Radioterapia dhe inteligjenca artificiale: në Campus Bio-Medico të Romës vihet në përdorim përshpejtuesi i parë linear adaptiv në rajonin e Lazios. Përfitimet
Nga Adelaide Pierucci
Radioterapia onkologjike po bën një hap të rëndësishëm përpara drejt personalizimit maksimal të trajtimeve. Nëse deri dje plani terapeutik përcaktohej në fillim të procesit dhe përsëritej pothuajse në mënyrë identike gjatë të gjitha seancave, sot teknologjia mundëson që doza e rrezatimit të rikalibrohet drejtpërdrejt ndërsa pacienti ndodhet në shtratin e trajtimit, përpara rrezatimit.
Radioterapia dhe inteligjenca artificiale: në Campus Bio-Medico të Romës vihet në përdorim përshpejtuesi i parë linear adaptiv në Lazio. Përfitimet
Kjo po ndodh në Romë, në Fondazione Policlinico Universitario Campus Bio-Medico, institucioni i parë në kryeqytetin italian dhe në rajonin e Lazios – si dhe një ndër të paktët në Itali – që ka vënë në funksionim Adaptive Linac Ethos.
Përshpejtuesi i ri linear, i bazuar në integrimin e inteligjencës artificiale me teknikat e avancuara të imazherisë mjekësore, u inaugurua me rastin e Ditës Botërore të Radioterapisë.
Si funksionon radioterapia adaptive e udhëhequr nga inteligjenca artificiale
Gjatë javëve që përbëjnë një cikël radioterapie, trupi i pacientit pëson në mënyrë të pashmangshme ndryshime. Tumori mund të zvogëlohet ose të ndryshojë formë. Edhe organet e shëndetshme përreth mund të zhvendosen ose të ndryshojnë vëllim si pasojë e lëvizjeve fiziologjike të trupit.
Pikërisht këtu hyn në veprim radioterapia adaptive (Adaptive Radiotherapy).
Falë imazheve me rezolucion të lartë, të marra në kohë reale përpara administrimit të rrezatimit, sistemi analizon anatominë e pacientit çast pas çasti.
«Me Adaptive Linac të ri, trajtimi nuk mbetet i njëjtë gjatë gjithë periudhës së kurimit, por mund të rregullohet në bazë të gjendjes reale të pacientit, të vëzhguar në secilën seancë», shpjegon Sara Ramella, drejtoreshë e Njësisë së Kompleksit Operativ të Radioterapisë Onkologjike në Poliklinikë.
«Gjatë procesit terapeutik mund të ndodhin ndryshime në formën, madhësinë ose pozicionin e tumorit apo të organeve përreth. Mundësia për t’i marrë këto ndryshime parasysh në kohë reale na lejon ta bëjmë trajtimin edhe më të përshtatshëm dhe më efektiv.»
Roli i IA-së: Saktësi maksimale dhe mbrojtje e indeve të shëndetshme
Detyra e inteligjencës artificiale brenda sallës së radioterapisë nuk është të zëvendësojë mjekun, por të veprojë si një bashkëpilot i fuqishëm teknologjik.
IA analizon në mënyrë të menjëhershme skanimet anatomike dhe mbështet ekipin mjekësor në identifikimin edhe të ndryshimeve më të vogla në trupin e pacientit, duke përpunuar përsëri një plan rrezatimi të personalizuar përpara se të lëshohet tufa e rrezatimit.
Përfitimet kryesore për pacientin
Përfitimet për pacientin janë thelbësore.
Para së gjithash, rritet saktësia e trajtimit, pra doza maksimale e rrezatimit përqendrohet drejtpërdrejt mbi qelizat tumorale, ndërkohë që reduktohet në mënyrë drastike ekspozimi i indeve dhe organeve të shëndetshme përreth.
Në këtë mënyrë bëhet më e lehtë edhe ulja e efekteve anësore, si atyre afatshkurtra, ashtu edhe atyre afatgjata.
Kjo teknologji është veçanërisht e vlefshme për tumoret e lokalizuara në zona me lëvizshmëri të madhe anatomike, si kanceri i mushkërive, tumoret e zonës së kokës dhe qafës dhe sëmundjet onkologjike të rajonit abdominal dhe pelvik.
Angazhimi i Campus Bio-Medico dhe qasja përmes Shërbimit Shëndetësor Kombëtar
Mbërritja e këtij përshpejtuesi të ri forcon më tej një shërbim radioterapie që tashmë përbën një pikë referimi për Italinë Qendrore dhe Jugore.
Njësia funksionon në marrëveshje me Shërbimin Shëndetësor Kombëtar italian (SSN) si në selinë qendrore në Trigoria, ashtu edhe pranë Campus Bio-Medico Longoni – Medical Center, në lagjen Prenestino.
Shifrat dëshmojnë ndikimin e madh klinik të kësaj strukture.
Gjatë vitit 2025, u trajtuan pothuajse 7.000 pacientë, ndërsa në të dyja qendrat u ofruan në total mbi 149 mijë shërbime mjekësore.
Në gjashtë muajt e parë të vitit 2026, numri i pacientëve iu afrua 5.000, ndërsa u tejkalua shifra prej 72 mijë shërbimesh.
Qasja në teknologjinë e mbështetur nga inteligjenca artificiale do t’u garantohet edhe të gjithë pacientëve që trajtohen përmes sistemit publik shëndetësor, si atyre që vijnë nga Lazio, ashtu edhe atyre nga rajonet përreth.
Rëndësia e radioterapisë në luftën kundër tumoreve në Itali
Në Itali, të dhënat e Shoqatës Italiane të Onkologjisë Mjekësore (AIOM) tregojnë se gjatë vitit 2025 janë vlerësuar rreth 390 mijë raste të reja me kancer.
Në këtë situatë, radioterapia vazhdon të jetë një nga shtyllat kryesore të trajtimit klinik:
- Mbi 60 për qind e pacientëve me kancer kanë nevojë për radioterapi gjatë ecurisë së sëmundjes, sipas të dhënave të FAVO – Federata Italiane e Shoqatave të Vullnetarizmit në Onkologji.
- Radioterapia kontribuon drejtpërdrejt në 42 për qind të shërimeve të përgjithshme nga kanceri, sipas të dhënave të AIRO – Shoqata Italiane e Radioterapisë dhe Onkologjisë Klinike.
Përfaqësuesit e institucioneve: «Teknologjia në shërbim të njeriut»
Në inaugurimin e pajisjes së re morën pjesë personalitete të rëndësishme civile dhe fetare, mes tyre prefekti i Romës Lamberto Giannini, presidentja e Bashkisë IX të Romës Titti Di Salvo dhe don Massimo Angelelli, drejtor i Zyrës Kombëtare për Baritoren e Shëndetit pranë Konferencës Ipeshkvnore Italiane (CEI), i cili kreu bekimin e pajisjes.
«Lufta kundër kancerit kërkon çdo ditë profesionalizëm, kërkim shkencor dhe teknologji gjithnjë e më të avancuara», deklaroi Carlo Tosti, president i Fondazione Policlinico Universitario Campus Bio-Medico.
Të njëjtin koncept e ritheksoi edhe Paolo Sormani, administrator i deleguar dhe drejtor i përgjithshëm i Fondacionit, i cili e përkufizoi përshpejtuesin si:
«një investim absolutisht strategjik për të ofruar trajtime të personalizuara, të sakta dhe efektive, të aksesueshme edhe përmes Shërbimit Shëndetësor Kombëtar»./canaledieci.it/tn
