AfD-ja e Ulrich Siegmundit ka arritur rezultatin më të mirë të historisë së saj në zgjedhje për një parlament landi, ndërsa CDU-ja e kryeministrit Sven Schulze pëson rezultatin më të dobët në Saksoni-Anhalt. Megjithatë, numërimi zyrtar vazhdon, BSW-ja ndodhet pikërisht rreth pragut prej 5 për qind dhe ende nuk dihet nëse AfD-ja do të ketë shumicën e mandateve. Rezultati hap një periudhë potencialisht të gjatë dhe juridikisht të ndërlikuar për formimin e qeverisë në Magdeburg dhe ushtron presion të fortë politik mbi kancelarin Friedrich Merz dhe koalicionin federal në Berlin.
Saksoni-Anhalt ka hyrë në një fazë të re politike pas zgjedhjeve të së dielës, 6 shtator 2026. Projeksionet e ARD-së dhe ZDF-së e nxjerrin AfD-në fituese me diferencë të jashtëzakonshme, me më shumë se dyfishin e votave të CDU-së, ndërsa koalicioni i deritanishëm CDU-SPD-FDP e ka humbur shumicën dhe nuk mund të vazhdojë në formën aktuale.
Megjithatë, në momentin e përgatitjes së këtij artikulli nuk kishte ende rezultat paraprak zyrtar përfundimtar. Rreth orës 19:53, sistemi zyrtar i rezultateve të Saksoni-Anhaltit tregonte se ishin raportuar 867 nga gjithsej 2.660 zona zgjedhore, ose rreth 32 për qind. Autoritetet zgjedhore kanë paralajmëruar se rezultati i plotë paraprak pritet gjatë natës së 6 ndaj 7 shtatorit ose në orët e para të së hënës.
Kjo do të thotë se shifrat e mbrëmjes duhet të trajtohen ende si projeksione dhe përllogaritje, jo si rezultat përfundimtar zyrtar.
AfD 44,4 për qind, CDU vetëm 18,4 – projeksioni më i fundit i ARD-së
Në projeksionin e ARD-së të publikuar në orën 19:02, AfD-ja rezultonte me 44,4 për qind, ndërsa CDU-ja me vetëm 18,4 për qind.
Pas tyre renditeshin:
Partia e Majtë me 9,3 për qind, të Gjelbrit me 8,7 për qind, SPD-ja me 8,4 për qind, BSW-ja me 5,0 për qind dhe FDP-ja me 2,2 për qind.
Projeksionet e ZDF-së dhe përllogaritjet e transmetuara nga dpa, n-tv dhe t-online ndryshonin vetëm me disa të dhjetat e pikës: AfD-ja lëvizte mes 44,3 dhe 44,4 për qind, CDU-ja mes 18,3 dhe 18,4 për qind, ndërsa BSW-ja mes 4,8 dhe 5,0 për qind.
Pikërisht diferenca e vogël rreth BSW-së është një nga çështjet më të rëndësishme të mbrëmjes, sepse pragu zgjedhor është pesë për qind dhe hyrja ose jo e partisë në parlament mund të ndryshojë ndarjen e mandateve dhe shumicat e mundshme.
Sipas projeksioneve të para për mandatet, AfD-ja mund të marrë 39 deri në 41 vende, CDU-ja 16 deri në 17, Partia e Majtë 8 deri në 9, SPD-ja 7 deri në 8, ndërsa të Gjelbrit rreth 8 mandate. Një projeksion i ARD-së i jepte BSW-së pesë vende, por kjo varet drejtpërdrejt nga kalimi i pragut.
Parlamenti i Saksoni-Anhaltit ka normalisht 83 mandate, megjithëse numri mund të rritet për shkak të mandateve të tepërta dhe kompensuese. Në legjislaturën që përfundoi kishte 97 deputetë.
Rezultat historik për AfD-në
Nëse shifrat e projeksioneve konfirmohen nga numërimi, rezultati do të jetë jo vetëm fitorja më e madhe e AfD-së në Saksoni-Anhalt, por rezultati më i lartë që partia ka arritur ndonjëherë në zgjedhje për parlamentin e një landi gjerman.
