Reumatizma dhe artroza: Këto bimë mund të lehtësojnë inflamacionin dhe dhimbjen

Qoftë si pomadë, tinkturë, pluhur, kapsulë apo erëz – pse internisti dhe specialisti i mjekësisë natyrore Andreas Michalsen mbështetet te bimët në trajtimin e sëmundjeve të kyçeve.

Zoti Michalsen, arsenali i barnave për trajtimin e sëmundjeve reumatike është, në fakt, tashmë mjaft i pasur. Pse, megjithatë, si reumatolog mbështeteni edhe te preparatet bimore? A janë më të mira?

Është e vërtetë, reumatologjia ka bërë përparime jashtëzakonisht të mëdha në trajtimin e sëmundjeve reumatike inflamatore gjatë dhjetë deri në 20 viteve të fundit. Kjo është një bekim. Por ka dy probleme, që nuk janë aspak të rralla. Së pari, barnat nuk veprojnë njësoj mirë te të gjithë pacientët dhe, për më tepër, efekti i tyre zbehet me kalimin e kohës, gjë që përbën problem në një sëmundje kronike si reumatizma. Atëherë, afërsisht çdo dy deri në tre vjet duhet kaluar në një preparat të ri. Kemi shumë pacientë që i kanë provuar tashmë të gjitha preparatet në treg dhe, në atë pikë, situata bëhet e vështirë.

Te ne vijnë pacientë sepse ortopedi u rekomandon një kyç artificial, ndërkohë që ata janë vetëm 55 ose 60 vjeç.

Andreas Michalsen, shef i Departamentit të Mjekësisë Natyrore në Immanuel Krankenhaus

Së dyti, këto barna ndërhyjnë fuqishëm në sistemin imunitar. Për këtë arsye, efektet anësore më të rënda janë të zakonshme. Në situata të tilla shpesh kalohet te kortizoni, përkatësisht te prednizoloni, i cili përdoret më së shumti në sëmundjet reumatike, sepse ndihmon në raste të vështira. Kortizoni është i shkëlqyer, por njëkohësisht edhe një ilaç me anë shumë problematike. Njerëzit i njohin efektet anësore, pjesërisht të rënda, sidomos kur përdoret për një kohë të gjatë në mënyrë sistemike – pra me injeksion ose tabletë, që e shpërndajnë substancën aktive në të gjithë trupin, siç është e nevojshme te sëmundjet reumatike – dhe për këtë arsye nuk duhet marrë për dhjetë apo njëzet vjet. Atëherë pacientët na pyesin për alternativa.

Bimët mjekësore nuk mund ta zëvendësojnë terapinë bazë të sëmundjeve reumatike, por a mund të ndihmojnë që të merren më pak barna?

Po. Për mua, fusha kryesore ku bimët mjekësore mund të japin kontribut është reduktimi i përdorimit të kortizonit në sëmundjet klasike reumatike inflamatore. Për dhimbjet, për shembull te artroza, me to mund të reduktohet edhe përdorimi i analgjezikëve klasikë, si ibuprofeni, diklofenaku apo aspirina. Këto janë efektive, por në afat të gjatë mund të shkaktojnë probleme serioze, si dëmtime të veshkave dhe gjakderdhje gastrike. Prandaj, e konsideroj plotësisht të arsyeshme të provohen bimët mjekësore.

Rreth personit

Andreas Michalsen është internist dhe specialist i mjekësisë natyrore, si dhe shef i Departamentit të Mjekësisë Natyrore në Immanuel Krankenhaus.

Megjithatë, efekti i tyre nuk është aq i fortë sa ai i barnave klasike dhe këtë ua sqaroj gjithmonë pacientëve gjatë konsultës. Nëse merrni ibuprofen 600, pas katër orësh pothuajse nuk keni më dhimbje. Kurkuma, ekstraktet e lëvores së pemëve ose fruti i trëndafilit të egër nuk sjellin një lehtësim kaq të theksuar. Dhimbja mund të ulet ndoshta me dy ose tre pikë në një shkallë prej dhjetë pikësh për intensitetin e dhimbjes, por ajo vazhdon të ndihet.

