Më shumë se 1.5 milionë pelegrinë nga jashtë Arabisë Saudite, ndërsa numri i përgjithshëm pritet të afrohet me dy milionë, kanë nisur ritet e Haxhit 1447 Hixhri / 2026, në një sezon të karakterizuar nga temperatura ekstreme, përgatitje të jashtëzakonshme organizative, përdorim i gjerë i teknologjisë, masa të rrepta sigurie dhe tensione gjeopolitike në Lindjen e Mesme.
Pelegrinazhi vjetor, një nga pesë shtyllat e Islamit, nisi zyrtarisht me Ditën e Tervijes, më 8 Dhul-Hixhe, kur besimtarët u drejtuan drejt Minës, qytetit më të madh sezonal të tendave në botë. Aty ata kalojnë ditën në lutje, dhikër, telbije dhe përgatitje shpirtërore para nisjes drejt Arafatit, ku zhvillohet kulmi i Haxhit.
Sipas të dhënave të autoriteteve saudite, deri më 22 maj kishin mbërritur 1.518.153 pelegrinë nga jashtë Mbretërisë, prej tyre 1.457.514 përmes pikave ajrore, 54.141 përmes pikave tokësore dhe 6.497 përmes pikave detare. Fluksi vazhdoi edhe në ditët pasuese, ndërsa autoritetet njoftuan se mbërritja në Mina u realizua me rrjedhshmëri të lartë trafiku dhe nën mbikëqyrje të vazhdueshme të sektorëve të sigurisë, shëndetësisë dhe shërbimeve.
Mina, që ndodhet rreth 7 kilometra në verilindje të Xhamisë së Shenjtë, mes Mekës dhe Muzdelifes, është një luginë e rrethuar nga male dhe banohet vetëm gjatë sezonit të Haxhit. Ajo ka rëndësi të veçantë fetare, sepse aty pelegrinët qëndrojnë në Ditën e Tervijes, kthehen pas Arafatit dhe Muzdelifes, kryejnë hedhjen e gurëve në xhemerate, therjen e kurbanit dhe qëndrojnë gjatë Ditëve të Teshrikut.
Për këtë sezon janë përgatitur mbi 54 mijë tenda në Mina. Projekti i tendave të zhvilluara shtrihet në rreth 2.5 milionë metra katrorë, me kapacitet që tejkalon 2.6 milionë pelegrinë. Autoritetet saudite kanë zbatuar më shumë se 25 projekte zhvillimore në vendet e shenjta, përfshirë rritjen e kapacitetit të Minës, përmirësimin e rrugëve të këmbësorëve, shtimin e hapësirave të hijëzuara dhe zgjerimin e nismës “Vendet e Shenjta të Gjelbra” me mbjelljen e mbi 60 mijë pemëve.
Një pjesë e zonave që më parë ishin pak të shfrytëzuara janë kthyer në hapësira operative dhe akomoduese. Projekte si “Rabiah Kidana” dhe kampet “Kidana Al-Khayf” kanë shtuar kapacitete moderne pranë zonës së Xhemerateve, me qëllim përmirësimin e cilësisë së qëndrimit, shërbimeve dhe lëvizjes së pelegrinëve.
Në aspektin organizativ, Haxhi 2026 shënon një fazë të re të përdorimit të teknologjisë. Arabia Saudite ka kaluar nga menaxhimi tradicional i turmave në një sistem të integruar digjital, të mbështetur në inteligjencë artificiale, kamera inteligjente, harta interaktive, platforma komanduese, dronë, aplikacione telefonike dhe analiza të të dhënave në kohë reale.
Në qendër të këtij sistemi është Qendra e Komandës dhe Kontrollit për Sigurinë e Haxhit, e cila monitoron lëvizjen e pelegrinëve përmes kamerave, hartave të dendësisë, sistemeve të komunikimit dhe inteligjencës artificiale. Ajo funksionon si “truri operacional” i Haxhit, ku lidhen institucionet e sigurisë, shëndetësisë dhe shërbimeve për të marrë vendime të shpejta në rast të mbingarkesave apo emergjencave.
