Papa Leo XIV paralajmëron kundër një zhvillimi tepër të shpejtë dhe të pamatur të inteligjencës artificiale (IA). Në krah të tij: një bashkëthemelues i Anthropic. Thuhet se edhe përfaqësues të kompanive të tjera të IA-së janë takuar me Papën.
Papa Leo XIV, në enciklikën e tij të parë të madhe, ka kërkuar rregullim më të fortë të inteligjencës artificiale (IA) dhe ngadalësim të zhvillimit të sistemeve të drejtuara nga IA. Në enciklikën e publikuar të hënën, “Magnifica Humanitas”, që përkthehet si “Njerëzim Madhështor” ose “Njerëzim i Lartësuar”, Papa paralajmëron se teknologjia e IA-së përhap dezinformim dhe mund ta zhysë botën në luftëra të pafundme.
Sipas tij, nevojitet një angazhim politik më aktiv për t’i ngadalësuar gjërat kur gjithçka po përshpejtohet. Leo XIV kërkon gjithashtu kufij të rreptë etikë për përdorimin e IA-së në ushtri dhe veçanërisht në luftën në distancë. Ai theksoi se është e papranueshme që makinat të vendosin për jetën dhe vdekjen.
Me këtë qëndrim, Leo XIV, i lindur në SHBA, dallon nga administrata Trump. Kjo e fundit mbështet deregulimin e zhvillimit të IA-së dhe ka edhe pika të tjera përplasjeje me Papën.
“Inteligjenca artificiale duhet të çarmatoset, të çlirohet nga logjikat që e bëjnë atë një instrument sundimi, përjashtimi dhe vdekjeje”, tha Leo XIV gjatë prezantimit të enciklikës në Vatikan.
Bashkëthemeluesi i Anthropic në Vatikan
Në veprën e tij, Papa denoncon vazhdimisht përqendrimin e pushtetit dhe të të dhënave në duart e pak njerëzve në sektorin privat si një rrezik. Ai kërkoi rregullim të jashtëm të punës së tyre.
“Nuk mjafton të thirret abstraktisht etika. Nevojiten korniza të forta ligjore, mbikëqyrje e pavarur, përdorues të informuar dhe një sistem politik që nuk heq dorë nga përgjegjësia e tij”, tha Leo XIV.
“Një IA më morale nuk mjafton, nëse ky moralitet përcaktohet nga disa të paktë.”
Papa u bëri thirrje zhvilluesve të IA-së dhe vendimmarrësve politikë përgjegjës për rregullimin e saj që të ngadalësojnë ritmin dhe të reflektojnë mbi veprimet e tyre. Ai u kërkoi me këmbëngulje të udhëhiqen nga parime etike dhe shpirtërore dhe të mos punojnë për përfitim apo pushtet personal, por për të mirën e njerëzimit.
Në prezantimin e enciklikës foli edhe Christopher “Chris” Olah, bashkëthemelues i kompanisë së inteligjencës artificiale Anthropic, e cila aktualisht është në një betejë ligjore me administratën Trump lidhur me qasjen ndaj teknologjisë së saj të IA-së dhe përdorimin e mundshëm për mbikëqyrje masive ose armë plotësisht autonome.
Olah mirëpriti kritikat dhe shqetësimet e Papës, si dhe thirrjen e tij për kontroll të jashtëm, sidomos sepse ekziston “një mundësi reale” që IA të zëvendësojë fuqinë punëtore njerëzore në shkallë shumë të madhe.
Sipas tij, kompanitë teknologjike janë nën presion të madh komercial dhe gjeopolitik, i cili mund të jetë në kundërshtim me interesat e shoqërisë. Për këtë arsye, kontrolli nga jashtë është i domosdoshëm.
“Na duhen më shumë aktorë në mbarë botën – komunitete fetare, shoqëri civile, shkencëtarë, qeveri – që të bëjnë atë që Shenjtëria e Tij ka bërë këtu: ta marrin seriozisht situatën, ta shqyrtojnë me kujdes dhe t’i drejtojnë ngjarjet në një drejtim më të mirë”, tha Olah.
“Na duhen zëra moralë që nuk përkulen para interesave.”
Tri rreziqe që kërkojnë vëmendje urgjente
Bashkëthemeluesi i Anthropic përmendi tri fusha që kërkojnë vëmendje urgjente:
- Rreziku i humbjes masive të vendeve të punës;
- Shpërndarja e drejtë globale e përfitimeve të IA-së;
- Pyetja ende e pazgjidhur se si të interpretohet sjellja gjithnjë e më komplekse e sistemeve të IA-së.
Olah është një nga shtatë bashkëthemeluesit e Anthropic, një kompani amerikane e inteligjencës artificiale që e ka bërë sigurinë pjesë qendrore të profilit të saj publik.
Të shtatë kishin punuar më parë në OpenAI dhe u larguan nga kompania për shkak të shqetësimeve lidhur me zhvillimin tepër të shpejtë të IA-së me shumë pak testime.
Takime me Amazon, Meta dhe Google
Në aktivitetin e Vatikanit, Olah ishte përfaqësuesi i vetëm i kompanive të mëdha teknologjike. Megjithatë, sipas Politico, Papa Leo XIV ishte takuar që në fund të prillit – para publikimit të enciklikës – me përfaqësues të Amazon, Meta dhe Google.
OpenAI, kompania pas ChatGPT, nuk u përmend. Ndërkohë, si disa drejtues të tjerë të teknologjisë, edhe Sam Altman ende nuk është shprehur publikisht për enciklikën e Papës.
Disa ekspertë thanë se “Magnifica Humanitas” mund të shërbejë si pikë reference për politikëbërësit, studiuesit dhe publikun e gjerë.
“Jam i bindur se ky dokument do të dëshmohet si udhërrëfyes për kohën tonë, si një dokument i thellë dhe profetik”, tha Paolo Carozza, profesor juridik në Notre Dame Law School dhe kryetar i bordit mbikëqyrës të Meta-s.
“Papa Leo flet me zë të qartë, gjithëpërfshirës dhe bindës, duke na bërë thirrje të marrim përgjegjësi për krijimin e një bote ku teknologjia i shërben njeriut, në vend që ta çnjerëzojë atë”, tha ai.
Edhe Taylor Black, menaxher i IA-së në Microsoft dhe drejtor i Institutit të IA-së në Universitetin Katolik të Amerikës, tha se dokumenti do t’i bëjë njerëzit “në krye të këtyre teknologjive” të shtrojnë pyetje si:
“Çfarë do të thotë të jesh njeri?”
Enciklika e parë gjatë mandatit të një pape të ri konsiderohet shpesh si një lloj deklarate qeverisëse për pontifikatin e tij dhe synon t’u japë besimtarëve në mbarë botën një busull morale.
Ndikimet e inteligjencës artificiale mbi njerëzimin janë një temë qendrore për Leo XIV. Ai zgjodhi emrin e tij papnor duke iu referuar revolucionit industrial, gjatë të cilit paraardhësi i tij, Papa Leo XIII, publikoi enciklikën “Rerum Novarum” për mbrojtjen e punëtorëve përballë përparimit teknologjik.
Saktësisht 135 vjet më vonë, më 15 maj, Papa Leo XIV nënshkroi enciklikën e tij të parë.
Si pasues i Papa Françeskut të ndjerë, Papa Leo XIV është në detyrë që nga maji i vitit të kaluar. Ai është amerikani i parë në krye të Kishës Katolike botërore.