Edhe artrozën e trajtoni me preparate bimore. Pse vijnë pacientët te ju?

Artroza është disi ndryshe nga sëmundjet reumatike inflamatore. Te poliartroza e gishtave, e cila tashmë prek shumë njerëz, sidomos gra, trashen kyçet e skajeve të gishtave dhe kyçi bazal i gishtit të madh, gjë që është shumë e dhimbshme. Në fund të fundit, për këtë nuk ekziston ndonjë trajtim shkakor në mjekësinë konvencionale. Mund të merret vetëm diklofenak ose ibuprofen, të bëhet pak ergoterapi, të imobilizohen kyçet me orteza dhe, në fund, të operohen. Më shumë se kaq nuk ka.

Te artroza e ijeve dhe e gjunjëve, njerëzit vijnë tek ne sepse ortopedi u rekomandon vendosjen e një kyçi artificial, por ata ende nuk e duan këtë, sepse janë vetëm 55 ose 60 vjeç. Atëherë u themi: provojeni, krahas një fizioterapie të mirë, me një ushqyerje anti-inflamatore, acide yndyrore omega-3, kurkumë dhe ndoshta një ekstrakt të frutit të trëndafilit të egër, dhe shihni nëse kjo i lehtëson dhimbjet.

Cilat bimë përdorni për artrozën dhe sëmundjet reumatike?

Unë filloj gjithmonë me përdorimin e jashtëm, sepse është mirë kur mund të aplikosh diçka duke e fërkuar mbi zonën e prekur. Klasiket janë arnika dhe konsolida. Për artrozën ekzistojnë disa të dhëna nga studimet, megjithëse të kufizuara. Gjatë kohës sime në Klinikën Universitare të Essenit kemi kryer një studim të randomizuar me kompresa me lakër, i cili dha rezultate mjaft të mira te artroza. Por te artriti reumatoid zakonisht preken disa kyçe. Nuk mund të lyhen 20 kyçe, ndaj kjo nuk është praktike dhe, për më tepër, nuk do të ndikonte mbi sëmundjen bazë që dëmton kërcin.

Për përdorim të brendshëm, te artroza do të përdorja kryesisht frutin e trëndafilit të egër dhe kurkumën. Ato merren si ekstrakte bimore në formë kapsulash. Ndonjëherë përshkruajmë edhe ekstrakte të lëvores së pemëve. Lëvorja e shelgut përmban salicinë – organizmi e shndërron atë në acid salicilik, i cili ka veprim analgjezik dhe anti-inflamator. Më vonë, prej tij u zhvillua kimikisht acidi acetilsalicilik, me veprim kundër dhimbjes. Në mjekësinë natyrore përdoren edhe ekstrakte të tjera të lëvoreve të pemëve.

Për artrozën do të përdorja kryesisht frutin e trëndafilit të egër dhe kurkumën.

Andreas Michalsen, shef i Departamentit të Mjekësisë Natyrore në Immanuel Krankenhaus

Te artriti reumatoid ose sëmundje të tjera më të rënda reumatike inflamatore përdorim kurkumë, temjan dhe, herë pas here, kthetrën e djallit. Veçanërisht interesante më duken xhenxhefili dhe hudhra, si edhe shafrani, të cilat mund të konsumohen përmes ushqimit si erëza. Megjithatë, shafrani është i shtrenjtë.

A mjaftojnë sasitë që përdoren normalisht si erëza për të arritur një efekt të dobishëm për shëndetin?

