Nga Marta Serafini
Plani i përgjuar i Moskës synon të ndërpresë 90% të furnizimit me energji elektrike
Tymi ngrihet mbi një urë mbi lumin Dniepër pas një sulmi me dron në Kiev më 2 tetor 2026, gjatë pushtimit rus të Ukrainës. Fotografia: Serhii Okunev / AFP.
Moska nuk po përpiqet ta pushtojë Kievin: po përpiqet ta bëjë të pajetueshëm. Ky dallim e zhvendos objektivin nga gjeografia te funksionimi — nga vija e frontit te aftësia e një shoqërie për të qëndruar, ndërkohë që fronti nuk lëviz.
Urat mbi Dniepër nuk kanë vlerë ushtarake vendimtare: ato u shërbejnë 600.000 automjeteve në ditë dhe metrosë, pra qarkullimit normal të një kryeqyteti të ndarë më dysh nga një lumë i gjerë. Kufizimet në tri nga gjashtë urat — ndërkohë që po ndërtohen ura lundruese rezervë dhe po shqyrtohet një tunel — shkaktojnë një dëm shpërpjesëtimisht të madh krahasuar me koston e dronit që e shkakton. Logjika është ajo e asimetrisë së kostove të konsumimit: të goditet ajo që kushton shtrenjtë për t’u zëvendësuar dhe që është e pamundur të zhvendoset. E njëjta gjë vlen për Institutin e Kërkimeve Bërthamore, të goditur më 30 shtator: reaktori është i fikur që nga viti 2022 dhe nuk ka pasur rritje të radioaktivitetit. Por sulmi i detyron autoritetet të japin sqarime mbrojtëse, duke konsumuar kohë dhe energji. Njësoj si me Akademinë e Shkencave, e goditur po në ato orë: dëshmohet se asnjë vend në kryeqytet nuk është jashtë rrezes së sulmeve.
Në këtë skenar, përparësia e Moskës mbetet energjia. Plani i përgjuar i Putinit, të cilin ministri i Energjisë Denys Shmyhal ua paraqiti partnerëve evropianë në Paris — deri në 1.000 raketa, dronë dhe bomba — synon të nxjerrë jashtë funksionit pothuajse 15 gigavat kapacitet dhe t’i çojë ndërprerjet e furnizimit me energji elektrike dhe ngrohje deri në 90% në Kiev, Kharkiv dhe Odesa. Pika më delikate është mekanizmi i zgjedhur për tri centralet bërthamore në funksionim: të mos goditen ato, por të izolohen nga rrjeti duke goditur nënstacionet elektrike më pak se 2 kilometra larg reaktorëve — efekti i një sulmi ndaj centraleve bërthamore, pa marrë përsipër rrezikun e tij. Pastaj, sulmet ndaj rrjetit dhe serverëve, për t’i lënë njerëzit pa drita dhe pa internet.
Putini e ka konfirmuar fushatën dimërore, duke e paraqitur si hakmarrje për goditjet ukrainase ndaj rafinerive: një kornizë që e zhvendos diskutimin nga ligjshmëria e objektivit te kundërpërgjigjja reciproke. Dobësia e Ukrainës është strukturore: Kievi ka shpenzuar qindra milionë për masa mbrojtëse dhe turbina të decentralizuara për centralet elektrike, por, sipas analistes ukrainase Maria Tsaturian, do të mjaftonin pak sulme për t’i nxjerrë sërish jashtë funksionit 5 gigavatët e rikthyer.
Zelensky ia ka shpjeguar qartë El País-it: objektivi rus është t’i detyrojë ukrainasit, «sidomos ata të kryeqytetit», të largohen nga Kievi — «pikërisht atë që donin në vitin 2022». Këtu hyjnë dy elemente për të cilat flitet pak. I pari janë ambasadat: në vitin 2022 ato u larguan nga Kievi drejt Lvivit dhe Varshavës dhe u rihapën vetëm gjatë muajve pasues, njëra pas tjetrës; ky rikthim u bë treguesi më konkret i besimit te mbrojtja e qytetit. I dyti janë strehimoret: rrjeti i Kievit numëron 4.385 struktura, por pothuajse nëntë në dhjetë janë bodrume dhe gjysmëbodrume që ligji nuk i njeh si struktura mbrojtëse, ndërsa kapaciteti i përgjithshëm mbulon më pak se 60% të popullsisë së vlerësuar. Kryebashkiaku Vitaly Klitschko ua hedh fajin distrikteve, të cilat ia kthejnë bashkisë: një polemikë që tregon sa pak i përgatitur është kryeqyteti.
Nëse fushata dimërore do ta bënte Kievin të pajetueshëm, vargu i pasojave nuk do të ndalej te ndërprerjet e energjisë elektrike: të zhvendosur të rinj, përfaqësi diplomatike me personel të reduktuar. Për Moskën, ky do të ishte rezultati më efikas: nuk ka nevojë ta pushtojë Kievin nëse të tjerët e braktisin.
Teza e Zelensky-t është se Moska e përshtat intensitetin me kalendarin amerikan: «Taktika e Putinit është ta intensifikojë konfliktin sa më shumë që të jetë e mundur dhe, me afrimin e zgjedhjeve të mesmandatit të Trumpit, do ta bëjë këtë edhe më shumë». Ish-ministri i Jashtëm Dmytro Kuleba, në një editorial për Foreign Policy, e zhvendos fokusin: në shënjestër nuk janë territori dhe infrastruktura, por vullneti i ukrainasve dhe i partnerëve të tyre. Për vitin 2027, Kievi vlerëson se do t’i nevojiten 52 miliardë dollarë financim nga jashtë, prej të cilëve vetëm 20 miliardë janë siguruar tashmë. Moska, pra, vë bast mbi një asimetri të gatishmërisë për të paguar: çmimi që Uashingtoni dhe Brukseli janë të gatshëm të përballojnë është i kufizuar; ai që Rusia është e gatshme të paguajë, jo. Por, ndërkohë që temperaturat ende mbeten të përballueshme, termometri i moralit mbetet batuta që ukrainasit publikojnë në TikTok: «Falë Zotit jetoj në Kiev, kështu që nuk më duhet të bëj plane për të ardhmen»./Corriere della Sera
