Adriel Bettelheim — Axios
Implantet në tru, si ato që po zhvillon kompania Neuralink e Elon Musk, po shndërrohen në pikën më të fundit të përplasjes në rivalitetin gjithnjë e më të ashpër mes Shteteve të Bashkuara dhe Kinës në shkencat e jetës.
Pse ka rëndësi: Këto pajisje po u japin shpresë të re pacientëve që kanë pësuar goditje në tru, atyre me sëmundjen e Parkinsonit dhe personave me çrregullime të tjera neurologjike. Njëkohësisht, miliarderë të teknologjisë kanë nxitur përparimin e kësaj fushe duke investuar miliarda dollarë në kompani bioteknologjike që synojnë lidhjen e trurit me kompjuterët.
Por një analizë e re e sigurisë kombëtare paralajmëron se përpjekjet amerikane për zhvillimin e kësaj teknologjie po tejkalohen nga ofensiva gjithëpërfshirëse e Pekinit në prodhim, të dhëna dhe komercializim.
Sipas analizës, pasojat mund të shkojnë shumë përtej kujdesit shëndetësor, duke ndikuar edhe në aftësitë ushtarake të SHBA-së dhe në kapacitetin për të trajnuar gjeneratën e ardhshme të modeleve të inteligjencës artificiale.
Raporti është përgatitur nga Komisioni i Sigurisë Kombëtare për Bioteknologjitë në Zhvillim, i krijuar nga Kongresi amerikan për të shqyrtuar mënyrën se si bioteknologjia mund të ndikojë në sigurinë kombëtare.
Gjendja aktuale
Ndërfaqet tru-kompjuter, të njohura me shkurtesën BCI, po hyjnë gjithnjë e më shumë në përdorim të zakonshëm. Kompani si Neuralink, Precision Neuroscience, Paradromics dhe Synchron po testojnë përdorime të reja, përfshirë teknologjitë që mund t’u rikthejnë aftësinë për të komunikuar njerëzve që kanë humbur mundësinë për të folur.
Përparimet e shpejta në inteligjencën artificiale po zvogëlojnë kohën që nevojitet për të përshtatur një pajisje me sinjalet e trurit të pacientit dhe për t’i përdorur këto sinjale për funksione të ndryshme, si kontrolli i një proteze.
Kina, ndërkohë, e ngriti ndjeshëm nivelin e konkurrencës këtë pranverë, kur Administrata Kombëtare e Produkteve Mjekësore dha atë që besohet të jetë miratimi i parë komercial në botë për një ndërfaqe tru-kompjuter invazive, të projektuar për të rikthyer lëvizjen e dorës te personat me dëmtime të palcës kurrizore.
Ky miratim ishte pjesë e një strategjie kombëtare kineze që i ka shpallur ndërfaqet tru-kompjuter një “industri të së ardhmes”, krahas informatikës kuantike dhe sistemeve të komunikimit pa tela 6G.
Analiza e komisionit
Analiza e komisionit vlerëson se pengesat rregullatore dhe shqetësimet për financimin po e dobësojnë zinxhirin amerikan të zhvillimit të teknologjive BCI dhe po e zhvendosin avantazhin konkurrues në favor të Kinës.
Raporti thekson se trajtimeve të reja për sëmundjet neurologjike u duhen mesatarisht më shumë se 11 vjet për të marrë miratimin rregullator.
Komisioni kërkon që Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave, FDA, të krijojë një rrugë më të qartë rregullatore për nxjerrjen e implanteve në treg, ndërsa Qendrat për Medicare dhe Medicaid, CMS, të hartojnë një mekanizëm për mbulimin e kostove të këtyre pajisjeve pasi të marrin miratimin.
“Kina po i çon përpara teknologjitë strategjike si BCI më shpejt sesa mundet SHBA-ja”, tha për Axios senatori Todd Young nga Indiana, kryetar i komisionit të sigurisë kombëtare.
“Qeverisë sonë i duhet një strategji e koordinuar për bioteknologjinë, me qëllim nxitjen e inovacionit amerikan dhe komercializimin e asaj që premton të jetë një teknologji platformë vërtet revolucionare si për shëndetësinë, ashtu edhe për sigurinë kombëtare.”
Çfarë fshihet pas debatit
Ndërfaqet tru-kompjuter janë një shembull tjetër se si zhvillimi teknologjik po ecën më shpejt se rregullimi ligjor, duke ngritur njëkohësisht çështje të ndërlikuara etike dhe të privatësisë.
Një nga pyetjet themelore është se kush e kontrollon pajisjen dhe të dhënat e gjeneruara prej saj dhe nëse ligjet ekzistuese për privatësinë, si ligji amerikan HIPAA për mbrojtjen e informacionit shëndetësor, zbatohen fare në këtë fushë.
Dhënia e një kontrolli më të madh pacientëve mbi të dhënat e tyre mund të kërkojë ligje ose rregullore të reja. Por këto masa mund të kufizojnë mundësinë e zhvilluesve për të përmirësuar algoritmet që deshifrojnë sinjalet e trurit, siç ka vërejtur Zyra e Përgjegjshmërisë së Qeverisë së SHBA-së, GAO.
Nga ana tjetër, një autonomi më e madhe e përdoruesve mbi të dhënat e tyre mund të krijojë mbrojtje që shkojnë përtej mjediseve mjekësore.
Këto masa mund të parandalojnë përdorimin e të dhënave nervore për vendime që lidhen me sigurimet ose punësimin, si dhe përdorimin e tyre për të studiuar mënyrën se si njerëzit reagojnë në mënyrë të pavetëdijshme ndaj reklamave ose mesazheve të tjera.
Sipas analizës së komisionit, Kina aktualisht nuk ka rregullore të posaçme për privatësinë ose sigurinë e të dhënave nervore.
Kontrolli i realitetit
Implantet në tru janë ende një teknologji në zhvillim.
Shumë prej tyre dështojnë brenda vitit të parë të përdorimit dhe ekspertët thonë se përmirësimet në prodhim, përfshirë përdorimin e materialeve, veshjeve mbrojtëse dhe baterive të reja, mund të ndihmojnë në reduktimin e degradimit të sinjalit dhe në zgjatjen e jetëgjatësisë së furnizimit me energji.
Një problem tjetër është rekrutimi i pacientëve për provat klinike. Kërkohen persona me aftësi të kufizuara shumë të rënda, por që në të njëjtën kohë të jenë në gjendje shëndetësore mjaftueshëm të mirë për t’iu nënshtruar një ndërhyrjeje kirurgjikale në tru.
Çfarë po ndiqet
Një nga çështjet që po vëzhgohet është nëse implantet në tru do të përfshihen në programin RAPID të administratës Trump.
Ky është një program i përbashkët i FDA-së dhe CMS-së që synon të përshpejtojë mbulimin nga Medicare të disa pajisjeve mjekësore të klasifikuara si teknologji “revolucionare”.
Në një perspektivë më afatgjatë, ndërfaqet tru-kompjuter mund të përshtaten edhe për përdorime që nuk lidhen me mjekësinë.
Një nga skenarët e përmendur është kontrolli i tufave të dronëve vetëm përmes mendimeve të operatorëve.
