Raportimet për një valë të mundshme mobilizimi kanë shtuar shqetësimet në Rusi dhe kanë nxitur një pjesë të qytetarëve të largohen jashtë vendit. Organizatat që ndihmojnë rusët të shmangin shërbimin ushtarak raportojnë rritje të kërkesave, ndërsa Kremlini mohon se po përgatit një mobilizim të ri masiv. Të dhënat për lëvizjet në kufirin me Gjeorgjinë, megjithatë, tregojnë se pretendimet për një eksod masiv duhen trajtuar me kujdes.
Frika nga një valë e re mobilizimi ushtarak po nxit largimin e një pjese të qytetarëve rusë, në një kohë kur presidenti Vladimir Putin ka urdhëruar zgjerimin e forcave të armatosura dhe lufta kundër Ukrainës po vazhdon prej më shumë se katër vjetësh e gjysmë.
Gjatë muajve të fundit janë shtuar raportimet për rusë që largohen drejt Gjeorgjisë, Armenisë, Turqisë dhe vendeve të tjera, ndërsa organizatat që ndihmojnë personat të shmangin rekrutimin ushtarak flasin për rritje të kërkesave për këshillim dhe ndihmë.
Shqetësimet janë intensifikuar pas zgjedhjeve parlamentare të shtatorit dhe vendimit të Putinit për ta zgjeruar sërish ushtrinë. Megjithatë, deri më 23 tetor 2026, nuk ka konfirmim zyrtar për shpalljen e një vale të re mobilizimi të përgjithshëm, të ngjashëm me atë të shtatorit 2022.
Putini urdhëron zgjerimin e ushtrisë në 1,55 milionë ushtarakë
Më 28 shtator 2026, presidenti rus nënshkroi dekretin nr. 700, me të cilin numri i autorizuar i personelit ushtarak aktiv rritet me 15.500, duke arritur në 1.550.500 ushtarakë.
Sipas dokumentit zyrtar, numri i përgjithshëm i vendeve të autorizuara në Forcat e Armatosura Ruse, përfshirë personelin civil, arrin në 2.441.630.
Ky ishte zgjerimi i katërt i numrit të autorizuar të ushtarakëve gjatë vitit 2026. Që nga marsi, Rusia e ka rritur këtë numër me gjithsej 47.860.
Dekreti nuk shpjegon arsyet e vendimit dhe nuk përbën, në vetvete, një urdhër për mobilizim të detyrueshëm. Megjithatë, ai është miratuar në një periudhë kur Rusia vazhdon të ketë nevojë për personel për operacionet e saj ushtarake në Ukrainë.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka deklaruar se Rusia praktikisht ka nisur një mobilizim shtesë, duke zgjeruar rekrutimin përmes mekanizmave të ndryshëm.
Nga ana tjetër, Putini i ka hedhur poshtë pretendimet për një mobilizim të ri masiv, duke i cilësuar ato si dezinformim. Autoritetet ruse këmbëngulin se nevojat e ushtrisë mund të përmbushen përmes ushtarakëve me kontratë dhe vullnetarëve.
Shifrat në kufirin me Gjeorgjinë shkaktojnë polemika
Një nga zhvillimet që nxiti shqetësimet ishte raportimi për rritjen e lëvizjeve në pikën kufitare Verkhny Lars, mes Rusisë dhe Gjeorgjisë.
Më 18 gusht, Shërbimi Federal Doganor i Rusisë njoftoi se më shumë se 20.000 pasagjerë kishin kaluar nëpër këtë pikë kufitare brenda një dite.
Autoritetet ruse raportuan se edhe më 15 dhe 16 gusht ishin regjistruar mbi 19.000 kalime në ditë, shifra më të larta se ato të periudhave të krahasueshme të viteve të mëparshme.
Megjithatë, të dhënat u interpretuan nga disa media si dëshmi se 20.000 shtetas rusë kishin hyrë në Gjeorgji brenda një dite.
Ministria e Brendshme e Gjeorgjisë e kundërshtoi këtë interpretim më 19 gusht.
Sipas autoriteteve gjeorgjiane, gjatë periudhës 24-orëshe të raportuar, në Gjeorgji kishin hyrë 7.880 persona me shtetësi të ndryshme, ndërsa 8.406 të tjerë kishin kaluar kufirin në drejtim të Rusisë.
Të dhënat ruse dhe gjeorgjiane nuk i referoheshin domosdoshmërisht së njëjtës periudhë kohore, ndërsa shifra prej mbi 20.000 personash përfshinte kalimet në të dyja drejtimet.