Kamerat me vizion kompjuterik analizojnë dendësinë e njerëzve për metër katror, zbulojnë lëvizjet kundër drejtimit, ndalimet e papritura, rënien e personave në tokë ose objektet e braktisura që mund të pengojnë lëvizjen. Të dhënat nga trenat, autobusët, kartat inteligjente, raportimet në terren dhe sistemet GPS bashkohen në panele digjitale, duke ndihmuar në parashikimin e mbingarkesave përpara se ato të ndodhin.
Aplikacioni “Nusuk” është bërë një nga mjetet kryesore për pelegrinët. Përmes tij menaxhohen lejet, oraret e lëvizjes, karta digjitale, informacionet për vendbanimin dhe udhëzimet në terren. Krahas tij, aplikacioni “Tawakkalna Services” shërben si portofol digjital për identitetin dhe të dhënat shëndetësore. Autoritetet kanë rekomanduar që pelegrinët të përgatisin telefonat para nisjes, të ruajnë kartën digjitale, të aktivizojnë të dhënat mjekësore në ekranin e kyçur, të përdorin kopje rezervë në cloud dhe të mbajnë karikues portativ.
Në transport, Metroja e Vendeve të Shenjta pritet të transportojë mbi dy milionë pelegrinë gjatë sezonit. Linja elektrike 18 kilometra lidh Minën, Muzdelifen dhe Arafatin përmes nëntë stacioneve. Sistemi ka kapacitet rreth 72 mijë pasagjerë në orë, ndërsa secili nga 17 trenat mund të transportojë deri në 3 mijë persona. Metroja ka ulur ndjeshëm varësinë nga autobusët, duke zëvendësuar rreth 50 mijë udhëtime me autobusë dhe duke lehtësuar trafikun në vendet e shenjta.
Për shkak të temperaturave që në disa zona pritet të arrijnë nga 45 deri në 48 gradë Celsius, shëndeti i pelegrinëve është një nga shqetësimet kryesore të këtij sezoni. Ministria saudite e Shëndetësisë ka paralajmëruar për rrezikun nga dehidratimi, lodhja nga nxehtësia dhe goditja nga dielli, sidomos te të moshuarit, të sëmurët kronikë dhe personat që lëvizin gjatë orëve të pikut, nga ora 11:00 deri në 16:00.
Pelegrinëve u është kërkuar të pinë ujë vazhdimisht, të mos presin derisa të ndiejnë etje, të përdorin çadra, të shmangin ecjen e gjatë në mesditë, të veshin rroba të lehta dhe të kërkojnë ndihmë mjekësore në rast marramendjeje, lodhjeje të rëndë, dhimbjeje gjoksi, konfuzioni, të vjellash të vazhdueshme apo temperature të lartë.
Sistemi shëndetësor është vënë në gatishmëri të plotë. Gjysmëhëna e Kuqe Saudite ka mobilizuar mbi 3 mijë ambulanca dhe mjete emergjente, përfshirë njësi të reagimit të shpejtë, karroca elektrike, motoçikleta, biçikleta, skuterë mjekësorë dhe 11 ambulanca ajrore. Mbi 7 mijë punonjës, më shumë se 500 stacione emergjente dhe mbi 1 mijë vullnetarë janë angazhuar në terren.
Për herë të parë, Autoriteti i Përgjithshëm i Aviacionit Civil ka lëshuar leje operacionale për dërgimin e ilaçeve dhe logjistikës mjekësore me dron në vendet e shenjta. Ky shërbim synon përshpejtimin e reagimit mjekësor, duke mundësuar dërgimin e ilaçeve dhe pajisjeve në terren brenda pak minutash.
Edhe në aspektin fetar, teknologjia ka hyrë në shërbim të pelegrinëve. Në Xhaminë e Shenjtë është aktivizuar sistemi i telefonatave në cloud për fetva dhe këshilla fetare gjatë gjithë kohës. Numri i unifikuar 8001222100 i lidh pyetësit me dijetarët e disponueshëm, pa pasur nevojë që ata të jenë fizikisht në një zyrë të caktuar. Sistemi ndihmon në uljen e turmave rreth zyrave të fetvave dhe lehtëson marrjen e përgjigjeve të shpejta për çështje fetare gjatë riteve.