Në vitin 2021, AfD-ja kishte marrë 20,8 për qind. Tani ajo po e më shumë se dyfishon rezultatin.
AfD-ja kishte dalë më parë partia më e madhe në zgjedhje landi në Turingi në vitin 2024, por rezultati i Saksoni-Anhaltit shkon dukshëm më tej.
Dega e AfD-së në Saksoni-Anhalt klasifikohet që nga viti 2023 nga Zyra e Landit për Mbrojtjen e Kushtetutës si organizatë e konfirmuar e ekstremit të djathtë. AfD-ja e kundërshton juridikisht këtë klasifikim dhe procedura përkatëse aktualisht është pezulluar.
Nëse partia do të arrinte jo vetëm të fitonte zgjedhjet, por edhe të merrte drejtimin e qeverisë së landit, do të krijohej një precedent i ri politik në Republikën Federale të Gjermanisë.
CDU përgjysmohet
Për CDU-në, rezultati është një goditje historike.
Në vitin 2021, nën drejtimin e Reiner Haseloffit, CDU-ja kishte fituar 37,1 për qind të votave. Tani partia e Sven Schulzes është rreth 18 për qind.
Pra, në pesë vjet CDU-ja praktikisht e ka përgjysmuar mbështetjen.
Kjo e bën rezultatin e së dielës më të dobëtin e CDU-së në historinë e zgjedhjeve të Saksoni-Anhaltit dhe një nga humbjet e saj më të rënda në zgjedhje landi në historinë e viteve të fundit.
Sven Schulze është kryeministër vetëm që nga janari 2026. Ai mori drejtimin pasi Reiner Haseloff u largua pas rreth 15 vjetësh në krye të qeverisë, duke i hapur rrugë pasardhësit të tij.
Schulze, 47 vjeç, inxhinier ekonomik dhe baba i tre fëmijëve, pati më pak se tetë muaj për të krijuar autoritetin dhe avantazhin elektoral që Haseloff kishte ndërtuar gjatë shumë vitesh.
Siegmund: “Kemi shkruar histori”
Kandidati kryesor i AfD-së, Ulrich Siegmund, 35 vjeç, e përshkroi rezultatin si moment historik.
“Kemi shkruar histori në këtë land”, deklaroi ai pas publikimit të projeksioneve.
Siegmund tha se rezultati ishte një sinjal politik që “vështirë se mund të ishte më i qartë” dhe kërkoi një ndryshim themelor të kursit politik.
Ai deklaroi gjithashtu se ua shtrin dorën forcave të tjera politike që janë të gatshme të mbështesin një “kthesë të qartë politike”, por theksoi se nuk do t’i ndryshonte vlerat e veta vetëm për të siguruar pushtetin.
Kjo deklaratë kërkon një sqarim të rëndësishëm: para zgjedhjeve Siegmund kishte deklaruar se dëshironte të bëhej kryeministër vetëm nëse AfD-ja siguronte shumicën e nevojshme për të qeverisur e vetme. Ai kishte përjashtuar një qeveri pakice nën drejtimin e tij.
Edhe pas zgjedhjeve ai argumentoi se nuk kishte interes të bëhej formalisht kryeministër nëse më pas nuk do të kishte shumicë parlamentare për miratimin e ligjeve dhe buxhetit.
Weidel dhe Chrupalla shpallin “mandat për qeverisje”
Bashkëkryetarja federale e AfD-së, Alice Weidel, e cilësoi rezultatin “historik” dhe tha se ai përbënte një “mandat krejtësisht të qartë për qeverisje”.
Sipas saj, partia më e madhe ka mandatin për të tentuar formimin e qeverisë.
“Dora jonë është gjithmonë e shtrirë”, deklaroi ajo për partnerët e mundshëm, duke theksuar njëkohësisht se organizata e AfD-së në Saksoni-Anhalt është e pavarur në vendimmarrjen e saj.
Bashkëkryetari tjetër i AfD-së, Tino Chrupalla, shkoi më tej duke deklaruar se Ulrich Siegmund do të bëhej kryeministri i ri i Saksoni-Anhaltit.
