Presidenti i Kinës, Xi Jinping, dhe bashkëshortja e tij, Peng Liyuan, pozojnë për një fotografi të përbashkët me presidentin e Kirgistanit, Sadyr Japarov, dhe bashkëshorten e tij, Aigul Japarova, në Bishkek, Kirgistan, më 31 gusht 2026. Xi zhvilloi të hënën bisedime me Japarovin. [Foto/Xinhua]
BISHKEK, 31 gusht – Presidenti i Kinës, Xi Jinping, deklaroi të hënën në Bishkek se Kina është e gatshme të punojë së bashku me Kirgistanin për të arritur më shumë rezultate konkrete nga bashkëpunimi, të cilat do të jenë të prekshme dhe të qasshme për qytetarët.
Xi i bëri këto deklarata gjatë bisedimeve me presidentin e Kirgistanit, Sadyr Japarov. Xi mbërriti të dielën në Bishkek për një vizitë shtetërore në Kirgistan dhe për të marrë pjesë në Samitin 2026 të Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait (SCO).
Vizita zhvillohet në një kohë kur bashkëpunimi Kinë–Kirgistan ka hyrë në një “periudhë të artë” të zhvillimit të shpejtë, siç e cilësoi Xi në një fjalim me shkrim të publikuar pas mbërritjes së tij. Dy vendet po punojnë për ta shndërruar miqësinë e tyre të gjatë dhe besimin e fortë politik të ndërsjellë në bashkëpunim më të gjerë dhe në përfitime më të mëdha për popujt e tyre.
THELLIMI I BESIMIT, NDËRTIMI I NJË TË ARDHMEJE TË PËRBASHKËT
Vizita përkon me 35-vjetorin e pavarësisë së Kirgistanit. Në emër të qeverisë dhe popullit kinez, Xi fillimisht e përshëndeti Japarovin me rastin e Ditës së Pavarësisë së Kirgistanit.
Xi tha se gjatë viteve të fundit, nën drejtimin e përbashkët të dy udhëheqësve, marrëdhëniet Kinë–Kirgistan kanë shënuar zhvillim të jashtëzakonshëm, ndërsa bashkëpunimi në të gjitha fushat është zgjeruar, duke nxitur zhvillimin e të dy vendeve dhe duke sjellë përfitime për popujt e tyre, si dhe duke kontribuar në paqen, stabilitetin dhe prosperitetin e rajonit.
Xi theksoi se ky vit shënon 105-vjetorin e themelimit të Partisë Komuniste të Kinës dhe nisjen e Planit të 15-të Pesëvjeçar të Kinës për periudhën 2026–2030.
Kina po ndërton një vend të fuqishëm në të gjitha aspektet dhe po çon përpara ringjalljen e madhe të kombit kinez përmes modernizimit të stilit kinez, tha Xi, duke shtuar se edhe Kirgistani po bën të gjitha përpjekjet për zbatimin e Programit të tij Kombëtar të Zhvillimit deri në vitin 2030.
Kina është e gatshme të punojë me Kirgistanin për të forcuar harmonizimin e strategjive të zhvillimit, për të thelluar shkëmbimin e përvojave në qeverisje dhe për të bërë përparim konkret në ndërtimin e një komuniteti Kinë–Kirgistan me një të ardhme të përbashkët, shtoi ai.
Xi theksoi se besimi i ndërsjellë politik në nivel të lartë dhe mbështetja e fuqishme reciproke janë thelbësore për të garantuar zhvillimin e qëndrueshëm dhe afatgjatë të marrëdhënieve Kinë–Kirgistan.
Kina e mbështet fuqimisht Kirgistanin në mbrojtjen e sovranitetit kombëtar, pavarësisë dhe integritetit territorial, si dhe në ndjekjen e një rruge zhvillimi që u përshtatet kushteve të tij kombëtare, tha Xi.
Ai shtoi se Kina është e gatshme të punojë me palën kirgistane për të vazhduar mbështetjen e vendosur të ndërsjellë për çështjet që lidhen me interesat themelore të secilës palë.
Nga ana e tij, Japarov tha se ishte i nderuar ta mirëpriste Xi Jinpingun në Kirgistan me rastin e 35-vjetorit të pavarësisë së vendit.
Ai tha se vizita dëshmon edhe një herë miqësinë e thellë dhe nivelin e lartë të besimit politik të ndërsjellë ndërmjet Kirgistanit dhe Kinës dhe përbën një moment të rëndësishëm në historinë e marrëdhënieve dypalëshe.