Për këtë arsye, statistikat nuk dëshmojnë se 20.000 rusë ishin larguar nga vendi brenda një dite. Ato gjithashtu nuk përcaktojnë se sa prej udhëtarëve po largoheshin për shkak të frikës nga mobilizimi.
Megjithatë, shtimi i lëvizjeve kufitare dhe raportimet për kërkesa më të mëdha për strehim në vendet fqinje kanë nxitur diskutime mbi mundësinë e një vale të re emigrimi.
Organizatat kundër luftës raportojnë rritje të kërkesave për ndihmë
Shqetësimi për një mobilizim të mundshëm është pasqyruar edhe në veprimtarinë e organizatave që ndihmojnë rusët të shmangin shërbimin ushtarak ose të largohen nga vendi.
Grupi “Idite Lesom”, i cili ofron ndihmë për personat që rrezikojnë të rekrutohen, ka raportuar shtim të presionit ndaj burrave në moshë ushtarake.
Përfaqësuesi i organizatës, Ivan Çuviljajev, ka deklaruar se autoritetet po e shfrytëzojnë frikën nga mobilizimi për t’i bindur burrat të nënshkruajnë kontrata ushtarake.
Sipas tij, rekrutuesit u thonë kandidatëve se, nëse nënshkruajnë kontratë vullnetarisht, mund të negociojnë disa kushte të shërbimit, ndërsa në rast mobilizimi do ta humbnin këtë mundësi.
Raportime të tjera, të përcjella nga The Economist dhe Blic, thonë se kërkesat për ndihmë drejtuar organizatës “Idite Lesom” gjatë vjeshtës janë rritur me rreth 50 për qind krahasuar me pranverën.
Anastasija Burakova, nga organizata “Kovçeg”, që ndihmon rusët kundërshtarë të luftës të emigrojnë, ka raportuar një rritje tetëfish të kërkesave që nga korriku.
Ajo e ka përshkruar emigrimin aktual si një valë më të vogël se ajo e vitit 2022, por më të përgatitur.
Këto të dhëna tregojnë rritjen e interesimit për emigrim dhe shmangien e rekrutimit, por nuk përbëjnë një statistikë të plotë të numrit të qytetarëve që kanë dalë nga Rusia.
Mobilizimi i vitit 2022 vazhdon të ketë pasoja juridike
Një nga arsyet kryesore të pasigurisë lidhet me statusin juridik të mobilizimit të pjesshëm të shpallur më 21 shtator 2022.
Atëherë, Rusia thirri rreth 300.000 rezervistë për luftën në Ukrainë, duke shkaktuar largimin e një numri të madh qytetarësh dhe protesta në disa qytete.
Megjithëse autoritetet ruse njoftuan më pas përfundimin e procesit të thirrjes së rezervistëve, dekreti presidencial i mobilizimit nuk është shfuqizuar zyrtarisht.
Kjo ka pasoja të rëndësishme juridike për ushtarakët e mobilizuar dhe ata me kontratë, të cilët përballen me kufizime për ndërprerjen e shërbimit.
Ekspertët juridikë dhe organizatat që ndihmojnë ushtarët rusë theksojnë se vazhdimësia juridike e dekretit krijon mundësi që autoritetet të përdorin mekanizma ekzistues pa qenë domosdoshmërisht e nevojshme të shpallin një mobilizim të ri në të njëjtën formë si në vitin 2022.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se një valë e re mobilizimi masiv ka filluar automatikisht.
Rekrutimi përmes kontratave dhe presioni ndaj qytetarëve
Gjatë vitit 2026 janë shtuar raportimet për forma të ndryshme presioni ndaj qytetarëve rusë që mund të rekrutohen për shërbim ushtarak.
Sipas The Moscow Times, aktivistët kanë dokumentuar raste në të paktën 17 rajone, ku pjesëtarë të forcave të sigurisë dhe përfaqësues të zyrave të rekrutimit kanë ndaluar burra dhe u kanë bërë presion të nënshkruajnë kontrata me ushtrinë.
Në disa raste janë raportuar edhe kërcënime.
Në rajonin e Penzës, gjatë qershorit, autoritetet zhvilluan operacione për identifikimin dhe ndalimin e burrave, të cilëve, sipas raportimeve, u kërkohej të pranonin shërbimin ushtarak me kontratë.
Ndërkohë, një pjesë e vëmendjes së rekrutuesve është përqendruar te studentët.
Revista e pavarur studentore ruse “Groza”, e cituar nga The Moscow Times, ka raportuar se 269 universitete dhe institucione të arsimit të lartë po promovojnë kontrata ushtarake.
Ofertat përfshijnë pagesa të konsiderueshme, mundësi për ndërprerje të përkohshme të studimeve dhe përfitime arsimore pas përfundimit të shërbimit.