Por kjo mbetet në këtë fazë një deklaratë politike e AfD-së, jo një fakt institucional: projeksionet e deritanishme nuk i japin AfD-së me siguri shumicën absolute të mandateve dhe asnjë parti tjetër parlamentare nuk ka shpallur gatishmëri për një koalicion formal me të.
Schulze pranon humbjen dhe përgëzon AfD-në
Kryeministri Sven Schulze e pranoi menjëherë humbjen.
“Për ne kjo është një humbje”, tha ai, duke shtuar se dëshironte së pari ta përgëzonte fituesin e zgjedhjeve.
Ai theksoi se rezultati është produkt i një procesi demokratik dhe iu referua pjesëmarrjes shumë të lartë.
Schulze pranoi gjithashtu se CDU-ja e Saksoni-Anhaltit ishte përballur gjatë fushatës me “erë kundër” nga politika federale.
Presioni ndaj tij brenda CDU-së nisi menjëherë. Deputetja e CDU-së në parlamentin e landit, Eva Feußner, kërkoi që Schulze të japë dorëheqjen nga posti i kryetarit të CDU-së në Saksoni-Anhalt.
Sekretarja e përgjithshme federale e CDU-së, Franziska Hoppermann, e përshkroi rezultatin si “shumë të rëndë” dhe pranoi se CDU-ja aktualisht nuk po arrin t’i bindë emocionalisht votuesit që ta ndjekin në kursin e reformave.
Pjesëmarrje rekord – por ende pa shifër zyrtare përfundimtare
Të gjitha burimet bien dakord se pjesëmarrja ishte jashtëzakonisht e lartë dhe shumë mbi nivelin e vitit 2021.
Megjithatë, gjatë mbrëmjes pati dallime mes të dhënave të publikuara.
t-online/dpa, duke iu referuar ZDF-së, raportoi një pjesëmarrje prej 78 për qind, ndërsa n-tv/dpa në një përditësim tjetër dha 80 për qind.
Në vitin 2021 kishin votuar 60,3 për qind e zgjedhësve.
Prandaj, derisa Landeswahlleiterin të publikojë rezultatin paraprak zyrtar, formulimi më i saktë është se pjesëmarrja vlerësohet rreth 78–80 për qind dhe përbën rekord, por shifra përfundimtare ende nuk është konfirmuar zyrtarisht.
Rreth 1,7 milionë qytetarë kishin të drejtë vote.
Pse fitoi kaq shumë AfD-ja?
Analiza e infratest dimap për ARD-në tregon se suksesi i AfD-së nuk ishte i kufizuar në një grup të vetëm demografik.
Partia doli përpara si te burrat ashtu edhe te gratë dhe si te votuesit e rinj ashtu edhe te ata më të moshuar.
Një rol të rëndësishëm luajti edhe figura e Ulrich Siegmundit. Ndryshe nga politikanë të tjerë të krahut më radikal të AfD-së, Siegmund zhvilloi një fushatë të ndërtuar më shumë mbi mesazhe pozitive dhe premtimin për ndryshim sesa mbi skenarë katastrofikë.
Edhe brenda drejtimit federal të AfD-së, sipas FAZ-it, kishte filluar që para zgjedhjeve diskutimi se çfarë mund të mësohej nga modeli elektoral i Siegmundit.
Por një faktor edhe më i madh ishte pakënaqësia me politikën federale.
Sipas të dhënave të ARD-së, 59 për qind e votuesve mendonin se qeveria federale meritonte të ndëshkohej në këto zgjedhje.
Vetëm 30 për qind mbështesnin idenë që reformat e planifikuara sociale në pensione dhe shëndetësi të zbatoheshin edhe përballë kundërshtimeve.
Kur votuesit u pyetën se cili partner i qeverisë federale ishte më përgjegjës për pakënaqësinë, 58 për qind përmendën CDU-në.
Veçanërisht dramatik ishte vlerësimi për kancelarin Friedrich Merz: vetëm 9 për qind e të anketuarve në Saksoni-Anhalt e vlerësonin pozitivisht.
Alice Weidel arrinte 36 për qind miratim dhe Tino Chrupalla 29 për qind, ndërsa drejtuesit e SPD-së, Lars Klingbeil dhe Bärbel Bas, rreth 16 për qind.
Çmimet, të ardhurat dhe frika nga faturat
Ekonomia dhe siguria sociale ishin ndër shpjegimet qendrore të votës.
