Presidenti Donald Trump i kërkoi presidentit kinez Xi Jinping të ndërpresë çdo lloj ndihme për Iranin, gjatë bisedimeve që zhvilluan në kuadër të vizitës shtetërore të Xi-së, deklaroi të premten ambasadori amerikan në Pekin, David Perdue.
Pse ka rëndësi: Mbështetja ekonomike, e inteligjencës dhe ushtarake e Kinës për Iranin ka penguar përpjekjet e Trumpit për ta izoluar vendin në kushtet e luftës që vazhdon.
Shtetet e Bashkuara po zhvillojnë një fushatë masive presioni ekonomik ndaj Iranit, por pa bashkëpunimin e Kinës ajo do të jetë vetëm pjesërisht efektive.
Zhvillimi kryesor: Që nga fillimi i luftës, zyrtarët amerikanë kanë qenë të shqetësuar se Kina po e furnizon Iranin me sisteme të mbrojtjes ajrore dhe pjesë për prodhimin e dronëve.
Gjatë javëve të fundit, Irani ka përdorur imazhe me rezolucion të lartë të siguruara nga satelitë komercialë kinezë, të cilat i mundësojnë të përcaktojë si objektiva bazat amerikane në Lindjen e Mesme, si edhe aeroplanmbajtëset dhe anije të tjera të Marinës amerikane në Gjirin Persik dhe Detin Arabik, sipas zyrtarëve amerikanë.
Ky zbulim e shtyu ushtrinë amerikane të ndryshonte procedurat e saj operative, për t’ia bërë më të vështirë Iranit lokalizimin dhe goditjen e anijeve të Marinës amerikane, tha një zyrtar amerikan.
Çfarë po thonë: “Ua kemi bërë shumë të qartë prej disa javësh se çdo ndihmë që do t’i jepnin Iranit, qoftë drejtpërdrejt apo tërthorazi, qoftë në formën e informacionit të inteligjencës, pjesëve apo pajisjeve ushtarake, ishte krejtësisht e papranueshme. Presidenti Trump e bëri këtë përsëri shumë të qartë dje”, tha Perdue në një intervistë për CNBC të premten.
Perdue tha se Shtetet e Bashkuara i kanë bërë të ditur Kinës se Irani është një çështje më vete dhe se nuk lidhet në asnjë mënyrë me Tajvanin.
“Kemi parë prova se na kanë dëgjuar. Ata kanë tërhequr disa gjëra. Kemi prova se i kushtojnë vëmendje kur Presidenti Trump flet për Iranin”, tha ai.
Pala tjetër: Sipas medias shtetërore kineze, Xi i kërkoi Trumpit të ulë tensionet me Iranin duke iu rikthyer memorandumit të mirëkuptimit të qershorit dhe duke arritur një marrëveshje bërthamore.
“Kina i ka inkurajuar palët përkatëse t’u përmbahen zgjidhjeve paqësore dhe të ruajnë vrullin e bisedimeve”, i tha Xi Trumpit.
Gjendja aktuale: Takimi mes Trumpit dhe Xi-së u zhvillua një ditë pasi të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner zhvilluan një raund të ri negociatash të tërthorta me ministrin e Jashtëm iranian Abbas Araghchi, në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së në Nju Jork.
Zyrtarët e Katarit morën pjesë në negociata, duke përcjellë mesazhe ndërmjet dy palëve, thanë burime me njohuri të drejtpërdrejta për bisedimet.
Sipas burimeve, Araghchi u paraqiti Witkoffit dhe Kushnerit kushtet e Iranit për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe rifillimin e bisedimeve bërthamore.
“Ishin të njëjtat kushte për të cilat iranianët kishin folur publikisht përpara takimit”, tha burimi.
Irani propozoi rihapjen e ngushticës dhe rifillimin e bisedimeve bërthamore brenda një jave, nëse Shtetet e Bashkuara heqin bllokadën detare, heqin sanksionet ndaj shitjeve të naftës dhe rivendosin armëpushimin në të gjithë rajonin.
Negociatorët amerikanë ua bënë të qartë iranianëve gjatë bisedimeve të së martës se Irani nuk e kontrollon ngushticën dhe, për rrjedhojë, nuk mund të vendosë kushte për të.
Dhjetëra cisterna nafte po kalojnë çdo ditë nëpër ngushticë nën mbrojtjen e Shteteve të Bashkuara, duke transportuar miliona fuçi naftë drejt tregjeve botërore. Vëllimet mbeten dukshëm nën nivelet e paraluftës, por janë të mjaftueshme për të lehtësuar presionin.
Çfarë duhet ndjekur: Kryeministri i Katarit, Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani, i cili është ndërmjetësi kryesor mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara, u takua të enjten në Nju Jork me presidentin iranian Masoud Pezeshkian për të diskutuar përpjekjet diplomatike.
Një burim në dijeni të përpjekjeve ndërmjetësuese tha se Katari dhe Irani po presin të dëgjojnë përgjigjen e Trumpit ndaj propozimit iranian.
“Është ende herët për të ditur se ku do të çojë kjo, por ka disa zhvillime pozitive”, tha burimi./Axios
