Nga Robert Putzbach, Kiev
Moska po përdor gjithnjë e më shumë dronë me motorë reaktivë; Kievi aktualisht arrin të neutralizojë vetëm pak më pak se 60 për qind të tyre. Kjo nuk vjen vetëm nga shpejtësia e tyre e lartë.
Goditja të premten: Një dron rus Geran-5 godet Urën Jugore në Kiev. Reuters.
Rusia tani po sulmon në mënyrë të shënjestruar edhe urat mbi lumin Dniepër në Kiev. Të shtunën në mëngjes, një dron sulmues goditi Urën Veriore, duke plagosur dy persona dhe duke dëmtuar rrjetin e telave ajrorë të furnizimit me energji elektrike. Disa korsi mbeteshin të mbyllura për qarkullimin edhe pasdite. Që të enjten dhe të premten, disa dronë rusë kishin goditur Urën Jugore. Disa u përplasën në karrexhatë, ndërsa të tjerë në kabllot e pjerrëta që mbajnë strukturën e urës. Që prej atëherë, kjo urë është mbyllur për qarkullimin.
Megjithatë, Rusia me gjasë nuk mund t’i shkatërrojë urat në këtë mënyrë. Bëhet fjalë për struktura masive; Ura Jugore mbi Dnieprin e gjerë është më shumë se një kilometër e gjatë. Por goditjet shkaktojnë dëmtime dhe ndërprerje të qarkullimit. Për shembull, mbi Urën Jugore, përveç automjeteve, kalon edhe një linjë metroje, qarkullimi në të cilën tashmë është ndërprerë. Për këtë arsye, edhe më shumë njerëz përdorin makinat, duke shtuar bllokimet në trafik.
Shumë banorë të Kievit jetojnë në anën lindore të Dnieprit, në të ashtuquajturin breg të majtë, dhe shkojnë për të punuar në anën tjetër. Kur mbyllet një urë, apo edhe disa prej tyre, krijohen radhë gjigante automjetesh dhe bllokohen urat që mbeten të hapura. Të premten, në pamjet e publikuara në rrjetet sociale shiheshin shumë njerëz që i kalonin urat në këmbë. Mediat lokale folën atë ditë për një kolaps të trafikut.
Rusia përshkallëzon luftën ajrore
Këto goditje të shënjestruara janë pjesë e përshkallëzimit të luftës ajrore nga Rusia gjatë javëve të fundit. Sulmet vazhdojnë të drejtohen kundër shumë qyteteve, por kryeqyteti dhe rrethinat e tij janë veçanërisht në shënjestër. Atje goditen çdo ditë magazina, pika karburanti, supermarkete apo qendra të të dhënave. Gjithnjë e më shumë po shënjestrohen edhe centralet elektrike. Alarmet e vazhdueshme për sulme ajrore e bëjnë të vështirë ruajtjen e një përditshmërie normale; për shembull, qendrat tregtare detyrohen të mbyllen për orë të tëra gjatë orarit të punës. Në këtë mënyrë, Moska me gjasë synon jo vetëm ta dëmtojë ekonominë ukrainase, por edhe ta demoralizojë popullsinë.
Gjatë një vizite në një shkollë të goditur në Kiev, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky i tha të enjten «Financial Times» se udhëheqësi rus Vladimir Putin kishte urdhëruar në shtator që të hiqeshin të gjitha kufizimet në fushatën e sulmeve ajrore. Presidenti iu referua informacioneve të shërbimeve të inteligjencës.
Geran-5 ngjan me një raketë lundrimi
Aktualisht, Rusia e sulmon Ukrainën pothuajse çdo ditë me më shumë se njëqind dronë. Sipas forcave ajrore, tashmë dy të tretat e tyre janë të pajisur me motorë reaktivë, ndërsa një e treta vazhdojnë të përdorin helika. Sipas vlerësimeve ukrainase, Rusia mund të prodhojë rreth 3.000 dronë të shpejtë me motorë reaktivë në muaj. Modelet më të reja mbajnë emërtimet Geran-4 dhe Geran-5, por në gjuhën e përditshme vazhdojnë të quhen «Shahed», sipas modelit origjinal iranian.
