Presidenti Trump la të kuptohet të hënën se po i afrohet një marrëveshjeje me Iranin për t’i dhënë fund luftës — por nuk tha qartë me kë po negocion SHBA-ja.
Që prej vrasjeve nga Izraeli të liderëve të lartë iranianë në fillim të luftës, ka pasur pasiguri se kush po e drejton vendin nga dita në ditë dhe cilët zyrtarë mund të jenë realisht të autorizuar për të arritur një marrëveshje me SHBA-në.
Ndër të vrarët janë Udhëheqësi Suprem Ali Khamenei dhe Ali Larijani, i cili shihej si lideri civil de facto pas vdekjes së Khameneit.
Djali i Khameneit, Mojtaba, e pasoi zyrtarisht të atin, por ka mbetur në hije.
SHBA-ja gjithashtu nuk e sheh ministrin e Jashtëm Abbas Araghchi, i cili udhëhoqi të dy raundet e bisedimeve bërthamore para luftës, si një vendimmarrës kyç, thanë zyrtarë amerikanë për Axios. Shtëpia e Bardhë ka qenë duke u përpjekur të vlerësojë se kush po merr vendime dhe të vendosë kanale komunikimi.
Trump e komplikoi edhe më tej të hënën panoramën e udhëheqjes, kur tha se ndryshimi i regjimit mund të vijë së shpejti. Ndërkohë, Izraeli vazhdon të shënjestrojë liderë iranianë, përfshirë Mojtaba Khamenein.
Zhvillimi më i fundit: Burime i thanë Axios se ndërmjetësit po përpiqeshin të organizonin një telefonatë, dhe ndoshta edhe një takim fizik, midis të dërguarve të Trumpit dhe kryetarit të parlamentit iranian, Mohammad Bagher Ghalibaf.
Ghalibaf mohoi që të kishte pasur negociata.
Një burim i njohur me diplomacinë tha se përfshirja e Ghalibafit do të ishte domethënëse për shkak të pozitës së tij të lartë brenda regjimit.
Ja cilët liderë iranianë janë ende gjallë dhe mund të ndikojnë në përfundimin e luftës me Iranin.
Mohammad Bagher Ghalibaf
Trump u tha gazetarëve të hënën se të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner kishin biseduar me një zyrtar të lartë në udhëheqjen iraniane.
Një zyrtar izraelit i tha Axios se Trump po i referohej Ghalibafit. Një burim i dytë tha se mesazhe ishin shkëmbyer mes SHBA-së dhe Iranit, por nuk kishte pasur kontakt të drejtpërdrejtë me Ghalibafin.
Ghalibaf, një ish-gjeneral i IRGC-së dhe ish-kryetar i bashkisë së Teheranit, aktualisht është zyrtari civil më i lartë në rrethin vendimmarrës të Iranit. Ai është një bashkëpunëtor i afërt i Mojtaba Khameneit.
Ghalibaf luajti një rol kyç gjatë luftës 12-ditore qershorin e kaluar dhe të dielën në mëngjes dha kundërpërgjigjen ndaj kërcënimeve të Trumpit për të bombarduar termocentralet iraniane, duke paralajmëruar se Irani do të bombardonte objektet energjetike në Gjirin Persik dhe në Izrael si kundërpërgjigje.
Ghalibafi prej kohësh është parë si një ndërmjetës i rëndësishëm pushteti në regjim, me lidhje të forta me IRGC-në, ndonëse është vënë nën vëzhgim edhe për pasurinë e tij dhe dyshimet për korrupsion.
Ghalibaf mohoi se kishte pasur ndonjë negociatë me SHBA-në dhe i quajti pretendimet amerikane lajme të rreme “për të manipuluar tregjet financiare dhe të naftës”.
Mojtaba Khamenei
Mojtaba Khamenei e pasoi të atin, Ali Khamenei, pak pasi filloi lufta me Iranin.
Kritikët kundërshtuan ngritjen e Mojtabas për shkak të mungesës së përvojës drejtuese dhe kundërshtimit të përgjithshëm të regjimit ndaj kontrollit dinastik.
Izraeli e vendosi Mojtaban në krye të listës së objektivave kur nisi lufta. Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth pretendoi se Mojtaba ishte “plagosur dhe me gjasë shpërfytyruar” në sulmin që vrau të atin.
Gjendja fizike e Mojtabas, vendndodhja e tij dhe roli i tij në luftën me Iranin mbeten mister, shkruan Barak Ravid i Axios.
CIA, Mossad dhe agjenci të tjera të inteligjencës po monitorojnë çdo lëvizje të mundshme.
Deri tani, ato nuk kanë parë shenja se Mojtaba po e udhëheq aktivisht përpjekjen luftarake.
Abbas Araghchi
Araghchi është një diplomat dhe politikan shumë me përvojë që mban postin aktual që nga viti 2024 dhe udhëhoqi dy raunde bisedimesh bërthamore me Witkoffin dhe Kushnerin.
Ai është përshkruar nga Wall Street Journal si “një besnik i regjimit dhe një negociator i pamëshirshëm”.
Araghchi kundërshtoi ultimatumin e Trumpit për “t’i zhdukur” termocentralet iraniane.
Në momente të ndryshme tensioni gjatë vitit të kaluar, mesazhet mes Araghchit dhe Witkoffit kanë qenë kanali kryesor i komunikimit mes Uashingtonit dhe Teheranit. Por Araghchi ka mohuar çdo kontakt të drejtpërdrejtë me Witkoffin që nga fillimi i luftës.
Zyrtarë amerikanë i kanë thënë Axios se nuk besojnë që Araghchi ka mandat për të arritur një marrëveshje në hierarkinë aktuale të regjimit. Por ai mund të jetë sërish në anën tjetër të tryezës në çdo negociatë të ardhshme.
Presidenti Masoud Pezeshkian
Masoud Pezeshkian u zgjodh president i Iranit në vitin 2024 përballë kandidatëve të linjës së ashpër dhe aktualisht është udhëheqësi i krahut më moderat reformist.
Presidenca është një post i rëndësishëm në Iran, por qëndron nën udhëheqësin suprem.
Pas vrasjes së Ali Khameneit, Pezeshkian u shtua në Këshillin e përkohshëm të Udhëheqjes së vendit.
Pezeshkian ka autoritet të konsiderueshëm mbi qeverisjen e përditshme në Iran, por nuk besohet se është në qendër të planifikimit të luftës apo diplomacisë së Iranit.
Udhëheqja e IRGC-së
Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike ka ndikim të jashtëzakonshëm mbi politikën dhe ekonominë e Iranit, veçanërisht tani që vendi është në luftë dhe po përjeton një lloj vakumi pushteti.
Raportohet se Mojtaba Khamenei u zgjodh si udhëheqës suprem në masë të madhe për shkak të lidhjeve të tij të forta me IRGC-në. Ky grup i ka premtuar mbështetje, duke thënë në ditët e para të luftës se është “gati t’u bindet plotësisht” urdhrave të Mojtabas.
Edhe pse IRGC-ja nuk ka gjasa të ketë një rol të drejtpërdrejtë në negociatat për përfundimin e luftës, grupi mund të ketë ndikim të madh mbi rrjedhën e konfliktit dhe mbi çdo përpjekje për t’i dhënë fund atij./Axios/tetovaNews
