Presidenti Recep Tayyip Erdoğan, pas përfundimit të vizitës së tij në Nju Jork, ku mori pjesë në Asamblenë e 81-të të Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, u kthye në Turqi. Gjatë udhëtimit të kthimit nga Shtetet e Bashkuara, ai iu përgjigj pyetjeve të gazetarëve për çështjet kryesore të aktualitetit.
„Kushdo që mban përgjegjësi do të japë llogari“
I pyetur për hetimin ndaj disa fondeve, çështje që ka qenë në qendër të vëmendjes ditët e fundit, Erdoğan tha se nuk ekziston ndonjë rrezik për sistemin financiar apo ekonominë turke.
„Kushdo që mban përgjegjësi do të japë llogari para drejtësisë. Për këtë nuk duhet të ketë as dyshimin më të vogël“, deklaroi ai.
Duke folur më gjerësisht për hetimin, Erdoğan tha:
„Po flasim për një problem që është shfaqur në një numër të caktuar fondesh, në një segment të kufizuar të tregjeve të kapitalit. Pra, nuk bëhet fjalë për ndonjë rrezik as për sistemin tonë financiar, as për ekonominë e Turqisë. Ta paraqesësh këtë si një problem të të gjithë tregut do të ishte padrejtësi ndaj Bursës së Turqisë. Po ndërmerren dhe do të ndërmerren të gjitha hapat e nevojshëm në përputhje me parimet e tregut të kapitalit dhe me ligjin. Institucionet tona përkatëse po e trajtojnë çështjen me vendosmëri. Edhe organet e drejtësisë kanë nisur një hetim gjithëpërfshirës; ka pasur ndalime dhe arrestime. Dua të bëj të qartë këtë: kushdo që mban përgjegjësi do të japë llogari para drejtësisë. Për këtë nuk duhet të ketë as dyshimin më të vogël. Askush, për çfarëdo arsyeje, nuk ka të drejtë të përpiqet të përfitojë nga kjo situatë dhe të shqetësojë qytetarët tanë. Natyrisht, për shkak të vetë natyrës së tregjeve të kapitalit, është e rëndësishme që procesi të zhvillohet njëkohësisht me transparencë dhe me kujdesin më të madh. Edhe udhëzimi ynë është pikërisht ky. Përveç kësaj, për të parandaluar përsëritjen e një problemi të ngjashëm, do të sigurojmë zbatimin e të gjitha masave të nevojshme, përfshirë ndryshimet ligjore dhe administrative.“
Erdoğan bën bilancin e vizitës në SHBA
Para se t’u përgjigjej pyetjeve, Erdoğan bëri një përmbledhje të vizitës së tij në Shtetet e Bashkuara.
„Kemi mbërritur në fund të vizitës sonë në Nju Jork për të marrë pjesë në Asamblenë e 81-të të Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara. Aktivitetet e Asamblesë së Përgjithshme, ku përfaqësohen në nivel krerësh shtetesh dhe qeverish më shumë se 130 vende, zhvillohen këtë vit nën temën ‘Rindërtimi i besimit, menaxhimi i transformimit’. Ditën e dytë të punimeve iu drejtova Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara. Në fjalimin tonë, ndërsa theksuam mbështetjen e vendit tonë për multilateralizmin, paraqitëm edhe pikëpamjet tona për zhvillimet në rajonin tonë. Në pesë pika nënvizuam nevojën për një sistem global më gjithëpërfshirës, më të drejtë dhe më efektiv.“
Erdoğan tha se në fjalimin e tij kishte ngritur sërish çështjen e vuajtjeve të palestinezëve në Gazë dhe kishte shpjeguar qasjen e Turqisë, e cila, sipas tij, mbështetet në marrjen e përgjegjësisë nga vetë vendet e rajonit për përballimin e kërcënimeve.
Ai tha se, me ftesë të Presidentit amerikan Donald Trump, kishte marrë pjesë po atë ditë edhe në një takim mes Shteteve të Bashkuara dhe vendeve të Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit, ku ishin diskutuar siguria dhe stabiliteti në Lindjen e Mesme.