Rreth 70 për qind e të anketuarve shprehën shqetësimin se, nëse rritja e çmimeve vazhdon, në një moment mund të mos jenë në gjendje të paguajnë faturat.
Saksoni-Anhalt ka ndër të ardhurat mesatare neto më të ulëta në Gjermani dhe një përqindje shumë të lartë të popullsisë së moshuar dhe pensionistëve.
Siguria sociale u përmend si motivi më i rëndësishëm zgjedhor.
AfD-së iu atribuua gjithashtu kompetencë më e madhe se CDU-së në fusha si lufta kundër kriminalitetit, azili dhe refugjatët dhe përfaqësimi i interesave të Gjermanisë Lindore.
Të Gjelbrit arrijnë rezultatin më të mirë, SPD mbijeton
Për të Gjelbrit, rreth 8,7 për qind do të ishte rezultati më i mirë që kanë arritur ndonjëherë në zgjedhjet e Saksoni-Anhaltit.
Kandidatja kryesore Susan Sziborra-Seidlitz e përshëndeti rezultatin e partisë, por e cilësoi rezultatin e AfD-së shqetësues.
Kryetari federal i të Gjelbërve, Felix Banaszak, foli për “zhvillime dramatike” në lidhje me AfD-në, por njëkohësisht tha se rezultati i të Gjelbërve e mbushte me gëzim dhe krenari.
SPD-ja, me rreth 8,4 për qind në projeksionin e ARD-së, mbeti afërsisht në rezultatin e dobët prej 8,4 për qind të vitit 2021, por arriti objektivin minimal: të qëndrojë në parlament.
Sekretari i përgjithshëm Tim Klüssendorf tha se partia e kishte siguruar hyrjen “shumë, shumë stabilisht”.
Kryetari i SPD-së, Lars Klingbeil, përjashtoi çdo negociatë me AfD-në.
Bashkëkryetarja Bärbel Bas refuzoi gjithashtu kërkesat për një debat të menjëhershëm mbi drejtimin e partisë, duke argumentuar se rezultati më shumë do t’i bashkonte radhët e SPD-së.
E Majta: “Ditë e zezë”, por e gatshme të mbështesë CDU-në
Partia e Majtë, me rreth 9,3 për qind, humbet krahasuar me 11 për qind të vitit 2021.
Kandidatja kryesore Eva von Angern e quajti rezultatin “një ditë të zezë për Saksoni-Anhaltin”.
Megjithatë, ajo sinjalizoi gatishmëri për të mbështetur edhe një qeveri të udhëhequr nga CDU-ja, me synimin për të mos lejuar AfD-në të marrë drejtimin e ekzekutivit.
Edhe kryetarja federale e së Majtës, Ines Schwerdtner, tha se tani i takon CDU-së të vendosë se kush do të marrë përgjegjësinë për formimin e qeverisë.
BSW-ja mund të vendosë fatin e shumicës
Asnjë parti nuk mund të ndikojë më shumë mbi aritmetikën përfundimtare sesa BSW-ja.
Në projeksionet e mbrëmjes ajo lëvizte mes 4,8 dhe 5,0 për qind.
Nëse mbetet nën pesë për qind, votat e saj nuk përkthehen në mandate dhe pragu për një shumicë absolute të vendeve për partitë e tjera ulet.
Nëse hyn në parlament, raporti i mandateve ndryshon.
Kandidatja kryesore e BSW-së, Claudia Wittig, u shpreh e hapur ndaj bashkëpunimit me AfD-në për çështje konkrete.
Ajo përmendi politikën e çmimeve të energjisë si një fushë ku mund të ketë bashkëpunim.
Por Wittig nuk u deklarua në favor të zgjedhjes së Siegmundit si kryeministër. Përkundrazi, tha se nuk dëshironte të votonte as Siegmundin dhe as Schulzen dhe propozoi një kryeministër “mbi partitë”.
Në të njëjtën kohë, ajo deklaroi se, pas një rezultati kaq të madh të AfD-së, do ta konsideronte “krejtësisht jodemokratike” që partia të mos përfshihej në asnjë mënyrë në qeverisje.