Kjo varet nga zakonet ushqimore. Në pjesë të mëdha të Azisë, për shembull, xhenxhefili, hudhra dhe kurkuma konsumohen në sasi që tashmë kanë efekte anti-inflamatore. Tek ne përdoren më me kursim. Pacientëve të mi u rekomandoj që, në përgjithësi, t’i përdorin erëzat me bollëk, sepse edhe shumë të tjera, për shembull qimnoni, fara e zezë, farat e mustardës, kardamomi ose fenugreku, kanë treguar veprim anti-inflamator në studime eksperimentale. Po kështu edhe erëzat mesdhetare si trumza, rigoni dhe sherebela.

Shpenzimet duhet t’i mbulojnë vetë pacientët?

Po, ky është padyshim një disavantazh i madh që nuk duhet nënvlerësuar. Nëse i rekomandoj dikujt ekstrakt të frutit të trëndafilit të egër, kurkumë dhe temjan, kostoja arrin në 60 deri në 80 euro në muaj. Kjo është shumë para.

Bimët mjekësore më të rëndësishme dhe veprimi i tyre

Arnika përmban laktone seskuiterpenike, flavone, vajra esenciale, triterpene dhe acide fenolkarboksilike, të cilat kanë veprim anti-inflamator dhe analgjezik. Arnika aplikohet nga jashtë si pomadë ose tinkturë. Ndonjëherë mund të irritojë lëkurën.

Konsolida përmban alantoinë, acide fenolike, naftokinone dhe flavonoide, të cilave u atribuohen efekte në shërimin e plagëve dhe efekte anti-inflamatore. Duhet përdorur vetëm nga jashtë në formë kremi, sepse alkaloidet pirolizidinike, nëse merren nga goja, mund të dëmtojnë mëlçinë dhe të shkaktojnë kancer.

Fruti i trëndafilit të egër përmban polifenole, flavonoide dhe antioksidantë, të cilëve u atribuohet veprim anti-inflamator dhe që përdoren për lehtësimin e dhimbjeve te artroza.

Lakra përmban glukozinolate (vajra mustarde), flavonoide dhe antocianina, të cilat kanë veprim antioksidues. Kyçet e dhimbshme mbështillen nga jashtë me kompresa me lakër.

Qimnoni përmban kuminaldehid, të cilit i atribuohet veprim antioksidues dhe anti-inflamator dhe që mund të përfshihet në ushqyerje si erëz.

Xhenxhefili përmban gingerole, shogaole, paradole dhe zingeron, të cilat kanë veprim anti-inflamator dhe antioksidues. Xhenxhefili rekomandohet si erëz. Kujdes: janë të mundshme ndërveprime me barnat që hollojnë gjakun.

Hudhra përmban alicinë, sulfide alilike, vinilditiina dhe ajoene, të cilave u atribuohen veti antioksiduese dhe anti-inflamatore. Rekomandohet si erëz.

Kurkuma përmban kurkuminë, demetoksikurkuminë dhe bisdemetoksikurkuminë, të cilat kanë veprim antioksidues dhe anti-inflamator. Rekomandohet si erëz, ndërsa suplementet ushqimore me biodisponueshmëri të përmirësuar ende nuk janë studiuar mjaftueshëm. Dozat e rekomanduara duhet të respektohen patjetër dhe vlerat e funksionit të mëlçisë duhet të kontrollohen nga mjeku.

Shafrani përmban karotenoide dhe substanca të hidhura, të cilave u atribuohen efekte antioksiduese dhe anti-inflamatore.

Fara e zezë përmban timokinon, të cilit i atribuohet frenimi i ndërmjetësuesve të inflamacionit dhe veprim antioksidues.

Kthetra e djallit përmban harpagosid, i cili frenon formimin e ndërmjetësuesve proinflamatorë, si TNF-α (faktori i nekrozës tumorale alfa) dhe IL-6 (interleukina-6).

Lëvorja e shelgut përmban salicinë, tanine dhe flavonoide, prej të cilave organizmi formon acid salicilik, me veprim analgjezik dhe anti-inflamator.

