Në Saksoni-Anhalt është numëruar edhe njësia e fundit zgjedhore: AfD është fituese e qartë e zgjedhjeve me 43,8 për qind të votave, por mbetet fare pranë shumicës absolute pa e arritur atë. CDU përjeton një debakël. BSW arrin të futet në parlamentin e landit. Formimi i qeverisë, me këtë rezultat, bëhet jashtëzakonisht i vështirë.
AfD, me kandidatin e saj kryesor Ulrich Siegmund, i ka fituar zgjedhjet për parlamentin e landit në Saksoni-Anhalt me një epërsi të madhe, por nuk e ka arritur shumicën absolute. CDU, me kryeministrin e landit Sven Schulze, renditet e dyta pas humbjeve të rënda, siç rezulton nga rezultatet paraprake të publikuara në faqen e internetit të drejtueses së zgjedhjeve të landit.
Të dhëna për mandatet në parlamentin e landit fillimisht nuk kishte. Sipas projeksioneve të fundit, me AfD-në, për herë të parë që nga përfundimi i Luftës së Dytë Botërore, një parti e klasifikuar zyrtarisht si e ekstremit të djathtë mund të vijë në pushtet në një land gjerman – por për këtë do t’i duheshin mbështetës. Nuk është e qartë nëse ajo mund të arrijë, për shembull, të bindë deputetë të veçantë të grupeve të tjera parlamentare që të votojnë për Siegmundin si kryeministër të landit. Para zgjedhjeve, partitë e tjera në parlamentin e landit kishin përjashtuar një koalicion me AfD-në.
Të Gjelbrit me rezultat historikisht të fuqishëm
Sipas rezultateve paraprake, E Majta humbet vota, ndërsa SPD mbetet me rezultat njëshifror. Të Gjelbrit arrijnë rezultatin e tyre më të mirë në zgjedhjet për parlamentin e landit në Saksoni-Anhalt. FDP nuk arrin ta kalojë pragun prej pesë për qind – kryetarja e saj në land, Sylvia Hüskens, njoftoi dorëheqjen. Aleanca Sahra Wagenknecht (BSW) u detyrua të priste gjatë me ankth, por tani hyn për herë të parë në parlamentin e landit në Magdeburg.
Sipas rezultateve paraprake, AfD e rrit pjesën e votave në 43,8 për qind (2021: 20,8), duke e më shumë se dyfishuar atë. Ky është rezultati më i mirë që ka arritur një parti gjatë dhjetë viteve të fundit në zgjedhjet për parlamentet e landeve dhe një rekord për AfD-në. CDU bie në 17,2 për qind (37,1) – rezultati i saj më i dobët në zgjedhjet për parlamentin e landit në Saksoni-Anhalt.
E Majta humbet lehtë dhe arrin 8,6 për qind (11). SPD arrin të përmirësohet në një nivel të ulët, me 9,3 për qind (8,4). Të Gjelbrit rriten në 8,9 për qind (5,9). FDP, me 2,6 për qind (6,4), del nga parlamenti. BSW merr 5,3 për qind.
Pjesëmarrja në zgjedhje, sipas këtyre të dhënave, ishte 77,8 për qind (2021: 60,3) – niveli më i lartë në Saksoni-Anhalt që nga ribashkimi i Gjermanisë. Afro 1,7 milion njerëz kishin të drejtë vote.
AfD dëshiron të qeverisë dhe nuk përjashton zgjedhje të reja
Koalicioni deri tani qeverisës i përbërë nga CDU, SPD dhe FDP, me këtë rezultat, merr fund, megjithatë kreu i qeverisë Schulze dhe kabineti i tij mbeten në detyrë si qeveri kujdestare deri në zgjedhjen e një kryeministri të ri të landit. Para zgjedhjeve, AfD kishte shpallur si objektiv qeverisjen e vetme – por sipas rezultateve të ndërmjetme nuk e arrin këtë synim. Opsionet e tjera për formimin e qeverisë janë të ndërlikuara.
CDU, sipas një vendimi të kongresit federal të partisë, refuzon për vete jo vetëm një koalicion apo forma të ngjashme bashkëpunimi me AfD-në, por edhe me Të Majtën. Për një qeveri pakice të drejtuar nga CDU-ja, „muri i zjarrit“ ndaj të dyja anëve përbën një pikë kritike. Përveç kësaj, BSW ka përjashtuar mundësinë që kandidati kryesor i CDU-së, Schulze, të zgjidhet kryeministër i landit.