Presidenti turk theksoi gjithashtu se veprimi për klimën dhe tranzicioni i drejtë kishin zënë një vend të rëndësishëm në punimet e këtij viti. Ai kujtoi se Turqia do të presë në Antalia, nga 9 deri më 20 nëntor, Konferencën e Palëve të Konventës Kuadër të OKB-së për Ndryshimet Klimatike dhe tha se priten rreth 100 mijë pjesëmarrës nga e gjithë bota. Në fjalimin e tij në Asamblenë e Përgjithshme, Erdoğan tha se kishte paraqitur edhe projektet e Turqisë në kuadër të nismës „Zero Mbetje“, të nisur me iniciativën e bashkëshortes së tij, Emine Erdoğan, veçanërisht për parandalimin e shpërdorimit të ushqimit.
Erdoğan tha se gjatë qëndrimit në Nju Jork kishte zhvilluar një agjendë intensive takimesh. Përveç Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së, António Guterres, ai tha se ishte takuar me përfaqësues nga Vietnami, Libia, Kuvajti, Kosova, Libani, Gjeorgjia, Katari, Senegali, Mbretëria e Bashkuar, Japonia, Polonia, Bangladeshi, Armenia, Iraku dhe Ukraina.
Ai zhvilloi gjithashtu takime me përfaqësues të rëndësishëm të biznesit dhe instituteve studimore amerikane, ku prezantoi mundësitë për investime dhe tregti në Turqi.
Erdoğan kujtoi se në vitin 2027 mbushen 100 vjet nga vendosja e marrëdhënieve diplomatike ndërmjet Turqisë dhe Shteteve të Bashkuara dhe tha se synimi është që ky përvjetor të shndërrohet në një pikë referimi për marrëdhëniet turko-amerikane.
Erdoğan kërkon reformimin e OKB-së dhe heqjen e vetos
I pyetur se si e përfytyron reformimin e Kombeve të Bashkuara, Erdoğan kritikoi sistemin aktual, në të cilin pesë anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit kanë të drejtën e vetos.
„Sot po flasim për një Organizatë të Kombeve të Bashkuara ku vullneti i më shumë se 190 vendeve kufizohet nga e drejta e vetos e pesë vendeve. Është e pamundur që kjo strukturë e padrejtë të ruajë stabilitetin dhe paqen globale, t’u qëndrojë besnike parimeve themelore që ka shpallur dhe të përmbushë premtimin e saj ndaj njerëzimit.“
Sipas tij, çështja nuk është vetëm që Turqia të ketë më shumë ndikim, por që Afrika, Azia, Amerika Latine, bota islame, Evropa dhe rajonet e tjera të përfaqësohen në mënyrë të drejtë në sistemin global.
„Prandaj themi: të hiqet mekanizmi i vetos; të kalojmë nga një model i Kombeve të Bashkuara që mbron vetëm pesë anëtarë, në një mekanizëm që përfshin të gjithë anëtarët. Ta bëjmë Asamblenë e Përgjithshme të fuqishme dhe efektive“, tha Erdoğan.
Ai propozoi një sistem në të cilin anëtarët e zgjedhur të shërbejnë për periudha të caktuara dhe, nëse dëshirojnë një mandat tjetër, të duhet të rifitojnë besimin e bashkësisë ndërkombëtare.
„Zgjidhjet për problemet e botës dhe vendimet të mos vijnë nga pesë anëtarë, por nga të gjithë anëtarët. Sepse bota nuk ka më nevojë për mure të reja, por për ura të reja.“
„Kemi qëndruar gjithmonë në anën e duhur të historisë“
I pyetur për rrugëtimin nga fjalimi i tij i parë në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së deri tek i fundit, Erdoğan tha se qëndrimi i tij kishte mbetur i pandryshuar.
Ai përmendi Sirinë, Irakun, luftën Rusi-Ukrainë, Afrikën, Mianmarin dhe Gazën si shembuj që, sipas tij, kanë dëshmuar nevojën për reformimin e sistemit ndërkombëtar.
„Po të kishte dëgjuar bota atë që thoshim në atë kohë dhe të ishin marrë masa, nuk do të kishin humbur jetën kaq shumë njerëz. Po të ishte kryer atëherë reforma e Kombeve të Bashkuara, parandalimi i konflikteve dhe luftërave që shohim sot në rajonin tonë dhe në botë nuk do të ishte aspak i pamundur.“
Erdoğan tha se fakti që Presidenti palestinez Mahmoud Abbas nuk kishte mundur të ishte i pranishëm në Kombet e Bashkuara për dy vjet radhazi tregonte, sipas tij, sa shumë ishte thelluar padrejtësia në sistemin ndërkombëtar.