Japarov tha se Kirgistani dhe Kina janë vende fqinje dhe se Rruga e lashtë e Mëndafshit i ka lidhur ngushtë dy kombet.
Gjatë viteve të fundit, me zhvillimin e shpejtë të partneritetit të gjithanshëm strategjik Kirgistan–Kinë për epokën e re, marrëdhëniet dypalëshe kanë hyrë në një periudhë të artë dhe kanë arritur një nivel të paprecedentë, tha ai.
Ai shprehu mirënjohje ndaj Kinës për mbështetjen dhe ndihmën e saj të pakursyer në çdo moment kritik të zhvillimit të Kirgistanit, ndërsa përcolli urime të ngrohta për 105-vjetorin e themelimit të Partisë Komuniste të Kinës dhe nisjen e zbatimit të Planit të 15-të Pesëvjeçar të Kinës.
Japarov gjithashtu shprehu admirim për arritjet e jashtëzakonshme zhvillimore të Kinës nën udhëheqjen e Xi Jinpingut dhe deklaroi gatishmëri për të mësuar nga përvoja kineze në qeverisjen e shtetit, veçanërisht nga përkushtimi i Xi ndaj popullit, i mishëruar në fjalët e tij:
“Do t’i përkushtohem plotësisht popullit dhe nuk do ta zhgënjej kurrë.”
Kina ka qenë gjithmonë një përparësi në politikën e jashtme të Kirgistanit, si dhe miku më i afërt dhe partneri më i besueshëm i Kirgistanit, tha Japarov.
Ai shtoi se Kirgistani i përmbahet fuqimisht parimit të një Kine dhe është i gatshëm të zhvillojë më tej marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë dhe miqësore me Kinën, mbi bazën e respektit të ndërsjellë, barazisë dhe përfitimit reciprok.
ZGJERIMI I BASHKËPUNIMIT PRAKTIK DHE SJELLJA E PËRFITIMEVE TË PREKSHME
Xi u bëri thirrje dy vendeve që të thellojnë bashkëpunimin praktik, të zbatojnë në mënyrë efektive planin ndërqeveritar për bashkëpunimin ekonomik dhe tregtar, të diversifikojnë produktet tregtare dhe të zhvillojnë fusha të reja rritjeje, si tregtia digjitale dhe tregtia elektronike ndërkufitare.
Xi tha gjithashtu se të dyja palët duhet të sigurojnë ndërtimin me cilësi të lartë të hekurudhës Kinë–Kirgistan–Uzbekistan, duke e cilësuar atë si një arterie të rëndësishme transporti që mbart aspiratat e popujve të rajonit për zhvillim.
Ai bëri thirrje për modernizimin e pikave kufitare dhe thellimin e “lidhshmërisë së butë” në aspektin e institucioneve, standardeve dhe rregullave.
Xi kërkoi gjithashtu nisjen e më shumë projekteve simbolike në fushat e energjisë së rinovueshme, riciklimit të burimeve dhe sektorëve të tjerë, zbatimin e dokumenteve të bashkëpunimit për mineralet e gjelbra dhe forcimin e bashkëpunimit përgjatë gjithë zinxhirit industrial.
Xi tha se Kina dhe Kirgistani duhet të bëjnë përpjekje të përbashkëta për të ndërtuar me sukses Laboratorin e Përbashkët në kuadër të nismës “Një Brez, Një Rrugë”, të forcojnë bashkëpunimin në inteligjencën artificiale dhe të shfrytëzojnë inovacionin shkencor dhe teknologjik për të përmirësuar cilësinë dhe efikasitetin e bashkëpunimit dypalësh.
Të dyja palët duhet të lehtësojnë më tej shkëmbimet dhe të zgjerojnë bashkëpunimin në çështjet e të rinjve, media, turizëm, sport, kujdes shëndetësor dhe bashkëpunim ndërmjet autoriteteve lokale, duke vazhduar njëkohësisht të forcojnë mbështetjen shoqërore dhe publike për miqësinë Kinë–Kirgistan, shtoi Xi.
Nga ana e tij, Japarov tha se Kirgistani është i gatshëm të forcojë bashkëpunimin me Kinën në tregti dhe investime, lidhshmëri, inovacion teknologjik, energji, burime minerare dhe ekonomi të gjelbër, si dhe të thellojë shkëmbimet në arsim, shëndetësi, kulturë dhe sektorin e të rinjve.