Kandidati kryesor i AfD-së, Siegmund, tha lidhur me rezultatin e partisë së tij: „Natyrisht që ky është një mandat për të qeverisur.“ Ai theksoi se „sigurisht“ do të qeveriste edhe me vetëm një votë më shumë, në kundërshtim me deklaratën e tij gjatë fushatës zgjedhore se do të donte të qeveriste vetëm me një shumicë të qëndrueshme. Në të njëjtën kohë, 35-vjeçari tha se aktualisht nuk shihte partnerë për një koalicion. Megjithatë, ai nuk e dinte se çfarë do të ndodhte në ditët e ardhshme. „Unë nuk e di nëse ka deputetë të veçantë që thonë: ‘Tani mjaft, tani nuk marr më pjesë në këtë lojë’.“ Aty mund të ndodhë ende shumëçka.
Edhe bashkëkryetarja federale e AfD-së, Alice Weidel, foli për një „mandat shumë të qartë për të qeverisur“. Bashkëkryetari Tino Chrupalla tha: „Ulrich Siegmund do të kandidojë pa asnjë dyshim për postin e kryeministrit në parlamentin e landit, kjo tashmë është e sigurt.“ Nëse formimi i qeverisë nuk do të ketë sukses, sipas Siegmundit, në konsideratë vijnë edhe zgjedhje të reja. „Në rastin më të keq do të kishte thjesht zgjedhje të reja, dhe atëherë do të kishim 50 ose 55 për qind“, tha ai në mbrëmje.
Kërkesat e para që Schulze të japë dorëheqjen
Kandidati kryesor i CDU-së, Schulze – i cili është në detyrën e kryeministrit të landit vetëm që nga janari – e pranoi dështimin e partisë së tij. „Për ne kjo është një humbje“, tha 47-vjeçari. Ai e la të hapur në mbrëmje çështjen e pasojave të mundshme. „Nesër udhëtoj për në Berlin, atje mblidhet kryesia federale, ndërsa nesër në mbrëmje mblidhet kryesia e landit, dhe atje do t’i paraqes CDU-së së Saksoni-Anhaltit një propozim për mënyrën e procedimit. Por këtë do ta diskutojmë nesër në kryesinë e landit“, tha ai.
Gjatë mbrëmjes, Schulze u përball me kërkesa nga radhët e partisë së tij që të jepte dorëheqjen nga posti i kryetarit të CDU-së në land. Deputetja e CDU-së në parlamentin e landit Eva Feußner e kërkoi këtë, ashtu si edhe Junge Union Sachsen-Anhalt, organizata rinore e CDU/CSU-së në land. Kreu i grupit parlamentar të Unionit në Bundestag, Thorsten Frei, e sheh partinë e tij përballë bisedimeve të vështira për formimin e një qeverie pa AfD-në. „Do të duhet të shohim se çfarë mund të bëjmë për t’i garantuar landit një qeveri disi të qëndrueshme“, tha ai. „Kjo nuk është ora kur njeriu mund të struket dhe të shmangë përgjegjësinë.“ Frei e përjashtoi përsëri në mënyrë të qartë bashkëpunimin me AfD-në.
Kandidati kryesor i BSW-së dëshiron të bisedojë me AfD-në
Kandidati kryesor i BSW-së, Thomas Schulze, përkundrazi u tregua i hapur për bisedime me AfD-në. „Ne kemi thënë se do të bisedojmë me të gjitha partitë. Këtu bën pjesë edhe AfD-ja“, tha ai. „Muri i zjarrit nuk na intereson dhe ne do të bisedojmë me të gjitha partitë.“ Bashkëkryetarja federale e partisë, Amira Mohamed Ali, tha: „Pas zgjedhjeve do të bëjmë pikërisht atë që kemi paralajmëruar para zgjedhjeve. Ne nuk do të votojmë as për zotin Schulze dhe as për zotin Siegmund.“
Kryetarja e FDP-së në land, Hüskens, pasi partia e saj nuk arriti të rifutej në parlamentin e landit, njoftoi dorëheqjen e saj. „Unë jam kryetarja e landit, unë e kam udhëhequr partinë në zgjedhjet për parlamentin e landit si kandidate kryesore, prandaj edhe unë i mbaj pasojat për këtë“, i tha ajo agjencisë dpa.
Ende nuk mund të parashikohet se çfarë pasojash do të kenë zgjedhjet për parlamentin e landit dhe rrëzimi i CDU-së për koalicionin zi-kuq në nivel federal. Kancelari federal dhe kryetari i CDU-së, Friedrich Merz, fillimisht nuk u prononcua në mbrëmje për debaklin e partisë së tij. Pas dy javësh – më 20 shtator – pasojnë tashmë edhe dy zgjedhje të tjera për parlamentet e landeve: në Mecklenburg-Vorpommern dhe në landin e Berlinit.
Burimet e përdorura: Lena Klimpel dhe Stefan Heinemeyer, dpa, rel