Megjithatë, janë raportuar edhe raste presioni ndaj studentëve, veçanërisht atyre që kanë rezultate të dobëta akademike ose detyrime financiare.
Këto raportime nuk provojnë ekzistencën e një urdhri të përgjithshëm për rekrutimin e detyrueshëm të studentëve, por tregojnë zgjerimin e përpjekjeve për të siguruar personel të ri ushtarak.
Sistemi elektronik mund të lehtësojë mobilizimin
Rusia ka modernizuar gjithashtu sistemin administrativ të rekrutimit.
Në vitin 2024 u vendos një regjistër elektronik ushtarak, i cili përmban të dhëna për qytetarët që u nënshtrohen detyrimeve të shërbimit ushtarak.
Sistemi mundëson dërgimin elektronik të fletëthirrjeve dhe vendosjen e kufizimeve ndaj personave që thirren për shërbim.
Sipas rregullave përkatëse, një fletëthirrje elektronike konsiderohet e dorëzuar shtatë ditë pasi publikohet në regjistër, pavarësisht nëse qytetari e ka lexuar.
Për personat që u nënshtrohen këtyre detyrimeve, sistemi parashikon edhe kufizime për largimin nga Rusia.
Analistët konsiderojnë se këto ndryshime mund t’ua lehtësojnë autoriteteve organizimin e një mobilizimi të mundshëm, duke ulur nevojën për procedura tradicionale dhe duke forcuar kontrollin mbi personat e regjistruar.
Rajonet e pasura ofrojnë bonuse më të mëdha për ushtarët
Një tjetër mekanizëm që Rusia përdor për të tërhequr personel janë stimujt financiarë.
Bonuset për nënshkrimin e kontratave ushtarake ndryshojnë ndjeshëm nga një rajon në tjetrin.
Sipas sociologut dhe analistit të luftës Nikolaj Mitrohin, të lidhur me Universitetin e Bremenit, rajonet më të pasura të Rusisë praktikisht tërheqin rekrutë nga rajonet më të varfra, duke ofruar pagesa më të mëdha.
Në rajonin e Sverdlovskut, bonusi i raportuar për nënshkrimin e kontratës arrin në 3,1 milionë rubla, rreth 37.000 dollarë sipas vlerësimit të cituar nga The Economist.
Kjo shumë është pothuajse katër herë më e lartë se bonusi i raportuar në Siktivkar.
Diferencat financiare nxisin disa kandidatë nga zonat më të varfra të udhëtojnë drejt rajoneve ku pagesat janë më të favorshme.
Ekonomisti rus Vladislav Inozemcev vlerëson se shërbimi ushtarak tërheq kryesisht burra me kualifikime më të ulëta dhe mundësi të kufizuara ekonomike.
Sipas shifrave të cituara nga The Economist, paga mujore e ushtarëve është rreth 200.000 rubla, ndërsa kompensimi për familjen në rast vdekjeje mund të arrijë në 15 milionë rubla.
Këto pagesa të mëdha krijojnë stimuj financiarë për regjistrimin në ushtri, veçanërisht në rajonet ku të ardhurat dhe mundësitë e punësimit janë më të ulëta.
A do të shpallet mobilizim i ri?
Përgatitjet e mundshme për mobilizim janë diskutuar në Rusi prej muajsh.
Në qershor, mediat e pavarura ruse raportuan, duke iu referuar burimeve pranë administratës presidenciale dhe strukturave të rekrutimit, se autoritetet po shqyrtonin skenarë të ndryshëm për rritjen e numrit të ushtarëve pas zgjedhjeve parlamentare të shtatorit.
Një nga skenarët parashikonte përgatitjen e qendrave të trajnimit për të pranuar dhjetëra mijëra rekrutë të rinj.
Megjithatë, burimet e cituara theksonin se nuk ishte marrë një vendim përfundimtar.
Ekspertët ushtarakë nuk kanë një qëndrim të njëjtë për nevojën e një mobilizimi të ri.
Disa argumentojnë se humbjet dhe nevojat e frontit mund ta detyrojnë Kremlinin të kërkojë personel shtesë, ndërsa të tjerë vlerësojnë se sistemi aktual i rekrutimit me kontrata është ende i mjaftueshëm për të mbështetur ritmin e operacioneve ushtarake.
Analisti ushtarak Dmitrij Kuznets ka vlerësuar se Rusia rekruton rreth 30.000 persona në muaj, çka, sipas tij, i mundëson të kompensojë humbjet në personel.
Ai ka argumentuar se nuk ekziston një nevojë e menjëhershme për mobilizim të ri, megjithëse vendimi përfundimtar mbetet në duart e Putinit.
