Nga Célia Cuordifede
Përballë dominimit të Starlink, kundërpërgjigjja evropiane po përgatitet pak a shumë në heshtje. Sipas faqes Politico, drejtues publikë dhe privatë evropianë po u bëjnë thirrje katër operatorëve të mëdhenj evropianë — Deutsche Telekom të Gjermanisë, Orange të Francës, Vodafone të Britanisë dhe Telefónica të Spanjës — që të bashkojnë forcat kundër Starlink, kompanisë së aksesit në internet satelitor të zhvilluar nga Elon Musk.
Projekti ishte zbuluar që në fillim të shtatorit nga Bloomberg. Por atëherë bisedimet nuk kishin çuar në ndonjë vendim përfundimtar. Një muaj më vonë, më 12 tetor, Politico raportoi se dy persona të njohur me bisedimet ia kishin konfirmuar ekzistencën e tyre. “Po e shqyrtojmë këtë çështje”, pranoi për median Michaël Trabbia, drejtor ekzekutiv i Orange. “Si një grup lider dhe inovator në telekomunikacion, duam të jemi në gjendje t’ua ofrojmë këtë shërbim klientëve tanë. Nuk duam që tregu të dominohet nga një aktor i vetëm.”
“Të inkurajohen furnizuesit evropianë”
Sfida kryesore për katër gjigantët evropianë është hyrja në tregun e shërbimeve “direct-to-device”, përmes brezit MSS 2 GHz. Kjo teknologji mundëson lidhjen e drejtpërdrejtë ndërmjet një sateliti në hapësirë dhe një telefoni inteligjent, pa pasur nevojë për një antenë tokësore. Është një sektor ku Starlink po priret të bëhet lider botëror.
Që nga viti 2008, Bashkimi Evropian ua ka dhënë dy operatorëve amerikanë, Viasat dhe EchoStar, të drejtën ekskluzive për shfrytëzimin e brezit të frekuencave satelitore të njohur si 2 GHz. Por këto licenca skadojnë në maj 2027 dhe Brukseli synon ta ndryshojë mënyrën e shpërndarjes së tyre. Në fund të shtatorit, Komisioni Evropian, përmes një propozimi për rregullore, paraqiti një ndarje të shfrytëzimit të brezit 2 GHz në tri pjesë.
Pjesa e parë do të shkonte për përdorime qeveritare dhe ushtarake dhe do t’i besohej një operatori evropian. Një e treta e dytë do të rezervohej për operatorë komercialë të kontrolluar nga evropianët, me synimin për të “promovuar autonominë strategjike dhe për të inkurajuar furnizuesit evropianë”, thuhet në një shënim në faqen e Parlamentit Evropian. Ndërsa e treta e fundit do të ishte e hapur për të gjithë, nën kushte sigurie. Katër operatorët evropianë, mes të cilëve edhe Orange i Francës, synojnë pikërisht pjesën e rezervuar për kompanitë evropiane.
Në Francë, Pallati i Elizesë e mbështet hapur këtë nismë. Më 10 shtator, në samitin ndërkombëtar për hapësirën në Paris, Emmanuel Macron u bëri thirrje operatorëve dhe industrialistëve që “të krijojnë pa vonesë një aleancë evropiane për ‘Direct to Device’”.
Raport forcash i pabarabartë
Për SpaceX, çështja është me rëndësi të madhe. Në Parlamentin Evropian, Angelika Winzig, raportuese e tekstit, si dhe eurodeputetë të tjerë, kanë paraqitur amendamente për t’i ngritur edhe më tej pengesat për hyrjen e aktorëve joevropianë në treg, raporton Politico. “Nuk mund t’ua dorëzojmë kontrollin e plotë të komunikimeve satelitore evropiane kompanive joevropiane”, deklaroi eurodeputeti i Renew, Michał Kobosko.
Që atëherë, duket se SpaceX e ka intensifikuar lobimin në Bruksel. Në një dokument prej katër faqesh të parë nga Politico, kompania pretendon se ka “bërë më shumë për arritjen e objektivave të Komisionit Evropian për lidhshmërinë sesa çdo operator tjetër satelitor”. Kompania paralajmëron gjithashtu se projekti evropian mund të shkaktojë probleme me interferencat në shkallë botërore, “përfshirë edhe për shërbimet e emergjencës, si ato që përdoren në Ukrainë”.
Megjithatë, fronti evropian mbetet i ndarë. Deutsche Telekom ka nënshkruar tashmë një marrëveshje me Starlink për të nisur shërbimin celular përmes satelitit në vitin 2028 në dhjetë vende evropiane, kujton faqja 01net. Raporti i forcave mbetet gjithsesi shumë i pabarabartë. Ndërsa Starlink ka tashmë më shumë se 10.000 satelitë aktivë, IRIS², konstelacioni i ardhshëm hapësinor i Bashkimit Evropian, parashikon 348 satelitë deri në nisjen e funksionimit të tij në vitin 2029.
Kufizohet funksionimi ushtarak në Ukrainë
Këtë të mërkurë, më 14 tetor, zyrtarë ukrainas pohuan gjithashtu se SpaceX kishte kufizuar funksionimin e Starlink, duke penguar kështu disa nga operacionet e tyre ushtarake. Një informacion i tillë, nëse konfirmohet, mund të ketë peshë në debatin evropian.
Sipas disa zyrtarëve ukrainas të cituar nga agjencia britanike e lajmeve Reuters, SpaceX ka bllokuar funksionimin e versionit ushtarak të Starlink në shpejtësi mbi 160 kilometra në orë. “Forcat tona të mbrojtjes nuk morën asnjë paralajmërim për këtë kufizim, gjë që çoi në ndërprerjen e disa misioneve”, shkroi në Telegram Serhiy Beskrestnov, këshilltar i presidentit Volodymyr Zelensky.
“Sipas vëzhgimeve tona, gjatë fluturimit lidhja mund të ndërpritej për 10 deri në 20 sekonda edhe në shpejtësi prej vetëm 110 deri në 120 kilometra në orë. Dronët vazhdonin të lëviznin, por këto ndërprerje e bënin më të vështirë kontrollin e tyre”, thuhet në një njoftim për shtyp të dërguar Reuters.
Kjo masë vjen në një kohë kur Uashingtoni po ushtron presion mbi Kievin që t’u japë fund sulmeve ndaj rafinerive ruse të naftës. Që nga vënia në përdorim në Ukrainë në fillim të pushtimit rus në vitin 2022, Starlink është bërë thelbësor për komunikimet në fushën ukrainase të betejës, ku njësitë përdorin internetin satelitor të tij për të komunikuar me njëra-tjetrën.
Përballë ndryshimeve të shumta të kursit në diplomacinë amerikane, evropianët mund të përshpejtojnë përpjekjet për ta rezervuar tregun e komunikimeve satelitore për një ose disa operatorë evropianë.
Në fillim të vitit 2025, L’Express kishte raportuar tashmë për kërcënimet e para të presidentit amerikan Donald Trump për t’ia mohuar Ukrainës teknologjinë Starlink, duke treguar se varësia evropiane nga teknologjitë amerikane e ekspozon kontinentin ndaj presioneve të forta dhe e dobëson atë politikisht./ L’Express.fr