Për BSW-në, vetë hyrja në parlament ka gjithashtu rëndësi ekzistenciale. Partia e re ndodhet prej kohësh nën tensione të brendshme dhe një dështim në pragun pesëpërqindësh do të ishte një goditje e rëndë.
FDP jashtë parlamentit dhe jashtë qeverive të landeve
FDP-ja po merr vetëm rreth 2,2–2,4 për qind, kundrejt 6,4 për qind në vitin 2021.
Kjo do të thotë se partia jo vetëm që del nga parlamenti i Saksoni-Anhaltit, por humbet edhe pjesëmarrjen e saj të fundit në një qeveri landi.
Kryetari federal i FDP-së, Wolfgang Kubicki, pranoi se rezultati ishte larg asaj që partia kishte dëshiruar.
Koalicioni CDU-SPD-FDP merr fund
Një gjë është tashmë praktikisht e qartë nga projeksionet: koalicioni aktual i CDU-së, SPD-së dhe FDP-së nuk mund të vazhdojë.
Ai ishte i vetmi koalicion i këtij kombinimi në nivel landi në Gjermani.
Një koalicion CDU-SPD-Të Gjelbrit gjithashtu nuk arrin shumicën sipas projeksionit aktual.
AfD-ja dëshiron të qeverisë e vetme, por në projeksionet e deritanishme nuk e arrin me siguri shumicën absolute të mandateve.
Kjo e vendos Saksoni-Anhaltin përpara një ekuacioni politik jashtëzakonisht të vështirë.
CDU mes AfD-së dhe së Majtës
Për CDU-në, një nga variantet teorike është një qeveri pakice e drejtuar nga Sven Schulze, e cila të mbështetet ose tolerohet në votime të caktuara nga Partia e Majtë.
Modele të ngjashme bashkëpunimi indirekt ekzistojnë në forma të ndryshme në Turingi dhe Saksoni.
Por CDU-ja ka një vendim federal që ndalon “koalicionet dhe format e ngjashme të bashkëpunimit” si me AfD-në, ashtu edhe me Partinë e Majtë.
Kjo është arsyeja pse debati mund të bëhet jashtëzakonisht konfliktual brenda vetë CDU-së.
Kancelari dhe kryetari i CDU-së Friedrich Merz kishte lënë të kuptohej para zgjedhjeve se mund të nevojitej një zgjidhje kreative që Schulze të vazhdonte si kryeministër pa AfD-në, potencialisht me një formë mbështetjeje indirekte nga e Majta.
Por brenda CDU-së ekziston një krah që kundërshton kategorikisht edhe një bashkëpunim të tillë të tërthortë.
Merz kishte premtuar ta përgjysmonte AfD-në – votuesit përgjysmuan CDU-në
Rezultati është veçanërisht i dhimbshëm për Friedrich Merzin.
Kur u rikthye në politikë në vitin 2018, Merz kishte deklaruar se synonte ta përgjysmonte AfD-në.
Në Saksoni-Anhalt ka ndodhur e kundërta: krahasuar me vitin 2021, AfD-ja është më shumë se dyfishuar, ndërsa CDU-ja është pothuajse përgjysmuar.
Kjo e bën rezultatin e Magdeburgut një problem jo vetëm për Sven Schulzen, por edhe për drejtimin federal të CDU-së dhe vetë kancelarin.
Kryetari i grupit parlamentar CDU/CSU në Bundestag, Thorsten Frei, e quajti rezultatin një “pikë kthese për vendin tonë”.
Ai tha se rezultati duhet respektuar, por hodhi poshtë idenë që menjëherë të hapet një debat për të ardhmen e kancelarit.
Merz vetë fillimisht qëndroi në prapavijë. Sipas FAZ-it, ai pritet të dalë para mediave të hënën pas mbledhjeve të organeve drejtuese të CDU-së, së bashku me Schulzen.
Çfarë ndodh juridikisht tani?
Rezultati i pazakontë politik mund ta bëjë vendimtar edhe interpretimin e hollësive të Kushtetutës dhe rregullores së parlamentit të Saksoni-Anhaltit.
Parlamenti i ri duhet të mblidhet për herë të parë brenda 30 ditësh nga zgjedhjet, pra më së voni më 6 tetor 2026.