Një mobilizim masiv do të krijonte gjithashtu sfida të rëndësishme për pajisjen, stërvitjen dhe integrimin e ushtarëve të rinj në njësitë luftarake.
The Economist vëren se, nëse Rusia do t’i përdorte ushtarët e rinj pa përgatitjen e nevojshme, rritja e numrit të tyre mund të sillte kryesisht humbje të tjera njerëzore, pa prodhuar domosdoshmërisht përparime të rëndësishme në front.
Nga ana tjetër, një numër i madh ushtarësh të trajnuar dhe të pajisur siç duhet mund të ndikonte në zhvillimin e luftimeve, veçanërisht në zonat urbane, ku përdorimi i dronëve përballet me kufizime të ndryshme operative.
Rusia planifikon të thërrasë rreth 120.000 rekrutë gjatë vjeshtës
Pavarësisht mungesës së një vendimi për mobilizim të ri masiv, Rusia ka vazhduar procesin e zakonshëm të rekrutimit për shërbimin e detyrueshëm ushtarak.
Më 1 tetor, gjeneral-koloneli Jevgenij Burdinskij, drejtues i Drejtorisë Kryesore të Organizimit dhe Mobilizimit në Shtabin e Përgjithshëm rus, njoftoi se gjatë periudhës tetor-dhjetor 2026 parashikohet dërgimi i rreth 120.000 rekrutëve në shërbim ushtarak.
Sipas tij, dërgimi i rekrutëve drejt njësive ushtarake filloi më 10 tetor, me afate të veçanta për disa rajone dhe kategori qytetarësh.
Ky proces është pjesë e sistemit të rregullt të shërbimit të detyrueshëm ushtarak dhe nuk duhet ngatërruar me një mobilizim të jashtëzakonshëm të rezervistëve për luftën në Ukrainë.
Emigrimi i ri dhe pasiguria për të ardhmen
Për një pjesë të qytetarëve rusë, pasiguria mbi mundësinë e mobilizimit është bërë arsye për të planifikuar largimin edhe përpara një vendimi zyrtar.
Në një analizë të publikuar më 7 tetor, The Moscow Times përshkruan raste të rusëve që janë larguar sërish nga vendi, pasi ishin kthyer gjatë viteve të mëparshme.
Një drejtues kompanie teknologjike kishte dërguar përkohësisht në Armeni disa punonjës meshkuj në moshë ushtarake, ndërsa qytetarë të tjerë kishin zgjedhur të ktheheshin në Gjeorgji ose Turqi.
Një rus 29-vjeçar, i identifikuar si Ruslan, i cili ishte larguar gjatë mobilizimit të vitit 2022 dhe më pas ishte kthyer në vendlindje, kishte vendosur të largohej përsëri.
Raste të ngjashme tregojnë se largimet e vitit 2026 ndryshojnë nga eksodi i papritur i shtatorit 2022.
Këtë herë, disa qytetarë po përpiqen të sigurojnë strehim, punë dhe dokumentacion përpara një mobilizimi të mundshëm.
Përveç frikës nga lufta, në vendimet për emigrim ndikojnë edhe pasiguria ekonomike, kufizimet e reja administrative dhe shqetësimet për të ardhmen.
Megjithatë, nuk ekziston një bilanc i verifikuar dhe gjithëpërfshirës që të përcaktojë saktësisht sa rusë janë larguar gjatë javëve të fundit për shkak të frikës nga mobilizimi.
Situata mbetet e paqartë edhe për shkak të qëndrimeve të ndryshme të autoriteteve ruse, ukrainase dhe analistëve të pavarur.
Nga njëra anë, Kremlini mohon përgatitjet për një mobilizim të ri masiv. Nga ana tjetër, zgjerimi i ushtrisë, rekrutimi intensiv përmes kontratave, sistemi elektronik i fletëthirrjeve dhe raportimet për presion ndaj kandidatëve tregojnë se Rusia po vazhdon përpjekjet për të shtuar personelin ushtarak.
Çështja kryesore mbetet nëse autoritetet ruse do të arrijnë t’i plotësojnë nevojat e ushtrisë përmes mekanizmave ekzistues apo do të vendosin të ndërmarrin një mobilizim tjetër të detyrueshëm.
Për qytetarët që i druhen dërgimit në front, kjo pasiguri është tashmë një arsye e mjaftueshme për të shqyrtuar largimin nga vendi, edhe pa pritur një urdhër të ri nga Kremlini.
(The Economist, Blic, The Moscow Times, Euronews, Meduza, Civil Georgia, Interfax, RBC, Dekreti presidencial rus nr. 700, 28 shtator 2026)