Megjithatë, versioni më i ri, Geran-5, përveç emrit, nuk ka pothuajse më asgjë të përbashkët me paraardhësin e tij iranian. Nga pamja ngjan më shumë me një raketë lundrimi sesa me një dron. Edhe shpejtësia maksimale prej 600 kilometrash në orë e tejkalon ndjeshëm atë të dronëve tradicionalë me helika. Por fuqia shkatërruese është e vogël krahasuar me atë të një rakete lundrimi, pasi koka luftarake e Geran-5 peshon vetëm rreth 90 kilogramë. Nga ana tjetër, këta dronë janë të pajisur me kamera për shikim natën dhe me sisteme automatike për identifikimin e objektivave, të bazuara në inteligjencën artificiale. Kështu, droni e gjen objektivin edhe nëse, gjatë pikiatës, lidhja e tij ndërpritet nga pajisjet e bllokimit të sinjalit.
Edhe mënyra e drejtimit është zhvilluar më tej. Ndërsa dronët me helika më parë shpesh fluturonin në trajektore të përcaktuara drejt objektivave të paracaktuara, dronët e rinj drejtohen më shpesh nga pilotë. Ata lidhen me internetin përmes të ashtuquajturave modeme mesh. Pamjet i transmetohen pilotit të dronit, i cili ndodhet në Rusi. Që kjo të funksionojë, dronët varen nga stacionet e ritransmetimit që Rusia ka vendosur pranë kufirit me Ukrainën, si edhe në Bjellorusi.
Për Ukrainën është shqetësues fakti se, gjatë ditëve të fundit, kanalet ruse në Telegram kanë shpërndarë video ku goditjet ndaj Urës Jugore shihen nga kamerat e dronëve të tjerë rusë. Kjo tregon qartë se sa të papenguar mund të veprojnë tashmë dronët rusë në hapësirën ajrore mbi kryeqytetin ukrainas. Këshilltari për inovacion i presidentit ukrainas, Serhiy «Flash» Bekrestinov, shprehu të shtunën në rrjetet sociale dyshimin se në vetë Kievin janë fshehur të ashtuquajturit përsëritës sinjali, të cilët aktivizohen për t’u mundësuar dronëve afrimin e saktë drejt objektivit.
Dronët e rinj fluturojnë në lartësi të mëdha
Gjatë muajve të fundit, Ukraina kishte bërë përparime të mëdha në mbrojtjen kundër dronëve me helika. Tashmë neutralizohen mbi 95 për qind e dronëve «të vjetër», ndërsa për versionet e reja me motorë reaktivë vlerësohet se kjo përqindje është pak më e ulët se 60 për qind. Mbrojtja vështirësohet nga fakti se dronët me motorë reaktivë fillimisht fluturojnë drejt zonës së objektivit në një lartësi prej rreth pesë kilometrash dhe më pas zbresin në pikiatë të pjerrët. Grupet e lëvizshme të zjarrit kundërajror, të pajisura me automjete me karroceri të hapur dhe mitraloza, që veprojnë në rrethinat e qyteteve, janë të pafuqishme përballë dronëve që fluturojnë kaq lart.
Kievit i mbetet vetëm mundësia të përdorë sisteme të kushtueshme të mbrojtjes ajrore me bazë tokësore. Ose t’i ndjekë dronët me avionë luftarakë, të cilët, për të ulur kostot, mund t’i rrëzojnë edhe me topin e bordit. Këto ditë, gjatë sulmeve, në Kiev dhe në periferi dëgjohen avionë luftarakë të tipave F-16, Mirage apo MiG-29. Sipas Zelensky-t, avionët amerikanë F-16 janë treguar efikasë kundër dronëve të rinj. Megjithatë, rreth gjysma e flotës së avionëve aktualisht është jashtë gatishmërisë operative për shkak të riparimeve.
Ndërkohë, inxhinierët ukrainas po punojnë intensivisht për zgjidhje më të lira. Zelensky i tha «Financial Times» se aktualisht po testohen pesë modele të ndryshme dronësh interceptues. Njëri prej tyre tashmë e ka dëshmuar efektivitetin dhe deri në fund të tetorit mund të prodhohen rreth 400 njësi. Problemi janë motorët reaktivë, shumica e të cilëve duhet të importohen. Kësaj me gjasë i shtohen edhe vështirësitë financiare: Ukrainës që tani i mungojnë paratë për mbrojtjen./FAZ.net
