Kongresi IX i Partisë Demokratike Shqiptare nuk ishte vetëm një kongres formal për rizgjedhjen e Menduh Thaçit në krye të partisë. Ai ishte përpjekje për ripozicionim politik, rikthim moral të bazës partiake dhe shpallje e një linje të re konfrontuese ndaj BDI-së, VLEN-it dhe qeverisë së Hristijan Mickoskit.
Në qendër të kongresit ishin katër mesazhe kryesore: PDSH-ja nuk e konsideron veten parti të përfunduar; Menduh Thaçi kërkon ta paraqesë veten si lider të rikthimit; BDI-ja dhe VLEN-i paraqiten si faktorë që, sipas PDSH-së, kanë dobësuar përfaqësimin shqiptar; ndërsa shteti aktual përshkruhet si sistem ku shqiptarët nuk gëzojnë barazi të plotë politike, juridike, institucionale dhe buxhetore.
Rizgjedhja e Menduh Thaçit njëzëri pati funksion të qartë simbolik. Ajo synoi të prodhojë pamjen e unitetit të brendshëm dhe ta mbyllë çdo dilemë mbi lidershipin e partisë. Në fjalimin e tij, Thaçi e pranoi se në të kaluarën ka pasur gabime, por e interpretoi rizgjedhjen si “amnisti dhe falje”, pra si një mandat të ri moral nga baza e partisë.
Metafora e Liverpoolit ishte boshti emocional i fjalimit. Duke e krahasuar PDSH-në me rikthimin e Liverpoolit nga 0:3 ndaj Milanit në Stamboll, Thaçi synoi të ndërtojë narrativën e rikthimit të pamundur: një parti e goditur, e lënë pas, por ende me potencial për ta “kthyer rezultatin”. Mesazhi ishte i qartë për aktivistët: PDSH-ja mund të jetë në disavantazh politik, por beteja nuk ka përfunduar.
Në aspektin politik, fjalimi ishte konfrontues. Thaçi sulmoi drejtpërdrejt Ali Ahmetin dhe BDI-në, duke u bërë thirrje votuesve të saj ta braktisin liderin dhe t’i bashkohen PDSH-së. Ai e paraqiti BDI-në si faktor të konsumuar, të pasuksesshëm dhe përgjegjës për gjendjen e shqiptarëve pas vitit 2001.
VLEN-i u trajtua si kundërshtar i ri politik. Thaçi nuk e sulmoi vetëm si rival elektoral, por edhe si grupacion që, sipas tij, legjitimon pushtetin e Mickoskit dhe nënshtrimin politik të shqiptarëve. Megjithatë, ai u kujdes t’u dërgojë mesazh kryetarëve të komunave dhe administratës që lidhen me këtë grupacion, duke thënë se PDSH-ja nuk synon t’ua marrë pushtetin lokal, por “hisen e shqiptarëve” në shtet.
Një pjesë shumë e rëndësishme e fjalimit ishte kritika ndaj kryeministrit Hristijan Mickoski. Thaçi e paraqiti atë si kryeministër që, sipas tij, sillet vetëm si përfaqësues i maqedonasve dhe jo i të gjithë qytetarëve. Kjo e vendos PDSH-në në një pozicion të qartë opozitar ndaj qeverisë aktuale, por edhe ndaj partive shqiptare që janë pjesë e pushtetit.
Rezoluta politike e kongresit e forcoi këtë linjë. Ajo flet për fragmentim të përfaqësimit shqiptar, ndikim politik dhe ekonomik mbi subjektet shqiptare, korrupsion, nepotizëm, klientelizëm dhe humbje të përfaqësimit autentik. PDSH kërkon një marrëveshje të re politike shqiptaro-maqedonase, të përfshirë në Kushtetutë dhe ligje, me vendimmarrje konsensuale dhe mekanizëm vetoje për të parandaluar majorizimin.
Teza më e rëndësishme strategjike është kjo: PDSH nuk po kërkon vetëm kthim elektoral, por po përpiqet ta riformulojë çështjen shqiptare në Maqedoninë e Veriut si çështje të papërfunduar kushtetuese, institucionale dhe buxhetore. Thaçi e tha hapur se të drejtat nacionale pa të drejta juridike dhe financiare janë “mashtrim politik”.
Në fjalim u shfaq edhe një element vetëkritik ndaj shqiptarëve. Thaçi nuk fajësoi vetëm maqedonasit apo qeveritë maqedonase, por tha se edhe shqiptarët mbajnë përgjegjësi kur votojnë për liderë që, sipas tij, nuk dinë ta mbrojnë interesin shqiptar. Kjo pjesë e fjalimit synon ta kthejë debatin nga ankesa pasive te mobilizimi politik.
Kongresi kishte edhe dimension historik. Përmendja e Arbën Xhaferit, Marrëveshjes së Ohrit, Kosovës, NATO-s dhe fotografive nga ngjarjet historike synoi ta rikthejë PDSH-në te trashëgimia e saj politike. Thaçi u përpoq të tregojë se roli i tij dhe i PDSH-së është minimizuar padrejtësisht në historinë politike shqiptare të Maqedonisë së Veriut.
Dobësia kryesore e kongresit është se mesazhi ishte shumë i varur nga figura e Thaçit. PDSH synon ringritje, por ende nuk u pa qartë një ekip i ri politik, një platformë konkrete ekonomike apo një strategji moderne komunikimi për ta zgjeruar bazën përtej nostalgjisë dhe besnikërisë së vjetër partiake.
Megjithatë, kongresi pati një funksion të qartë: mobilizimin e bërthamës së PDSH-së. Ai u ndërtua mbi emocion, kujtesë politike, kritikë ndaj kundërshtarëve dhe premtim për rikthim. Për aktivistët e vjetër, mesazhi ishte: “nuk kemi humbur”; për votuesit e zhgënjyer të BDI-së dhe VLEN-it: “kthehuni te PDSH-ja”; për faktorin maqedonas: “barazia nuk është mbyllur me marrëveshjet ekzistuese”.
Përfundimisht, Kongresi IX i PDSH-së mund të lexohet si kongres i rikthimit politik të pretenduar. Ai nuk dëshmon ende fuqi reale elektorale, por dëshmon se PDSH po përpiqet të dalë nga margjina, ta riformulojë veten si opozitë autentike shqiptare dhe ta vendosë Menduh Thaçin sërish në qendër të debatit politik shqiptar në Maqedoninë e Veriut.Tetova News IA