Atëherë përfundojnë formalisht mandatet e kryeministrit dhe ministrave aktualë.
Megjithatë, Kushtetuta i detyron ata të vazhdojnë ushtrimin e detyrës deri në marrjen e funksioneve nga pasardhësit.
Dhe këtu qëndron një dallim i rëndësishëm: nuk ekziston afat ligjor se deri kur duhet të zgjidhet kryeministri i ri.
Në teori, qeveria kujdestare mund të vazhdojë me muaj ose edhe shumë më gjatë.
Schulze mund të mbetet kryeministër kujdestar për një periudhë të gjatë
Sven Schulze dhe kabineti i tij do të vazhdojnë të drejtojnë qeverinë derisa të zgjidhet një kryeministër i ri.
FAZ shpjegon se, në teori, kjo gjendje mund të zgjasë edhe me vite.
Kushtetuta dikur kishte një kufizim kohor, por ai u hoq pas zgjedhjeve të vitit 2016, kur presioni kohor kishte detyruar partitë të zhvillonin negociatat e koalicionit me nxitim.
Problemi do të ishte aftësia e një qeverie të tillë për të vepruar, sidomos për miratimin e buxhetit.
Nëse buxheti nuk siguron shumicën e thjeshtë të votave të hedhura, landi kalon në administrim të përkohshëm financiar, ku çdo muaj mund të përdoret vetëm një pjesë e buxhetit të mëparshëm për shpenzimet e domosdoshme.
“Ngurtësimi” i kabinetit
Një qeveri kujdestare përballet edhe me një tjetër problem juridik.
Sipas një parimi tradicional, megjithëse të diskutueshëm, të së drejtës kushtetuese, një kryeministër kujdestar mund të shkarkojë një ministër, por nuk mund të emërojë një të ri.
Kabineti, në terminologjinë juridike gjermane, “ngurtësohet”.
Një rrugë alternative do të ishte që Schulze të bënte ndryshime në kabinet përpara konstituimit të parlamentit të ri dhe ministrat e rinj të betoheshin ende para parlamentit aktual.
Tre raunde për zgjedhjen e kryeministrit
Një grup parlamentar mund të kërkojë që zgjedhja e kryeministrit të vendoset në rendin e ditës, nëse plenumi e miraton.
Por sapo procedura e zgjedhjes të fillojë, hyjnë në fuqi afate të forta kushtetuese.
Në raundin e parë, kandidati duhet të marrë shumicën e të gjithë anëtarëve të parlamentit.
Nëse kjo dështon, brenda shtatë ditësh zhvillohet raundi i dytë, përsëri me të njëjtën shumicë absolute.
Nëse edhe ai dështon, parlamenti ka edhe 14 ditë për të vendosur, me shumicën e anëtarëve të tij, nëse do të shpërndahet.
Nëse parlamenti nuk shpërndahet, zhvillohet menjëherë raundi i tretë.
Dhe aty ndryshon rregulli.
Në raundin e tretë mjafton shumica e votave të hedhura.
Pse abstenimet mund të bëhen vendimtare
Pikërisht në raundin e tretë, abstenimet mund të marrin peshë të jashtëzakonshme.
Nëse deputetët abstenojnë, numri i votave që i duhen kandidatit për shumicë ulet.
BSW-ja kishte sinjalizuar para zgjedhjeve se, në një skenar të caktuar, mund të abstenonte në një raund të tretë, çka teorikisht mund t’ia lehtësonte një kandidati të AfD-së zgjedhjen.
Por Siegmund e ka kundërshtuar publikisht idenë që të bëhet kryeministër vetëm falë një mekanizmi të tillë, pa pasur një shumicë politike funksionale pas vetes.
Edhe fleta e votimit mund të bëhet çështje kushtetuese
Hollësitë shkojnë deri te mënyra se si hartohet fleta e votimit.
Juristi kushtetues Robert Böttner argumenton se fleta duhet të përmbajë jo vetëm opsionin “Po” ose emrin e kandidatit, por edhe “Jo” dhe “Abstenim”.
Në vitin 1994, në raundin e tretë të zgjedhjes së kryeministrit në Saksoni-Anhalt, në fletë mungonte opsioni “Jo”.