„Çështja jonë nuk është të jemi kundër ndonjë vendi. Çështja jonë është të jemi kundër padrejtësisë. Jemi të kënaqur që nga ajo kohë deri më sot kemi qëndruar gjithmonë në anën e duhur të historisë dhe nuk kemi ndërmarrë asnjë hap që do ta turpëronte kombin tonë.“
Erdoğan: Ngushtica e Hormuzit duhet të jetë e hapur
Duke folur për rënien e ndjeshme të trafikut detar në Ngushticën e Hormuzit dhe tensionet ndërmjet SHBA-së dhe Iranit, Erdoğan tha se kjo çështje nuk prek më vetëm këto dy vende.
„Ne jemi kundër mbylljes së Ngushticës së Hormuzit për trafikun detar. Është e domosdoshme të ruhet liria e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit.“
Sipas tij, çdo tension në këtë zonë prek drejtpërdrejt jo vetëm vendet e rajonit, por edhe Evropën, Azinë, tregjet energjetike, transportin dhe jetën e përditshme të miliona njerëzve.
„Rënia dramatike e trafikut të anijeve tregtare gjatë periudhës së fundit e tregon qartë përmasën e problemit. Ky është një vend me rëndësi jetike për sigurinë globale të energjisë dhe tregtinë ndërkombëtare.“
Erdoğan tha se Turqia po u përcjell të gjitha palëve mesazhin se duhet të rikthehen sa më shpejt në tryezën e negociatave.
„Ajo që duhet bërë nuk është hapja e fronteve të reja, por e kanaleve të reja diplomatike.“
Turqia kërkon rikthimin e korridorit të drithërave në Detin e Zi
Për luftën Rusi-Ukrainë dhe sulmet ndaj anijeve tregtare në Detin e Zi, Erdoğan tha se siguria e këtij deti ka rëndësi të madhe si për Turqinë, ashtu edhe për rajonin.
„Deti i Zi nuk është front i kësaj lufte dhe nuk duhet të bëhet kurrë i tillë.“
Ai tha se Turqia u ka shpjeguar palëve nevojën për rikthimin e sigurisë së lundrimit, gjë që, sipas tij, do të sillte dy përfitime: garantimin e sigurisë ushqimore dhe parandalimin e përhapjes së luftës.
„E kemi bërë shumë të qartë se, pavarësisht se kush i kryen, nuk i pranojmë sulmet ndaj anijeve tregtare në Detin e Zi dhe presim që palët të veprojnë me përgjegjësi.“
Erdoğan njoftoi se Turqia kishte shtuar përpjekjet për rivendosjen e korridorit të drithërave dhe kishte përshpejtuar hapat diplomatikë.
„Këtë çështje e diskutova edhe një herë me Presidentin ukrainas Zelensky dhe përgjigjja që mora prej tij ishte pozitive.“
„Marrëveshja e Mbrojtjes e Mekës është një hap i fuqishëm“
I pyetur për të ardhmen e Marrëveshjes së Mbrojtjes të Mekës, Erdoğan tha se nisma po ecën në drejtimin e duhur, pavarësisht sfidave.
„Marrëveshja e Mbrojtjes e Mekës është një hap i fuqishëm në drejtimin e duhur. Nëse ndërmerrni një nismë kaq të rëndësishme në një rajon kaq të vështirë, nuk është befasi të përballeni me sfida.“
Sipas tij, me përfundimin e procesit të institucionalizimit, kjo nismë do të bëhet më e fuqishme.
„Janë hedhur themelet e një platforme që do të prodhojë zgjidhje rajonale për problemet e rajonit. Të gjithë kemi parë se ata që vijnë nga jashtë dhe hartojnë receta sigurie për rajonin tonë, shpesh lënë pas më shumë paqëndrueshmëri.“
Erdoğan e përshkroi nismën në mënyrë figurative: „Fidani që kemi mbjellë do të rritet brenda një kohe të shkurtër dhe do të shndërrohet në një rrap.“
Gaza: „Nuk mjafton të thuash se lufta duhet të ndalet“
Duke folur për Gazën, Erdoğan tha se pa ndaljen e gjakderdhjes, pa një armëpushim të qëndrueshëm dhe pa garantimin e një të ardhmeje dinjitoze për palestinezët në tokën e tyre, nuk mund të ketë paqe të qëndrueshme në Lindjen e Mesme.
