Nga Nadine Bös, Hanna Decker dhe Christian Geinitz
Pas sulmit ndaj nënstacionit elektrik në Turnow-Preilack, në Brandenburg, hetimet vazhdojnë.
Rrjeti elektrik është sulmuar sërish. Sektori i energjisë kërkon mbrojtje më të mirë – dhe paraqet edhe propozimet e veta.
Dy sulme të tjera ndaj rrjetit elektrik – kësaj radhe në jug të Brandenburgut dhe pranë Këlnit – kanë alarmuar të mërkurën sektorin e energjisë dhe politikën. Një nënstacion elektrik “nuk është një kasolle me disa kabllo”, por “një qendër nervore e jetës sonë të përditshme”, deklaroi të martën ministri i Brendshëm i landit të Nordrhein-Westfalenit, Herbert Reul (CDU). “Kush e sulmon atë, sulmon vendin tonë.”
Megjithë deklarata të tilla, sektori duket se druhet se reagimi do të jetë tepër i vakët. “Shteti nuk duhet t’ua kalojë kompanive përgjegjësinë e tij për sigurinë publike”, paralajmëroi Ingbert Liebing, drejtues i Shoqatës së Ndërmarrjeve Komunale, duke u kërkuar qeverisë federale dhe landeve që, së bashku me operatorët, të hartojnë koncepte mbrojtjeje dhe të sigurojnë financimin e tyre.
Kërkohet një vepër e re penale në Gjermani
Në veçanti, mbrojtja kundër dronëve po del gjithnjë e më shumë në plan të parë. Infrastruktura kritike e sektorit energjetik, prej “vitesh në një shkallë të konsiderueshme”, është objekt fluturimesh dronësh mbi të, të cilat “në rastin më të keq mund të shërbejnë për përgatitjen e akteve të sabotimit nga aktorë keqdashës”, thuhet në një dokument pozicionues ende të paharmonizuar të Shoqatës Federale të Industrisë së Energjisë dhe Ujit (BDEW), i datuar të hënën – një ditë para sulmeve – dhe që është në dispozicion të F.A.Z.
Në të, qeverisë federale dhe landeve u kërkohet “urgjentisht” të paraqesin një paketë masash të menjëhershme, për të bërë të mundur zbulimin më të shpejtë të dronëve dhe përcaktimin e origjinës së tyre.
Ndër të tjera, BDEW kërkon që, nëpërmjet ligjit të planifikuar për hapësirën ajrore U-Space, mbi infrastrukturën kritike të krijohen në shkallë të gjerë zona ku fluturimi të jetë i ndaluar. Për të garantuar ndjekjen penale në rast shkeljesh, Kodi Penal duhet të plotësohet me një nen përkatës, sipas modelit të veprës penale tashmë ekzistuese të “ndërhyrjes së rrezikshme në trafikun hekurudhor”.
Përgjegjësinë duhet ta marrë qeveria federale
Shoqata kërkon gjithashtu që qeveria federale të marrë përgjegjësinë për hartimin e tablove të situatës, si dhe për mbrojtjen kundër dronëve. Në fund të fundit, në rrjetin elektrik edhe incidente lokale mund të çojnë teorikisht në një çrregullim të rrjetit të ndërlidhur evropian.
Për më tepër, pasi një dron të jetë vërejtur, mbeten vetëm disa sekonda deri në disa minuta për të reaguar. Sa më pak autoritete të jenë të përfshira në atë moment, aq më shpejt mund të ndërmerret veprimi. Deri tani, mbrojtja e përgjithshme nga rreziqet është përgjegjësi e landeve. Edhe Qendra e Përbashkët për Mbrojtjen Kundër Dronëve, e krijuar në fund të vitit 2025, sapo ka filluar punën.
Ministri i Brendshëm i Brandenburgut, Jan Redmann (CDU), kishte propozuar së fundmi që operatorëve të infrastrukturës kritike t’u lejohet të instalojnë vetë teknologji që mund të zbulojë dhe neutralizojë dronët.
BDEW nuk e kundërshton në parim një delegim të tillë të detyrave sovrane, por këmbëngul që ai të mbetet vullnetar. Shteti duhet ta financojë këtë përmes një “fondi të reziliencës” dhe t’i lirojë operatorët nga përgjegjësia juridike.
Normalisht, konsumatorët e energjisë elektrike e financojnë veprimtarinë e operatorëve të rrjetit nëpërmjet tarifave. Sidomos operatorët më të vegjël të rrjeteve mund t’ua delegojnë më pas zbulimin e dronëve ofruesve të specializuar të shërbimeve teknike.
Ndërsa Brandenburgu ende po shqyrton zgjidhjet, Mecklenburg-Vorpommern tashmë ka miratuar një ligj të ri për sigurinë dhe rendin publik. Aktet nënligjore ende mungojnë, por rregullimi i ri u jep operatorëve të impianteve të drejtën – nëse policia nuk mund të ndërhyjë – që të përdorin vetë mjete teknike kundër dronëve dhe sistemeve të tyre të kontrollit.