Böttner dhe juristë të tjerë e konsiderojnë për këtë arsye zgjedhjen e atëhershme të kryeministrit Reinhard Höppner të SPD-së si problematike, madje antikushtetuese.
Edhe trajtimi juridik i fletëve të pavlefshme mbetet i diskutueshëm: nuk ka unanimitet nëse ato duhet të konsiderohen si vota të pahedhura apo si vota kundër.
AfD mund të kërkojë kryetarin e parlamentit – por nuk ka të drejtë automatike ta marrë
Në seancën konstituive, parlamenti duhet së pari të miratojë rregulloren.
Sipas rregullave aktuale, fraksioni më i madh ka të drejtën e parë për të propozuar kryetarin e parlamentit.
Nëse projeksionet konfirmohen, kjo e drejtë do t’i takojë AfD-së.
Por kjo nuk do të thotë se kandidati i AfD-së ka të drejtë automatike të zgjidhet.
Pas reformës së rregullores në prill, nëse kandidati i grupit më të madh dështon, edhe grupet e tjera mund të propozojnë kandidatë.
Një precedent ekziston në Turingi, ku kryetari i parlamentit u zgjodh nga CDU-ja megjithëse AfD-ja ishte grupi më i madh.
Votimet për kryetarin dhe nënkryetarët e parlamentit zhvillohen fshehurazi.
Nëse nuk arrihet të zgjidhet as kryetari dhe as kryesia, Kushtetuta nuk përcakton qartë procedurën e mëtejshme.
Një tronditje që shkon shumë përtej Magdeburgut
Zgjedhjet në Saksoni-Anhalt kanë peshë kombëtare megjithëse landi përfaqëson vetëm pak më shumë se tre për qind të elektoratit gjerman.
Rezultati vjen vetëm dy javë para zgjedhjeve të tjera të rëndësishme në Gjermaninë Lindore, më 20 shtator, në Mecklenburg-Vorpommern dhe Berlin.
Kjo e shndërron votën e Saksoni-Anhaltit në një provë të madhe për koalicionin federal CDU/CSU-SPD.
Për CDU-në dhe Friedrich Merzin presioni është i drejtpërdrejtë.
Për SPD-në, rezultati është paradoksal: 8,4 për qind është shumë i ulët në terma historikë, por fakti që partia mbeti në parlament pa humbje të mëdha i jep për momentin njëfarë stabiliteti drejtimit të Bärbel Bas dhe Lars Klingbeil.
Megjithatë, zgjedhjet e 20 shtatorit mund ta ndryshojnë përsëri situatën.
Çfarë është konfirmuar dhe çfarë mbetet e hapur?
Është tashmë praktikisht e pakundërshtueshme nga të gjitha projeksionet se AfD-ja ka fituar bindshëm zgjedhjet dhe CDU-ja ka pësuar një humbje historike.
Është gjithashtu e qartë se FDP-ja del nga parlamenti, ndërsa SPD-ja, të Gjelbrit dhe Partia e Majtë do të jenë të përfaqësuara.
Por disa çështje vendimtare mbeten të hapura.
Nuk është konfirmuar ende rezultati zyrtar përfundimtar.
Nuk është e sigurt nëse BSW-ja do ta kalojë pragun prej pesë për qind.
Nuk është përcaktuar ende numri përfundimtar i mandateve.
Nuk është e konfirmuar nëse AfD-ja do të arrijë shumicën absolute të vendeve.
Nuk dihet se çfarë modeli qeverisës do të mund të krijohet nëse AfD-ja mbetet pa shumicë.
Dhe nuk dihet nëse CDU-ja do të pranojë një formë mbështetjeje nga Partia e Majtë për të mbajtur AfD-në jashtë qeverisë.
Rezultati paraprak zyrtar pritet gjatë natës ose në orët e para të 7 shtatorit.
Komisioni zgjedhor i landit do të përcaktojë rezultatin përfundimtar të votës së dytë më 22 shtator 2026.
Deri atëherë, shifrat e mbrëmjes së 6 shtatorit duhet të trajtohen si projeksione shumë të forta, por jo si rezultati përfundimtar juridik i zgjedhjeve./TN
