Një konvergjencë e rreziqeve biologjike

Cili është filli i përbashkët që lidh përparimet në inteligjencën artificiale, zbulimet e mëdha biologjike, shtimin e kërkimeve me rrezik të lartë dhe përfitim të lartë, përshkallëzimin e tensioneve gjeopolitike dhe dobësimin e sektorit të shëndetit publik në SHBA?

• Të gjitha këto rrisin rrezikun që një ditë të shfaqet një patogjen vdekjeprurës i krijuar nga njeriu, qoftë aksidentalisht apo qëllimisht, dhe ne të mos jemi të përgatitur për të.

Pse ka rëndësi: Të njëjtat përparime që e bëjnë këtë një moment vendimtar për inovacionin mjekësor po e shtojnë gjithashtu rrezikun e aksidenteve katastrofike laboratorike, megjithëse ekspertët debatojnë ashpër se sa i madh është në të vërtetë ky rrezik.

• “Është një ndryshim shumë i vogël nga përpjekja për të shënjestruar një sëmundje dhe krijimi i terapive gjenike për ta goditur atë sëmundje, deri te shndërrimi i një virusi në diçka që mund të jetë shumë më e dëmshme”, tha Ashish Jha, ish-koordinatori i administratës Biden për përgjigjen ndaj COVID-it.
• Që atëherë, ai ka themeluar një kompani që synon të zbulojë kërcënimet biologjike në zhvillim.

Pamja e përgjithshme: Ka shumë skenarë të zymtë. Një aktor keqdashës mund të përdorë një armë biologjike të mundësuar nga IA-ja për të shkaktuar viktima masive në mbarë botën.

• Vetë kompanitë më të mëdha të inteligjencës artificiale në botë e kanë vënë në dukje këtë rrezik dhe kanë kërkuar masa më të forta sigurie dhe kufizime.
• Por mënyrat se si bota është bërë më e rrezikshme që nga pandemia mund të jenë nënvlerësuar, tha Jha për Axios.
• “Skenari që më shqetëson më së shumti nuk është ai ku një shtet vendos të përdorë një armë biologjike. Skenari që më shqetëson më së shumti është një çlirim aksidental nga një program i qëllimshëm”, tha ai.
• Dhe, në fakt, përparimet shkencore mund ta kenë bërë një rrjedhje nga laboratori edhe më të mundshme, pavarësisht reagimit të ashpër politik kundër kërkimeve të ashtuquajtura “gain of function”, që synojnë rritjen ose ndryshimin e funksioneve të organizmave.
• “Pavarësisht shkencës, IA-së dhe gjithë pjesës tjetër, numri i laboratorëve që ekzistojnë… dhe që kryejnë këtë lloj kërkimi është rritur, jo zvogëluar”, tha për Axios një ish-zyrtar i lartë i Departamentit të Shëndetësisë dhe Shërbimeve Njerëzore gjatë administratës Trump.
• Dhe rritja e përdorimit të IA-së “u mundëson njerëzve me përvojë disi të kufizuar të orientohen ose të kryejnë eksperimente me një potencial më të madh për sukses”, tha ish-zyrtari.

Çfarë e ka nxitur lajmin: Lajmi i javës së kaluar se studiuesit e Stanfordit përdorën IA-në për të krijuar nga e para viruse të reja sintetike i ka shtuar shqetësimet se aktorë keqdashës në mbarë botën mund të jenë duke tentuar arritje të ngjashme me organizma më kompleksë.

• U zbulua se viruset e reja ishin në gjendje të infektonin dhe të vrisnin mikrobin E. coli — një përparim mjekësor me potencial jashtëzakonisht të madh pozitiv.
• Por raportimet e fundit kanë nxjerrë në pah se si chatbot-et janë manipuluar për t’u treguar përdoruesve se si të krijojnë armë biologjike vdekjeprurëse.

Kontrolli i realitetit: Kjo biologji e mundësuar nga IA-ja vazhdon të kërkojë një sasi shumë të madhe pune manuale në laborator — një pengesë për çfarëdo plani për ta shndërruar atë në armë.

• “IA-ja nuk mund ta anashkalojë faktin se ka disa pjesë të procesit që kërkojnë kontroll fizik”, tha David Manheim, themelues i Association for Long Term Existence and Resilience. “Shpresojmë që laboratorët fizikë të mos jenë të gatshëm t’i lejojnë sistemet e IA-së të bëjnë gjëra arbitrare që askush nuk i kupton.”
• Dhe krijimi i një virusi që shënjestron bakteret është ende shumë hapa larg krijimit të një virusi që shënjestron njerëzit.

Po, por: IA-ja po evoluon vazhdimisht dhe lajmi revolucionar i javës së kaluar u bë publik për herë të parë në një dorëshkrim paraprak, të pabotuar ende në një revistë shkencore, gati një vit më parë. Prandaj, nuk dihet se çfarë përparimesh të tjera mund të jenë bërë që atëherë në biologjinë sintetike.

• Edhe pse Jha pajtohet se ekzistojnë shumë pengesa për krijimin e një arme biologjike, ai thotë se pyetja e tij është: “Duke pasur parasysh numrin e njerëzve që tani po punojnë në këto çështje, cilat janë gjasat që askush të mos ketë sukses gjatë pesë viteve të ardhshme?”

Ku qëndron situata: “Kina, Koreja e Veriut dhe Rusia me gjasë ruajnë njohuritë dhe aftësitë për të prodhuar dhe përdorur patogjenë dhe toksina tradicionale biologjike dhe historikisht kanë ndjekur… zhvillimin e patogjenëve që shkaktojnë sëmundje shumë infektive ose ngjitëse”, thuhet në vlerësimin vjetor të këtij viti për kërcënimet, të hartuar nga komuniteti amerikan i inteligjencës.

Publicitet

• Përparimet në fusha si nanoteknologjia dhe redaktimi gjenomik “mund të çojnë në kërcënime të reja biologjike ose të rrisin mundësinë e incidenteve të sigurisë biologjike që rezultojnë në çlirimin e paqëllimshëm të patogjenëve”, shton raporti.

Ana tjetër: IA-ja mund të përdoret gjithashtu për të fuqizuar mbrojtjen biologjike, ndërsa Google DeepMind njoftoi muajin e kaluar programin e vet të bio-reziliencës, i cili synon parandalimin, zbulimin dhe reagimin ndaj kërcënimeve biologjike.

• “Lajmi i mirë është se IA-ja, biologjia e avancuar dhe bioteknologjia na japin sot një mundësi më të mirë se në vitin 2020” për t’iu përgjigjur një pandemie, tha ish-zyrtari i lartë i HHS-së.
• Departamenti amerikan i Shëndetësisë dhe Shërbimeve Njerëzore, HHS, tha në një deklaratë se SHBA-ja “mbetet plotësisht e pajisur për t’iu përgjigjur kërcënimeve të reja ndaj shëndetit publik” dhe për të mbrojtur publikun, duke përmendur reagimin e saj ndaj shpërthimit të hantavirusit në një anije turistike dhe emergjencës shëndetësore të Ebolës në Afrikë.