SHBA godet ishullin iranian Kharg, ndërsa paralajmëron se objektivat e naftës mund të jenë të radhës nëse Teherani ndërpret transportin detar përmes Ngushticës së Hormuzit.
Lufta e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit, tashmë në javën e saj të tretë, vazhdon të përshkallëzohet pasi forcat amerikane goditën objektivat ushtarake në ishullin Kharg, nyja kritike përmes së cilës kalon pjesa më e madhe e eksporteve të papërpunuara iraniane.
Presidenti amerikan Donald Trump tha se Uashingtoni qëllimisht e kurseu infrastrukturën e naftës në ishull, por paralajmëroi se ajo mund të sulmohet nëse Irani ndërhyn në transportin detar përmes Ngushticës së Hormuzit.
Ndërkohë, Teherani ka paralajmëruar se çdo sulm ndaj objekteve të tij energjetike do të shkaktonte hakmarrje kundër infrastrukturës rajonale të naftës dhe aseteve të lidhura me SHBA-në, duke ngritur frikën e një krize më të gjerë energjetike dhe sigurie në të gjithë Gjirin.
Ja çfarë dimë deri më tani:
Në Iran
Sulm i përbashkët: Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) deklaroi më herët se kishte lëshuar raketa dhe dronë kundër Izraelit në koordinim me proksin libanez të Teheranit, Hezbollah. IRGC-ja tha në një deklaratë se operacioni ishte pjesë e Ditës së tyre vjetore të Kudsit, e cila synon të tregojë mbështetje për çështjen palestineze.
Udhëheqësi suprem iranian ‘i plagosur’: Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, tha se beson se udhëheqësi i ri suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei, është i plagosur. “Ne e dimë se i ashtuquajturi udhëheqësi i ri, jo aq suprem, është i plagosur dhe ka gjasa i gjymtuar.”
Shpërblim prej 10 milionë dollarësh: Departamenti i Shtetit i SHBA-së ofroi një shpërblim prej 10 milionë dollarësh për informacione rreth Khameneit dhe zyrtarëve të tjerë të lartë.
Sulmet amerikane në ishullin Kharg: Trump njoftoi se forcat amerikane kanë bombarduar instalimet ushtarake iraniane në ishullin Kharg, të cilin ai e përshkroi si “xhevahirin e kurorës” së Iranit. Ishulli është kritik për ekonominë iraniane, pasi afërsisht 90 përqind e eksporteve të naftës së vendit kalojnë nëpër të përpara se të udhëtojnë nëpër Gjirin dhe Ngushticën e Hormuzit.
Rritja e viktimave: Që nga 28 shkurti, të paktën 1,444 persona janë vrarë dhe 18,551 janë plagosur në sulmet e SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit.
Në vendet e Gjirit
Hakmarrja iraniane: Irani ka nisur sulme reciproke me dronë dhe raketa kundër aseteve amerikane, bazave ushtarake dhe vendeve tregtare në të gjithë rajonin e Gjirit.
Arabia Saudite përgjon dronët: Ministria Saudite e Mbrojtjes tha të premten se përgjoi dhe shkatërroi gjashtë dronë, pesë në rajonin lindor të mbretërisë dhe një mbi zonën e shkretëtirës “Empty Quarter”.
Katari: Forcat e armatosura të Katarit përgjuan me sukses një raketë që vinte. Para përgjimit, autoritetet lëshuan një alarm të shtuar sigurie për të gjithë telefonat celularë, duke paralajmëruar për raketa ose dronë që vijnë dhe evakuuan përkohësisht zona të caktuara, përfshirë pjesë të Education City.
Bahreini: Ranë sirenat dhe Ministria e Brendshme i bëri thirrje të gjithë qytetarëve dhe banorëve të qëndrojnë të qetë dhe të shkojnë në vendin e tyre më të afërt të sigurt.
Omani: Pas një incidenti të fundit ku dy persona u vranë nga rënia e dronëve në Oman, Sulltan Hejtham bin Tariku dhe Emiri i Katarit, Sheik Tamim bin Hamad Al Thani, zhvilluan një telefonatë duke bërë thirrje për dialog dhe ulje të tensioneve rajonale.
Garat F1 anulohen: Raportohet se garat e Formula 1 në Bahrein dhe Arabinë Saudite do të anulohen ose riprogramohen ndërsa lufta përfshin rajonin. Gara e Bahreinit është planifikuar aktualisht për 10-12 prill, dhe ajo e Arabisë Saudite një javë më vonë.
Në SHBA
Dislokime të mëdha ushtarake: Për të kundërshtuar sulmet e vazhdueshme me dronë iranianë dhe kërcënimet rajonale, SHBA-ja po dislokon 10,000 dronë përgjues në Lindjen e Mesme, sipas Sekretarit të Ushtrisë Amerikane, Dan Driscoll. Për më tepër, mediat amerikane raportojnë për dislokimin e mundshëm të USS Tripoli, një anije sulmi amfibe, së bashku me 2,500 marinsat, e cila raportohet se u miratua nga Hegseth.
Retorikë agresive dhe shpërblime: Duke theksuar qëndrimin agresiv amerikan, Hegseth deklaroi se ushtria amerikane nuk do të tregojë “asnjë mëshirë për armikun tonë”, një vërejtje që ngjalli shqetësime nga kongresmeni demokrat Eugene Vindman për urdhra të mundshëm të paligjshëm.