„Vullneti i krijuar në kuadër të planit të paqes është i rëndësishëm dhe i çmuar. Për paqe, qetësi dhe stabilitet të qëndrueshëm në Gazë, pothuajse të gjithë, përfshirë Hamasin, kanë ndërmarrë hapa pozitivë dhe kanë treguar vullnetin e tyre për një zgjidhje. Por Izraeli vazhdon agresionin dhe po minon paqen.“
Sipas tij, bashkësia ndërkombëtare, në radhë të parë Shtetet e Bashkuara, duhet ta detyrojë Izraelin t’i përmbahet planit.
„Nuk mjafton vetëm të thuash: ‘Lufta në Gazë duhet të ndalet’. Duhet të krijojmë mekanizma që do të parandalojnë rifillimin e luftës, të përshpejtojmë rindërtimin e Gazës dhe të garantojmë të ardhmen politike të palestinezëve.“
Erdoğan tha se katastrofa humanitare në Gazë vazhdon, edhe nëse bota zgjedh të mos e shohë.
„Po flas për njerëz që luftojnë për të mbijetuar mes rrënojave. Dhe kjo nuk po ndodh prej një dite, një jave, një muaji apo një viti, por prej vitesh. Kjo është një çështje që prek ndërgjegjen e përbashkët të njerëzimit.“
Erdoğan pret hapa konkretë nga Trumpi për F-35
I pyetur për avionët luftarakë F-35, Erdoğan tha se e kishte diskutuar këtë çështje me Presidentin Donald Trump edhe në kuadër të NATO-s.
„Ai shprehu vullnet pozitiv për rikthimin e Turqisë në programin F-35. Ne presim që ky vullnet tashmë të shndërrohet në hapa konkretë. Kontaktet tona për këtë çështje vazhdojnë. Besoj se do të arrijmë rezultat.“
Erdoğan tha se marrëdhënia e tij dypalëshe me Trumpin u kishte dhënë shtysë edhe marrëdhënieve ndërmjet Turqisë dhe Shteteve të Bashkuara dhe se bashkëpunimi kishte përparuar ndjeshëm krahasuar me administratën e mëparshme.
Megjithatë, ai theksoi rëndësinë e industrisë vendase të mbrojtjes.
„Për ne është e rëndësishme industria jonë kombëtare e mbrojtjes. Kjo është jashtëzakonisht e rëndësishme. Duam të prodhojmë avionin tonë luftarak, para së gjithash KAAN-in, sistemet tona të mbrojtjes ajrore dhe kapacitetet tona të industrisë së mbrojtjes.“
Ai shtoi se bisedimet me Mbretërinë e Bashkuar për avionët Eurofighter po vazhdojnë.
„Turqia ka nevojat e saj të sigurisë dhe mbrojtjes, si dhe objektivat e saj strategjike. Do të punojmë për objektivat tona dhe, dashtë Zoti, nuk do të bëjmë hapa prapa.“
Erdoğan për procesin „Turqia pa terrorizëm“: Procesi po ecën
I pyetur për fazën ku ndodhet procesi që qeveria e quan „Turqia pa terrorizëm“, Erdoğan tha se nuk bëhet fjalë për një çështje afatshkurtër, por për përpjekjen e vendit për t’i dhënë fund një problemi që zgjat prej afro gjysmë shekulli.
Ai tha se kuadri ligjor është përcaktuar nga Asambleja e Madhe Kombëtare e Turqisë dhe se institucionet përkatëse po ndjekin zhvillimet në terren.
„Që ligji kuadër të mund të zbatohet, organizata duhet t’i dorëzojë realisht armët dhe procesi i shpërbërjes së saj duhet të përfundojë. Është përcaktuar gjithashtu se si do të konstatohet dhe verifikohet kjo.“
Sipas Erdoğan, procesi po ecën hap pas hapi nën kontrollin e institucioneve përkatëse.