Përveç organizimit dhe teknologjisë, Haxhi 2026 po zhvillohet nën hijen e tensioneve rajonale. Lufta e fundit amerikano-izraelite kundër Iranit, pasojat në tregun e energjisë, rritja e çmimeve të karburantit dhe ndryshimet në disa linja ajrore kanë ndikuar në koston e udhëtimit për shumë vende. Megjithatë, autoritetet saudite kanë theksuar se atmosfera e Haxhit duhet të mbetet e sigurt, e organizuar dhe e shkëputur nga tensionet politike.
Indonezia, me rreth 221 mijë pelegrinë këtë vit, vendosi të mbulojë nga buxheti publik rritjen e kostos së udhëtimit, për shkak të shtrenjtimit të karburantit të avionëve. Në Sudan, rreth 15 mijë pelegrinë u nisën drejt Mekës mes luftës, pikave të kontrollit dhe kostove të larta, ndërsa numri i tyre u rrit me 40 për qind krahasuar me vitin e kaluar. Nga Gaza, mijëra të regjistruar nuk kanë mundur të nisen për shkak të mbylljes së kalimeve, ndërsa sipas Ministrisë palestineze të Vakëfeve, 71 persona kanë vdekur duke pritur mundësinë për ta kryer Haxhin.
Kostot e Haxhit ndryshojnë ndjeshëm nga vendi në vend. Në Algjeri, mbështetja shtetërore uli koston zyrtare në rreth 820 mijë dinarë algjerianë. Në Marok, Haxhi zyrtar kushton rreth 63 mijë dirhemë, ndërsa paketat private mund të arrijnë deri në 160 mijë dirhemë. Në Siri, kostoja është rreth 4.750 dollarë për pelegrinët brenda vendit dhe 4.900 dollarë për ata jashtë. Në Katar, paketat nisin nga rreth 23 mijë rialë dhe mund të arrijnë deri në 100 mijë rialë për shërbime luksoze. Në Arabinë Saudite, paketat për pelegrinët vendas lëvizin nga rreth 8 mijë deri në mbi 13 mijë rialë.
Në sfondin e gjithë këtyre sfidave, dimensioni shpirtëror mbetet thelbi i Haxhit. Për shumë besimtarë, mbërritja në Mekë është përmbushje e ëndrrës së jetës. Pelegrinët e përshkruajnë këtë udhëtim si përvojë transformuese, si çast pastrimi, pendimi, faljeje dhe afrimi me Zotin. Në Mina, Arafat, Muzdelife dhe rreth Qabesë, dallimet e gjuhës, racës, vendit dhe statusit shoqëror zbehen para thirrjes së përbashkët: “Lebbejke Allahumme lebbejk”.
Dita e Arafatit është kulmi shpirtëror i këtij udhëtimi. Miliona pelegrinë mblidhen në një vend, me rroba të thjeshta, në lutje, pendim dhe përulësi. Arafati, që në vitet e fundit ka pësuar zgjerime të mëdha, me hijëzime, ventilatorë me spërkatje uji dhe projekte për freskimin e rrugëve, mbetet zemra shpirtërore e Haxhit.
Në përgatitje për këtë ditë, Xhamia Nemira është pajisur me afro 125 mijë metra katrorë qilima, sisteme të përmirësuara klimatizimi, zëri, uji dhe orientimi. Janë organizuar 72 porta hyrjeje e daljeje, 150 ekrane digjitale udhëzuese dhe 10 platforma shumëgjuhëshe për informimin e pelegrinëve nga vende të ndryshme të botës.
Haxhi i vitit 2026 paraqitet kështu si një ndërthurje e rrallë mes traditës dhe teknologjisë: nga telbija e lashtë te algoritmet e inteligjencës artificiale, nga rrugëtimi i Ibrahimit te trenat elektrikë, nga lutja në Arafat te dronët mjekësorë, nga qyteti i tendave në Mina te qendrat komanduese digjitale.
Pavarësisht vapës, luftërave, kostove, pritjeve shumëvjeçare dhe sfidave logjistike, miliona besimtarë vazhdojnë të mbërrijnë në vendet e shenjta me të njëjtin qëllim: kryerjen e njërit prej detyrimeve më të mëdha të Islamit. Për ta, Haxhi nuk është vetëm udhëtim fizik drejt Mekës, por udhëtim i brendshëm drejt faljes, përulësisë dhe ripërtëritjes shpirtërore./TetovaNews