Temjani përmban acid 11-keto-β-boswellik (KBA) dhe acid acetil-11-keto-β-boswellik (AKBA), të cilët frenojnë proceset inflamatore duke ndikuar në sintezën e prostaglandinave dhe leukotrieneve.

Edhe bimët mund të kenë efekte anësore – cilat do të ishin, për shembull?

Për kurkumën ka të dhëna se një dozë tepër e lartë mund ta ngarkojë mëlçinë. Prandaj, pas tre muajsh përdorimi të kurkumës duhet të kontrollohen vlerat e funksionit të mëlçisë – këtë e bëjmë rregullisht edhe në praktikën tonë klinike. Lëvorja e shelgut vepron në mënyrë të ngjashme me acidin acetilsalicilik dhe ndonjëherë mund të shkaktojë probleme të stomakut dhe të rrisë rrezikun e gjakderdhjes. Konsolida përmban alkaloide pirolizidinike, të cilat potencialisht mund të dëmtojnë mëlçinë dhe të jenë kancerogjene. Prandaj duhet përdorur vetëm nga jashtë dhe për periudha të shkurtra.

Ju jeni anëtar i Komisionit për Metodat Plotësuese të Trajtimit të Shoqatës Gjermane të Reumatologjisë, i cili harton rekomandime për fitoterapinë – pra mjekimin me bimë – dhe vlerëson të dhënat shkencore për bimët e veçanta mjekësore. Megjithatë, një vështrim në raportin më të fundit të vitit 2026 është zhgënjyes – pothuajse asnjë nga bimët nuk rekomandohet qartë si mjet terapeutik.

Në të vërtetë, në pamje të parë kjo duket zhgënjyese – por kjo vjen si pasojë e bazës së dobët të të dhënave shkencore. Duhet ditur se udhëzimet klinike janë në parim konservatore. Kjo shihet mirë te erëzat bimore si kurkuma, shafrani ose fara e zezë: thjesht nuk ka mjaft studime dhe shumë studime nga rajoni aziatik janë të vogla ose, herë pas here, jo të një cilësie të lartë metodologjike. Kur i lexon, vëren se nuk janë realizuar me kujdes të mjaftueshëm. Kjo nuk do të thotë se është bërë ndonjë mashtrim, por ato nuk i plotësojnë standardet metodologjike që do të lejonin nxjerrjen e rekomandimeve të qarta.

Pse baza e të dhënave është kaq e dobët? A nuk mund të fitohet para me preparatet bimore?

Një studim domethënës me rreth 200 pjesëmarrës kushton të paktën një deri në dy milionë euro. Shumë studime janë dukshëm edhe më të kushtueshme. Një kompani farmaceutike e mesme nuk ndërmerr diçka të tillë, aq më tepër sepse, edhe në rast të një rezultati pozitiv, askush nuk mund ta reklamojë ekskluzivisht, pasi një substancë aktive bimore nuk mund të mbrohet me patentë. Ky është një debat i vjetër dhe i lodhshëm. Atëherë thuhet se këtë duhet ta marrë përsipër sektori publik. Por në rrethanat aktuale, kur fokusi kryesor është te kursimi, kjo është më tepër jorealiste.

Kurkuma: Rrënja me ngjyrë të ndezur portokalli në të verdhë ia detyron ngjyrën kurkuminës, një substance së cilës i atribuohet veprim anti-inflamator.

Por nga këndvështrimi juaj, baza e dobët e studimeve nuk është domosdoshmërisht arsye për të hequr dorë nga bimët mjekësore?

Komisioni për Metodat Plotësuese të Trajtimit e sheh fitoterapinë me një qëndrim mjaft pozitiv. Ne nuk themi se e gjithë kjo është e rrezikshme apo e tmerrshme dhe e dimë se njerëzit përdorin bimë mjekësore si pjesë e vetë-mjekimit. Për këtë arsye, në raport ekziston kategoria „pa rekomandim aktiv“: kjo do të thotë se, në parim, mund të përdoren, por baza e të dhënave nuk është e mjaftueshme që reumatologët t’i rekomandojnë në mënyrë aktive – megjithatë, ata nuk kanë pse t’i këshillojnë pacientët që të mos i përdorin.