„Ka, pa dyshim, nga ata që përpiqen t’i vënë pengesa këtij procesi. Aktorët që përfitojnë nga industria e terrorit natyrisht nuk duan që kjo faqe të mbyllet. Por ne nuk do t’ua japim mundësinë që presin.“
Ai shtoi se qeveria dhe Aleanca Popullore janë të vendosura ta vazhdojnë procesin.
„Me pak fjalë, nuk na është raportuar ndonjë problem. Procesi po ecën dhe, dashtë Zoti, do të arrijmë rezultat brenda një kohe jo shumë të largët.“
Marrëdhëniet me Irakun
Erdoğan foli edhe për marrëdhëniet me qeverinë e re irakiane dhe vizitën në Turqi të kryeministrit Ali Zeydi.
„Mund të them se periudhën e re e kemi nisur mirë. Besoj se do t’i zhvillojmë marrëdhëniet mes dy vendeve dhe do të përfitojmë së bashku.“
Ai tha se në rajonin e Sinjarit, ku PKK-ja kishte qenë e pranishme prej kohësh, do të vendoset autoriteti i qeverisë irakiane. Me autoritetet e Bagdadit, sipas Erdoğan, ishte diskutuar mënyra se si do të kontrollohet zona pasi të jetë pastruar nga terrorizmi, si dhe çështja e transferimit të Bashikës.
„Me fqinjin tonë Irakun nuk duam të flasim më kryesisht për terrorizmin, por për Rrugën e Zhvillimit, rritjen e vëllimit të tregtisë së ndërsjellë, stabilitetin, qetësinë dhe mirëqenien. Procesi po ecën pozitivisht. Kemi arritur një ritëm të mirë. Shpresojmë që edhe rezultati të jetë i mirë.“
Erdoğan për Greqinë: „Turqia nuk është armike, por fqinje dhe aleate“
I pyetur për zgjedhjet e ardhshme në Greqi dhe ndikimin që retorika politike atje mund të ketë mbi marrëdhëniet dypalëshe, Erdoğan tha se Ankaraja nuk ndërhyn në politikën e brendshme greke.
„Në Greqi mund të ketë zgjedhje, mund të ndryshojë qeveria apo opozita; këto nuk janë çështjet tona. Çështja jonë janë të drejtat dhe siguria e Turqisë, si dhe ruajtja e paqes dhe qetësisë në Egje dhe Mesdheun Lindor.“
Ai theksoi se marrëdhëniet mes dy vendeve nuk duhet të përdoren për qëllime elektorale.
„Dua ta them shumë qartë: Turqia nuk është armike e Greqisë; është fqinje e saj dhe aleate nën ombrellën e NATO-s. Marrëdhëniet mes dy vendeve janë tepër delikate dhe të rëndësishme për t’u shndërruar në material elektoral.“
COP31 në Antalia
Në fund, Erdoğan foli për konferencën COP31, që Turqia do të presë në Antalia në nëntor.
„Nuk mund t’i shpërfillim problemet që shkakton ndryshimi klimatik. Kjo është shumë e rëndësishme për ne. Në COP31 do të paraqesim masat tona, udhërrëfyesit tanë dhe atë që planifikojmë të bëjmë për të luftuar pasojat negative të ndryshimeve klimatike në rajone të ndryshme.“
Sipas Erdoğan, COP31 nuk duhet parë vetëm si një konferencë për klimën, por si një platformë ku vendet në zhvillim mund ta bëjnë zërin e tyre të dëgjohet, të paraqesin kërkesat e tyre dhe të diskutojnë rezultate konkrete.
„Të qëndrosh pranë vendeve që përballen me vështirësi financiare dhe t’i mbështesësh ato është gjithashtu përgjegjësi e vendeve të zhvilluara. Lufta kundër ndryshimeve klimatike nuk kërkon më fjalë, por veprime.“
Ai shtoi se fatkeqësitë nuk njohin kufij dhe se zjarret, përmbytjet dhe thatësirat nuk bëjnë dallime ndërmjet vendeve.
„Bota është shtëpia jonë dhe është detyra jonë ta mbrojmë nga ndotja. Besoj se samiti COP31 që do të organizojmë në Antalia do të jetë një udhëkryq i rëndësishëm në këtë rrugëtim të gjatë.“/NTV