Kjo mund të nënkuptojë, për shembull, devijimin dhe marrjen nën kontroll të dronëve me pajisje bllokuese të sinjalit, të njohura si “jammer”.
Përdorimi i dronëve të zbulimit është teknikisht i realizueshëm
Shoqata Federale për Mbrojtjen e Infrastrukturave Kritike (BSKI) kritikon faktin se furnizimi me energji elektrike vazhdon të funksionojë në “modalitet paqeje” dhe për këtë arsye përbën një “objektiv të lehtë për akte terroriste ose sabotimi”.
Edhe pse ligji i ri ombrellë për infrastrukturën kritike, KRITIS-Dachgesetz, mundëson heqjen e përmbajtjeve nga interneti, “rrjeti i linjave elektrike paraqitet në hartat e platformave online të aksesueshme lirisht me saktësi deri në metër, duke bërë të mundur planifikimin e sulmeve”, kritikoi nënkryetari i shoqatës, Hans-Walter Borries.
Ndryshe nga, për shembull, Ukraina, mbi 1.200 nënstacionet elektrike gjermane nuk ka rrjeta mbrojtëse kundër dronëve. Edhe 38.000 shtyllat e tensionit shumë të lartë dhe të lartë janë të mbrojtura në mënyrë të pamjaftueshme.
Prej vitesh, BSKI dhe ekspertë të tjerë kërkojnë mbrojtje më të mirë të perimetrit, për shembull nëpërmjet patrullimeve ose përdorimit të dronëve të zbulimit.
“Kjo është teknikisht e realizueshme, por deri tani operatorët e kanë refuzuar duke e konsideruar tepër të kushtueshme”, kritikon Borries.
“Fatkeqësisht, vazhdon të mungojë edhe mbështetja shtetërore për forcimin e reziliencës, për shembull përmes kredive të zhvillimit të bankës KfW.”
Borries, i cili është kolonel rezervist, kritikon gjithashtu zvogëlimin e Bundeswehr-it në kategori të caktuara të specializuara të trupave, si mbrojtja kundërajrore e forcave tokësore ose njësitë e mbrojtjes territoriale.
Autorët e sulmeve ende nuk dihen
Të martën e kaluar pati dy sulme njëri pas tjetrit në zonat pranë nënstacioneve elektrike. Megjithatë, furnizimi me energji elektrike “nuk është prekur në asnjë moment dhe stabiliteti i sistemit ka qenë gjithmonë i garantuar”, siguroi Agjencia Federale e Rrjeteve.
Rrethanat e sakta të incidenteve janë ende “objekt i hetimeve policore”.
Sipas kompanisë prodhuese të energjisë Leag, të martën në mëngjes persona ende të panjohur sulmuan linjat e tensionit të lartë të operatorit të rrjetit të transmetimit 50Hertz, pranë termocentralit me qymyr Jänschwalde në Brandenburg.
Si pasojë, një linjë doli përkohësisht jashtë funksionit, pas së cilës një nga blloqet e termocentralit të Jänschwaldes u kufizua nga operatori i rrjetit dhe u fik automatikisht.
50Hertz njofton se, sipas të dhënave të deritanishme, dëmtimi i linjave është shkaktuar nga mjete fluturuese të prodhuara në mënyrë artizanale, të ngjashme me “raketat e zakonshme të fishekzjarrëve të Vitit të Ri” që shiten në treg.
Ndërkohë, të gjitha linjat janë rikthyer në funksion.
Të martën në mbrëmje, persona gjithashtu ende të paidentifikuar goditën në zonën e një tjetër nënstacioni të operatorit të transmetimit Amprion, në Bergheim të Nordrhein-Westfalenit, pranë Këlnit.
Atje, autorët “shkaktuan në mënyrë të qëllimshme një qark të shkurtër duke hedhur mbi linjat ajrore material përçues, me sa duket kabllo”, deklaroi ministri i Brendshëm i Nordrhein-Westfalenit, Herbert Reul.
Pas incidentit në Bergheim, sipas kompanisë energjetike RWE, në rajonin minerar të Renanisë dolën automatikisht jashtë rrjetit gjithsej pesë blloqe të termocentraleve me linjit Niederaußem dhe Neurath, me një kapacitet të përgjithshëm prej rreth 4,2 gigavatësh.
Çmimet në tregun “intraday” u rritën përkohësisht në më shumë se 600 euro për megavat-orë.
Jo të gjitha blloqet mundën të rindizeshin shpejt, sepse, ndër të tjera, turbinat duhej më parë të ftoheshin.
Sipas RWE-së, të mërkurën paradite dy prej blloqeve ishin rikthyer në funksion, ndërsa një tjetër pritej të rifillonte punën gjatë së mërkurës.
Për dy blloqet e mbetura të termocentralit, rikthimi në funksion pritet vetëm gjatë fundjavës, deklaroi një zëdhënës.
Burimi: Frankfurter Allgemeine Zeitung (F.A.Z.)
Autorët:
Nadine Bös – korrespondente ekonomike në Düsseldorf.
Hanna Decker – redaktore në sektorin e ekonomisë.
Christian Geinitz – korrespondent ekonomik në Berlin.