Kanabisi ndërkohë është bërë pjesë e terapisë kundër dhimbjes, të paktën si alternativë kur barnat klasike nuk japin efekt. A mund t’i lehtësojë simptomat edhe te sëmundjet reumatike?

Në terapinë e sëmundjeve reumatike, kanabisi ka më tepër rol dytësor. Në bimën e kanabisit ka dy substanca aktive me rëndësi mjekësore. Njëra është THC-ja, e cila vepron në tru dhe njihet më së shumti si substancë që shkakton efekt dehës. Një vit më parë pati një studim të madh të Klinikës Universitare të Hannoverit, të botuar në Nature Medicine. Te dhimbjet kronike të shpinës dha rezultate të mira. Në terapinë klasike të dhimbjes mund të provohet nëse barnat e linjës së parë nuk ndihmojnë. Megjithatë, unë jam i rezervuar ndaj tij, pikërisht sepse vepron drejtpërdrejt në tru.

Substanca tjetër, e cila shitet shpesh, është kanabidioli (CBD). Ai nuk vepron në mënyrë qendrore në tru, por më tepër periferikisht, në muskuj. Sipas vlerësimit tim, te sëmundjet reumatike ka shumë pak efekt të mirëfilltë. Besoj se kjo është kryesisht efekt placebo.

Agjërimi terapeutik ka një veprim të fuqishëm anti-inflamator.

Andreas Michalsen, shef i Departamentit të Mjekësisë Natyrore në Immanuel Krankenhaus

Inflamacioni konsiderohet një nga shkaqet kryesore të shumë problemeve shëndetësore, si dhimbjet e kyçeve ose ngushtimi i enëve të gjakut. Çfarë roli luan ushqyerja?

Ekzistojnë tri grupe të qarta ushqimesh për të cilat dihet se nxisin inflamacionin: sheqeri, yndyrnat e ngopura – të cilat gjenden sidomos në sallame, mish të yndyrshëm, vaj palme dhe produkte qumështi me përmbajtje shumë të lartë yndyre – dhe, në përgjithësi, ushqimet ultra të përpunuara me shumë aditivë. Nga këto tri grupe duhet konsumuar sa më pak.

E përmendët tashmë: edhe bimët mund të ndihmojnë në luftimin e inflamacionit. Cilat do të ishin rekomandimet tuaja më të rëndësishme?

Ushqimet me veprim anti-inflamator duhet të konsumohen me bollëk. Këtu përfshihen fibrat ushqimore, sepse në zorrë ato shndërrohen në acide yndyrore me zinxhir të shkurtër, të cilat kanë efekt anti-inflamator. Gjithashtu, të gjitha erëzat me ngjyra, aromatike dhe të shijshme. Ekzistojnë studime të veçanta për hudhrën, xhenxhefilin, shafranin dhe qimnonin, shpesh nga rajoni aziatik, në lidhje me veprimin e tyre anti-inflamator. Këto duhet të konsumohen së bashku me shumë perime.

Për acidet yndyrore omega-3 nuk ka qartësi të plotë njëqind për qind, por të dhënat shkencore anojnë më tepër në favor të tyre. Mund të thuhet: një gram acide yndyrore omega-3 në ditë ka efekt anti-inflamator. Nëse ato vijnë nga vaji i algave, vaji i peshkut, vaji i farës së lirit apo vaji i arrës, kjo ka më pak rëndësi.

Dhe, kur flasim për ushqyerjen, nuk duhet harruar as e kundërta: agjërimi terapeutik ka veprim të fuqishëm anti-inflamator. Ne e përdorim rregullisht në trajtimin e sëmundjeve reumatike.

/Tagesspiegel

@tetovanews