Nga Barak Ravid | Axios | 5 nëntor 2026
Presidenti Donald Trump e ka pranuar se lufta me Iranin u kushtoi rëndë republikanëve në zgjedhjet e mesmandatit. Tani ai duhet të vendosë nëse do t’i kufizojë humbjet dhe do të arrijë një marrëveshje — apo do ta dyfishojë angazhimin dhe do t’u rikthehet bombardimeve.
Pse ka rëndësi: Të gjitha alternativat e Trumpit janë problematike.
E para është të godasë. Por rikthimi në luftë do të ishte shumë jopopullor — do t’i mbante të larta çmimet e benzinës dhe ndoshta nuk do të sillte një rezultat më të mirë ushtarak.
Një tjetër mundësi është negociimi. Por nëse zyrtarët iranianë refuzojnë të bëjnë lëshime — ose, duke perceptuar dobësi pas humbjes politike të presidentit, rrisin kërkesat e tyre — Trump do ta ketë të vështirë të arrijë një marrëveshje.
Mundësia e tretë është “ta mbysë”, siç shprehen ndihmësit e tij. Kjo do të nënkuptonte vazhdimin e status quo-së — bllokadën detare, të kombinuar me sanksione ekonomike paralizuese që do ta linin regjimin iranian të “kalbej” — ndërkohë që vazhdohet të testohet gatishmëria e tij për një marrëveshje. Megjithatë, kjo rrugë mund të kërkojë muaj për të dhënë rezultate.
Pamja e përgjithshme
Presidenti ka thënë prej javësh se, pas zgjedhjeve, do t’i japë fund luftës në një mënyrë apo në një tjetër.
Një nga ish-këshilltarët e tij i tha Axios: “Një gjë është të humbasësh zgjedhjet e mesmandatit. Por Trump nuk dëshiron të duket si humbës dy herë.”
Kjo ka bërë që edhe ndihmësit e tij më të afërt të mos jenë të sigurt se çfarë do të bëjë më pas.
Intriga
Nënpresidenti JD Vance, në një deklaratë të jashtëzakonshme të mërkurën në mëngjes, fajësoi hapur luftën për disfatën e rëndë të republikanëve në zgjedhjet e mesmandatit. Kjo i shtoi vendimit të Trumpit një përllogaritje të re politike.
“Arsyeja pse humbëm është lufta,” shkroi Vance në X. “Vetë presidenti e tha këtë mbrëmë. Nëse doni të argumentoni se ia vlente, se ia vlente të humbnim Senatin për gjashtë vitet e ardhshme, atëherë bëjeni… Por të gjithë e dinë pse humbëm. Dhe çdo bisedë e ndershme se ku do të shkojmë nga këtu duhet të nisë pikërisht prej kësaj.”
Vance përmendi gjithashtu marrëdhënien e SHBA-së me Izraelin si një barrë serioze politike për republikanët.
Trump u tha gazetarëve të mërkurën se analiza e Vance ishte “në masë të madhe e vërtetë”, sepse lufta kishte çuar në rritjen e çmimeve të benzinës. Por Trump tha se do ta bënte sërish, nëse do të ishte e nevojshme:
“Nuk kishim zgjidhje. Nuk mund ta lejosh Iranin të ketë armë bërthamore.”
I pyetur se kur do t’i jepte fund luftës, Trump u përgjigj:
“Kurdo që të dua. Por duhet bërë siç duhet, sepse ata nuk mund të kenë armë bërthamore.”
Prapaskenat
Gjatë muajve të fundit, Vance ka udhëhequr një grup brenda rrethit të ngushtë të Trumpit që e ka këshilluar atë të arrijë një marrëveshje me Iranin për t’i dhënë fund luftës.
Sipas burimeve, ai e ka akuzuar privatisht kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu se ishte “gabim për gjithçka” në lidhje me Iranin.
Vance kishte paralajmëruar se lufta ishte shumë jopopullore dhe mund t’u kushtonte republikanëve zgjedhjet, thanë burimet.
Shumica e zyrtarëve të lartë rreth Trumpit kanë ndarë pikëpamjet e Vance. Megjithatë, Trump vazhdonte të anonte drejt rifillimit të luftës. Në një moment, ai shqyrtoi mundësinë e nisjes së sulmeve përpara zgjedhjeve të mesmandatit, siç po i kërkonte Netanyahu.
Trump vendosi të priste. Por, pavarësisht këshillave të zyrtarëve të tij më të lartë, ai përsëri e mbështeti Netanyahun në zgjedhjet e Izraelit javën e kaluar.
Gjendja aktuale
Ushtria amerikane po përfundon përgatitjet për një rifillim të mundshëm të operacioneve të mëdha luftarake në Iran, përfshirë dërgimin e më shumë kapaciteteve ushtarake në rajon, thonë zyrtarë amerikanë.
Në të njëjtën kohë, ndërmjetësit kataras po punojnë për të siguruar mbështetjen e SHBA-së dhe Iranit për një projektmarrëveshje që do të shmangte rikthimin në luftime dhe, potencialisht, do të mundësonte rifillimin e bisedimeve të drejtpërdrejta në ditët e ardhshme, thonë burime rajonale.
Ndërmjetësit i kishin pyetur zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë përpara zgjedhjeve se çfarë do të bënte Trump nëse humbiste. Këshilltarët e presidentit nuk mund të jepnin garanci në asnjërin drejtim, sipas një burimi me dijeni për bisedimet.
“U thamë të gjithëve se fillimisht duam të shohim se si do të përfundojnë zgjedhjet për ne,” tha një zyrtar amerikan.
Pala tjetër
Zyrtarët iranianë e festuan humbjen elektorale të Trumpit, duke deklaruar se ajo tregonte se ata po e fitonin luftën.
“Kombi iranian i shkaktoi Trumpit një disfatë strategjike në fushën e betejës dhe në Hormuz — dhe një DISFATË POLITIKE në Uashington,” shkroi në X Mohsen Rezaei, sekretar i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit.
“Ndërkohë, amerikanët mbetën me faturën e luftës së tij. Kushdo që përballet me Iranin do ta paguajë çmimin — nga fusha e betejës deri te pragu i shtëpisë së vet.”
Diplomatë të përfshirë në përpjekjet ndërmjetësuese, këshilltarë të Trumpit dhe ekspertë për Lindjen e Mesme thanë se triumfalizmi i Iranit mund ta bëjë presidentin më të prirur për t’iu rikthyer luftës.
“Tundimi i Teheranit ka gjasa të jetë që dobësinë politike të Trumpit ta ngatërrojë me dobësi ushtarake dhe ta teprojë me kërkesat, kur lëvizja më e mençur do të ishte të siguronte një marrëveshje përderisa Uashingtoni ende e dëshiron një të tillë,” i tha Axios Ali Vaez, zëvendësdrejtor i programit për Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut në International Crisis Group.
Po, por…
Trump mund të zgjedhë ta ruajë status quo-në “as luftë, as marrëveshje”.
Drejtori i CIA-s John Ratcliffe, sekretari i Thesarit Scott Bessent dhe këshilltarë të tjerë duan që Trump t’i japë më shumë kohë bllokadës detare dhe fushatës së presionit ekonomik, duke e shtuar gradualisht trysninë ndaj Iranit.
Përfundimi
Nuk ekziston një mënyrë e pastër dhe e thjeshtë që Trump ta “përfundojë punën” në Iran.