Kirgistani është i gatshëm të avancojë në mënyrë aktive ndërtimin e hekurudhës Kinë–Kirgistan–Uzbekistan, me qëllim që ajo të shndërrohet në një “Rrugë të Mëndafshit prej çeliku” për epokën e re dhe në një lidhje të re miqësie ndërmjet dy vendeve, tha Japarov.
DUKE BASHKUAR FORCAT PËR PAQE DHE ZHVILLIM
Kina dhe Kirgistani duhet të zgjerojnë bashkëpunimin në zbatimin e ligjit dhe në siguri, të punojnë së bashku për të luftuar “tri forcat e së keqes” – terrorizmin, ekstremizmin dhe separatizmin –, si dhe trafikimin e drogës dhe krimin ndërkombëtar, dhe së bashku të ruajnë paqen dhe stabilitetin rajonal, tha Xi.
Kina e mbështet Kirgistanin që të luajë një rol më të madh në çështjet ndërkombëtare dhe rajonale, tha Xi.
Ai theksoi se Kina është e gatshme të forcojë më tej bashkëpunimin me Kirgistanin në kuadër të Kombeve të Bashkuara, të zbatojë së bashku katër nismat kryesore globale, të kundërshtojë hegjemonizmin dhe politikën e forcës, t’i përmbahet multilateralizmit të vërtetë, të mbrojë barazinë dhe drejtësinë ndërkombëtare dhe të promovojë ndërtimin e një sistemi global të qeverisjes më të drejtë dhe më të barabartë.
Duke vënë në dukje se Kina dhe Kirgistani janë të dyja anëtare themeluese të Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait, Xi tha se dy vendet duhet të promovojnë zbatimin e rezultateve të Samitit të Tianjinit, të lehtësojnë zhvillimin e përbashkët të rajonit dhe ta çojnë zhvillimin e SCO-së në një nivel të ri.
Nga ana e tij, Japarov tha se katër nismat globale të propozuara nga presidenti Xi i ndihmojnë vendet të punojnë së bashku për t’iu përgjigjur sfidave të përbashkëta dhe për të ndërtuar një rend ndërkombëtar më të drejtë dhe më të qëndrueshëm.
Kirgistani është i gatshëm të koordinohet ngushtë me Kinën në platformat shumëpalëshe, përfshirë Kombet e Bashkuara, Organizatën e Bashkëpunimit të Shangait, mekanizmin Kinë–Azi Qendrore dhe Organizatën Botërore për Bashkëpunim në Inteligjencën Artificiale, për të mbrojtur së bashku paqen dhe stabilitetin botëror, tha Japarov.
Pas bisedimeve, dy krerët e shteteve nënshkruan një deklaratë të përbashkët të Republikës Popullore të Kinës dhe Republikës së Kirgistanit për zhvillimin me cilësi të lartë të partneritetit të gjithanshëm strategjik për epokën e re, si dhe një traktat dypalësh për fqinjësi të mirë të përhershme, miqësi dhe bashkëpunim.
Xi tha se nënshkrimi i traktatit dypalësh për fqinjësi të mirë të përhershme, miqësi dhe bashkëpunim do të krijojë një bazë të rëndësishme juridike për miqësinë e përhershme dhe mbështetjen e palëkundur reciproke ndërmjet dy vendeve.
Duke iu bashkuar vlerësimit të Xi, Japarov tha se nënshkrimi i traktatit do të hapë perspektiva edhe më të gjera për marrëdhëniet dypalëshe.
Ata gjithashtu ishin të pranishëm së bashku në shkëmbimin e dokumenteve të bashkëpunimit dypalësh në fushat e investimeve, transportit, doganave dhe marrëdhënieve ndërmjet qyteteve të binjakëzuara.
Gjatë vizitës, të dyja palët nënshkruan gjithashtu më shumë se 20 dokumente bashkëpunimi, që përfshijnë shkencën dhe teknologjinë, arsimin, kulturën, mediat dhe fusha të tjera.
Nëse vazhdon me materialet e tjera nga Samiti i Bishkekut, do t’i ruaj në të njëjtin standard: përkthim të plotë, emrat dhe institucionet saktë, pa përmbledhje dhe pa hequr paragrafë./Xinhua
