Një tjetër sfidë ndaj Perëndimit. Në një investigim të publikuar të martën, më 1 shtator, *Wall Street Journal* zbulon se një rrjet trafiku që vepron përmes Maldiveve i mundëson Rusisë të sigurojë mallra që u nënshtrohen sanksioneve perëndimore, disa prej të cilave mund të përdoren edhe për qëllime ushtarake.
Bëhet fjalë për një kanal tranziti pak të dyshuar deri më tani, por ekzistenca e të cilit dëshmohet nga fletëngarkesa ajrore, manifeste transporti dhe korrespondencë elektronike mes kompanive logjistike, dokumente të cilat gazeta amerikane ka mundur t’i shqyrtojë.
Si zhvillohen operacionet
Hetimi i kolegëve tanë ka bërë të mundur rindërtimin e mënyrës se si zhvillohet ky mekanizëm.
Çdo mëngjes, një fluturim komercial i operuar nga Aeroflot, kompania më e madhe ajrore ruse, ulet në aeroportin e Malés, kryeqytetit të Maldiveve. Në ishull, ndërmjetës lokalë lehtësojnë tranzitin dhe formalitetet doganore për mallra amerikane, evropiane dhe kineze, të cilat zyrtarisht nuk importohen kurrë në Maldive.
Në këtë mënyrë anashkalohen sanksionet e vendosura nga vendet eksportuese. Produktet ngarkohen në mënyrë diskrete në avionin që më pas niset drejt Moskës. Brenda rreth dy orësh mallrat transferohen në bord dhe avioni vazhdon fluturimin drejt kryeqytetit rus.
Mes produkteve që kanë kaluar tranzit përmes Malés janë mikroçipa që mund të përdoren si për pajisje civile, ashtu edhe për qëllime ushtarake, për shembull në sistemet e drejtimit të raketave të sofistikuara. Po ashtu janë transportuar instrumente optike të nevojshme për satelitët që ndjekin dislokimin e trupave kundërshtare.
Pasi mbërrijnë në Rusi, mallrat shpërndahen te kompani ruse. Në disa raste ato dyshohet se përfundojnë te subjekte të vendosura nën sanksione.
Mes tyre përmendet S7 Airlines, një nga kompanitë më të mëdha ajrore ruse, si dhe filialet e saj të mirëmbajtjes. Për këto kompani, kjo është një mënyrë për të siguruar pjesë këmbimi për flotën e tyre të avionëve të vjetruar, pjesë që nuk mund t’i gjejnë më në tregjet tradicionale.
Kjo është një tjetër dëshmi se sanksionet perëndimore përbëjnë një pengesë reale për Kremlinin dhe për ekonominë ruse.
*Wall Street Journal* ka dokumentuar se ky mekanizëm është përdorur edhe në vitin 2024 për një eksport gjerman të kompanisë Kraemer Mining.
Pompa, bateri dhe pajisje të tjera me vlerë rreth 9.000 euro duhej t’i dërgoheshin kompanisë Peretsvo, me seli në Kirgistan.
Por mallrat u transportuan me një fluturim të Emirates drejt Malés, e cila figuronte në fletëngarkesën ajrore si pika e parë e kontaktit për ngarkesën.
Disa ditë më vonë, e njëjta ngarkesë u vendos në një avion të Aeroflot-it me destinacion Moskën.
Pse pikërisht Maldivet?
Nuk është hera e parë që Rusia përdor mënyra të tërthorta për t’iu shmangur sanksioneve që Perëndimi i ka vendosur që nga pushtimi i Ukrainës në shkurt të vitit 2022.
Megjithatë, zakonisht Moska përdor rrugë të tjera furnizimi, duke u mbështetur veçanërisht te Kina, Turqia dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.
Vetëm këto tri vende përfaqësojnë rreth 15 miliardë dollarë, ose 12,9 miliardë euro, importe vjetore ruse të mallrave që normalisht do të ishin të prekura nga sanksionet.
“Kjo tregon se ekzistojnë kanale efikase edhe jashtë vendeve që zakonisht konsiderohen të dyshuarit kryesorë”, shpjegon Pavlo Shkurenko, studiues i sanksioneve në Institutin e Ekonomisë të Kyiv School of Economics.
Edhe pse trafiku që kalon përmes Maldiveve është më i vogël në përmasa, ai tregon për përpjekjet e konsiderueshme dhe, në shumë raste, të suksesshme të Moskës për të shmangur sanksionet perëndimore.
Arkipelagu i Maldiveve, i përbërë nga rreth një mijë ishuj, shumë prej tyre tepër të vegjël, është një nga destinacionet turistike më të njohura në botë, falë ujërave të tij të kaltra.
Mes rreth dy milionë turistëve që e vizitojnë vendin çdo vit, rusët përbëjnë grupin e dytë më të madh sipas kombësisë, pas kinezëve.
Prandaj, një dobësim i fortë i ekonomisë ruse do të prekte edhe Maldivet, ekonomia e të cilave mbështetet në masë të madhe te turizmi.
Në të njëjtën kohë, aktiviteti tregtar po bëhet gjithnjë e më fitimprurës.
Maldives Airports Company po regjistron rezultate shumë të mira financiare. Në vitin 2024 ajo madje u bë kompania shtetërore më fitimprurëse e vendit.
Në korrik, kompania njoftoi se kishte transportuar një rekord prej 126 tonësh mallra brenda një dite të vetme.
630 milionë dollarë importe
Një tjetër element që ngre dyshime janë mospërputhjet në të dhënat financiare dhe doganore.
Sipas të dhënave të doganave të Maldiveve, eksportet drejt Rusisë midis viteve 2022 dhe 2025 kishin një vlerë prej më pak se 2.500 dollarësh, ose rreth 2.100 eurosh.
Por kompania amerikane e analizës tregtare Import Genius ka pasur qasje në të dhënat ruse të tregtisë së jashtme, të cilat japin një pamje krejt tjetër.
Sipas këtyre të dhënave, importet ruse nga Maldivet arritën në rreth 160 milionë dollarë vetëm gjatë vitit 2024.
Në vitin 2022, vitin kur Rusia nisi pushtimin në shkallë të gjerë të Ukrainës, kjo shifër kishte arritur në plot 630 milionë dollarë.
Për krahasim, në vitin 2021 vlera e importeve kishte qenë vetëm rreth 7 milionë dollarë.
Drejtori i Import Genius, William George, thotë se vëllimi real i tregtisë ndërmjet dy vendeve ka shumë gjasa të jetë edhe më i madh.
Ai paralajmëron gjithashtu se ekziston rreziku që të dhënat e ardhshme vjetore të kufizohen ose të censurohen.
Nga ana e tyre, qeveria e Maldiveve dhe Maldives Airports Company, kompania që administron aeroportin, nuk iu përgjigjën pyetjeve të *Wall Street Journal*.
Përballë këtyre mospërputhjeve, Shtetet e Bashkuara dhe vendet evropiane po ushtrojnë presion mbi qeverinë e Maldiveve që të mbyllë këtë kanal të përdorur nga Moska.
Një pjesë e problemit lidhet me mungesën e personelit të mjaftueshëm në shërbimin doganor të Maldiveve.
Një dobësi tjetër e sistemit është fakti se mallrat që vetëm kalojnë tranzit nëpër vend kontrollohen shumë rrallë.
Në pjesën më të madhe të rasteve, autoritetet maldiviane mbështeten thjesht te informacioni i shënuar në dokumentet shoqëruese të ngarkesave./L’Express.fr