Infrastruktura e naftës e kursyer: Ndërsa objektet ushtarake në ishullin Kharg u shkatërruan, Trump tha se ai zgjodhi të mos godiste infrastrukturën e naftës në ishull “për arsye mirësie”. Ishulli pret objekte kyçe energjetike të lidhura me sistemin e eksportit të naftës së Iranit, duke përfshirë rezervuarët e magazinimit, terminalet e ngarkimit dhe tubacionet.
Ultimatum mbi Ngushticën e Hormuzit: Në një postim në Truth Social, Trump paralajmëroi se nëse Irani ndërhyn në kalimin e lirë dhe të sigurt të anijeve përmes Ngushticës së Hormuzit, ai do ta rishqyrtojë atë vendim dhe do të shënjestrojë objektivat e naftës.
Levë strategjike: Analistët thonë se bombardimi sinjalizon se SHBA-ja mund të paralizojë aftësinë e Iranit për të sulmuar anijet në ngushticë, duke mbajtur pezull opsionin e goditjes së infrastrukturës së naftës – një lëvizje që mund të ndërpriste ndjeshëm eksportet e papërpunuara iraniane dhe të intensifikonte goditjen globale energjetike.
Në Izrael
7,600 objektiva: Ushtria izraelite tha se kishte kryer rreth 7,600 sulme në Iran dhe 1,100 në Liban që nga nisja e operacionit të përbashkët me SHBA-në më 28 shkurt.
Izraeli i goditur: Një gazetar i agjencisë së lajmeve AFP tha se tymi mund të shihej duke u ngritur nga dy vende rreth qendrës tregtare izraelite Tel Aviv, pasi u dëgjuan shpërthime pas një paralajmërimi se raketa ishin lëshuar nga Irani.
Në Liban
Rritet numri i viktimave në Liban: Sulmet izraelite kanë vrarë të paktën 773 njerëz në Liban që nga 2 marsi, tha Ministria Libaneze e Shëndetësisë Publike, ndërsa Izraeli u zotua se vendi do të paguante një “çmim në rritje” në dëmtimin e infrastrukturës.
Sulmet ndaj punonjësve mjekësorë: Ministria e Shëndetësisë e Libanit dënoi ashpër një sulm izraelit në një qendër shëndetësore në Borj Qalaouiye që vrau 12 staf mjekësor, përfshirë mjekë, infermierë dhe paramedikë.
Baza e OKB-së e goditur: Predha izraelite goditën selinë e një batalioni paqeruajtës nepalez që shërben me UNIFIL në qytetin libanez jugor Meiss el-Jabal.
Qëndrimi i Hezbollahut: Udhëheqësi i Hezbollahut, Naim Qassem, deklaroi se grupi i tij është gati për një “përballje të gjatë” me Izraelin, duke e cilësuar konfliktin si një mbrojtje legjitime kundër 15 muajve të abuzimeve izraelite të paadresuara.
Në Irak
Ambasada amerikane e shënjestruar: Iraku thotë se një helipad në Ambasadën Amerikane në Bagdad është goditur nga një raketë. Një burim i sigurisë irakiane i thotë Al Jazeera-s se sulmi në ambasadë shkatërroi sistemin e mbrojtjes ajrore. Tymi është parë duke u ngritur nga vendi. Kompleksi i gjerë i ambasadës, brenda Zonës së Gjelbër të sigurisë së Bagdadit, është shënjestruar vazhdimisht nga raketa dhe dronë të lëshuar nga grupet e lidhura me Iranin. Nuk pati koment të menjëhershëm nga Ambasada Amerikane në Bagdad.
Kryeministri i Irakut dhe Macron bisedojnë: Kryeministri i Irakut, Muhamed Shija al-Sudani, u zotua të parandalojë sulmet pas vrasjes së një ushtari francez në një sulm me dron në rajonin gjysmë-autonom kurd.
Turqia lëshon këshillë udhëtimi: Turqia i ka këshilluar qytetarët e saj të shmangin udhëtimet jo thelbësore në Irak, pasi vendi po preket gjithnjë e më shumë nga lufta e vazhdueshme amerikano-izraelite kundër Iranit.
Efekti ekonomik
Efekti ekonomik global: Lufta e SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit ka shkaktuar një krizë globale energjetike dhe një rritje të çmimeve të naftës. Si përgjigje, Kanadaja njoftoi se do të lëshojë 23.6 milionë fuçi naftë si pjesë e një përpjekjeje të koordinuar emergjente nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA).
Efekti në aviacion: Linjat ajrore kryesore indiane, përfshirë Air India dhe IndiGo, kanë rritur ndjeshëm çmimet e biletave për të mbuluar kostot në rritje të karburantit të aviacionit të shkaktuara nga paqëndrueshmëria gjeopolitike.
Ndryshimi i dinamikës diplomatike: Pavarësisht pranisë së madhe ushtarake amerikane, një analist vuri në dukje se SHBA-ja po humbet levën diplomatike në lidhje me mbylljen e Ngushticës së Hormuzit. Kombet kryesore, përfshirë Indinë, Francën dhe Italinë, tani po anashkalojnë Uashingtonin dhe po i drejtohen drejtpërdrejt Iranit për të negociuar kalimin e sigurt për anijet e tyre, duke treguar një ndryshim se kush po kontrollon krizën e menjëhershme./Al Jazeera
