Projekti “Moon Base” është përpjekja e NASA-s për të ndërtuar një bazë në Polin Jugor të Hënës për “prani të qëndrueshme njerëzore” deri në vitet 2030, tha agjencia.
Blue Origin ka siguruar një kontratë shumë milionëshe për të dërguar roverë hënorë dhe pajisje të tjera në Hënë, si pjesë e përpjekjeve të NASA-s për të ndërtuar një bazë në Polin Jugor të Hënës për “prani të qëndrueshme njerëzore” deri në vitet 2030, njoftoi të martën agjencia.
NASA do t’i paguajë Blue Origin të paktën 188 milionë dollarë për të dërguar automjetet e para terrenore hënore në Hënë, thanë administratorët e NASA-s. Agjencia njoftoi gjithashtu të martën se u ka dhënë kontrata dy kompanive të tjera private aeronautike: 219 milionë dollarë kompanisë Astrolab me seli në Kaliforni dhe 220 milionë dollarë kompanisë Lunar Outpost me seli në Kolorado, për të zhvilluar automjetet terrenore hënore që Blue Origin më pas do t’i transportojë.
Blue Origin është në pronësi të Jeff Bezos, themeluesit të Amazonit, i cili zotëron edhe The Washington Post. Kompania hapësinore me seli në shtetin Uashington tashmë ishte planifikuar të dërgonte ngarkesa të NASA-s në Hënë këtë vjeshtë, si pjesë e fazës së parë nga tri fazat e projektit “Moon Base”, në të cilin misionet robotike do të eksplorojnë Polin Jugor të Hënës gjatë tre viteve të ardhshme.
Drejtuesit e NASA-s i detajuan planet për një bazë hënore rreth gjashtë javë pas përfundimit me sukses të misionit Artemis II, gjatë të cilit njerëzit u kthyen në orbitën hënore për herë të parë që nga viti 1972. Si vazhdim i programit Artemis, NASA shpreson të realizojë një zbritje në Hënë në vitin 2028 dhe pas kësaj të kryejë çdo vit misione në sipërfaqen e Hënës.
“Me Moon Base, astronautët e Artemis do të qëndrojnë më gjatë, do të eksplorojnë më larg dhe do të kryejnë atë lloj shkence që e çon përpara vetë eksplorimin”, tha Lori Glaze, administratore e përkohshme e asociuar për Drejtorinë e Misionit për Zhvillimin e Sistemeve të Eksplorimit në NASA, në një konferencë për media të martën.
“Ne po ndërtojmë postën e parë të njerëzimit përtej Tokës”, shtoi ajo. “Përmes Artemis, ne po shkojmë. Dhe me Moon Base, do të qëndrojmë.”
Deri në vitin 2029, NASA planifikon të ketë ndërtuar më shumë infrastrukturë në Polin Jugor të Hënës, përfshirë vendosjen e një rrjeti energjie diellore. Deri në vitin 2032, si pjesë e fazës së tretë të Moon Base, agjencia planifikon të ketë ndërtuar module gjysmë të përhershme ku astronautët mund të kryejnë eksperimente dhe të qëndrojnë për periudha më të gjata.
Poli Jugor i Hënës, ku shkencëtarët planifikojnë të ndërtojnë bazën, merr dritë dielli më të zgjatur krahasuar me pjesë të tjera të Hënës, duke e bërë atë më të përshtatshëm për prodhimin e energjisë diellore. Megjithatë, është një mjedis i frikshëm për të planifikuar çfarëdo pranie njerëzore — “po aq i bukur sa edhe armiqësor”, tha të martën administratori i NASA-s, Jared Isaacman.
Në dritën e diellit, sipërfaqja mund të nxehet mbi 250 gradë Fahrenheit, ndërsa në errësirë mund të bjerë shumë poshtë minus 200 gradë. Në krateret që janë përgjithmonë në hije, disa prej të cilëve nuk janë prekur nga drita e diellit për miliona vjet, temperaturat mund të bien shumë poshtë minus 400 gradë, shtoi Isaacman.
“Nuk ka atmosferë për t’i zbutur këto ekstreme, nuk ka mbrojtje nga rrezatimi dhe ngjarjet e grimcave diellore, ndërsa sipërfaqja është e ekspozuar ndaj goditjeve të meteoriteve, përfshirë llojin e shkëlqimeve të dritës që ekuipazhi i Artemis II vëzhgoi nga orbita”, tha Isaacman, duke përshkruar sfidat me të cilat përballet projekti Moon Base.
Megjithatë, shkencëtarët e shohin ndërtimin e një baze në Hënë si një hap të rëndësishëm drejt eksplorimit të mëvonshëm të Marsit. Fokusi i programit Moon Base nga tani deri në vitin 2029 do të jetë sigurimi që edhe vetë arritja në sipërfaqen e Hënës të jetë një “përpjekje me besueshmëri të lartë”, tha Carlos García-Galán, drejtues programi për projektin Moon Base.
“Banimi i përhershëm nuk ka të bëjë vetëm me asetet”, tha García-Galán, duke iu referuar vetë bazës, “por me gjithë zinxhirin e logjistikës që do të duhet ta kemi të vendosur për ta bërë këtë të mundur.”
NASA njoftoi gjithashtu të martën se i ka dhënë Firefly Aerospace një kontratë prej 75 milionë dollarësh për të ndërtuar anijen kozmike që do të çojë dronë hënorë në sipërfaqen e Hënës në vitin 2028. Dronët, të cilët po zhvillohen nga Laboratori i Propulsionit Reaktiv i NASA-s, do të vëzhgojnë sipërfaqen hënore për vende të mundshme uljeje për astronautët e Artemis në të ardhmen.
Misioni Artemis II ishte vendimtar jo vetëm për përparimet e tij shkencore, por edhe për ringjalljen e interesimit për eksplorimin hënor, thanë zyrtarët e NASA-s.
“Kjo kureshtje është pikërisht ajo që NASA duhet të frymëzojë. Kjo do të thotë se njerëzit po shikojnë përsëri lart, po besojnë përsëri në gjëra të mëdha dhe po i kushtojnë vëmendje rikthimit të Amerikës në Hënë, dhe këtë herë për të qëndruar”, tha Isaacman./TetovaNews
