Kievi dhe Moska kanë konfirmuar planet për rifillimin e negociatave trepalëshe gjatë gjysmës së parë të nëntorit 2026. Ukraina kërkon armëpushim, garanci afatgjata të sigurisë dhe përfshirjen e Evropës në procesin diplomatik. Ndërkohë, Zelensky paralajmëron se kufizimet ndaj sistemeve satelitore Starlink dhe Starshield, si dhe vonesat në furnizimin me raketa kundërajrore, po e vështirësojnë mbrojtjen e Ukrainës.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka njoftuar se Ukraina, Rusia dhe Shtetet e Bashkuara kanë rënë dakord të zhvillojnë një raund të ri negociatash trepalëshe në Abu Dhabi, në Emiratet e Bashkuara Arabe, gjatë gjysmës së parë të nëntorit 2026. Bisedimet do të nisin në nivelin e ekipeve negociatore dhe synojnë të krijojnë kushtet për një takim të mëvonshëm ndërmjet presidentëve Volodymyr Zelensky, Vladimir Putin dhe Donald Trump.
Njoftimi u bë më 23 tetor, gjatë një takimi me video të presidentit ukrainas me përfaqësues të institutit amerikan të studimeve politike Hudson Institute. Zelensky deklaroi se Kievi është i gatshëm të nisë negociatat menjëherë, por zhvillimi i tyre do të varet nga qëndrimi i Moskës.
Edhe Kremlini ka konfirmuar se negociatat janë planifikuar për gjysmën e parë të nëntorit në Abu Dhabi, megjithëse mbeten dallime ndërmjet palëve për afatin e dëshiruar dhe përparësitë e bisedimeve.
Përpjekjet për rifillimin e dialogut pasojnë takimet e të dërguarit të posaçëm amerikan Steve Witkoff me Zelenskyn në Oslo, më 20 tetor, dhe me Putinin në Shën Petersburg, më 21 tetor.
Zelensky: Jemi gati të takohemi edhe nesër
Duke folur më 23 tetor për Hudson Institute, Zelensky konfirmoi se pak përpara fillimit të aktivitetit kishte zhvilluar një bisedë me përfaqësuesit e presidentit amerikan Donald Trump, Steve Witkoff dhe Jared Kushner.
Sipas tij, gjatë bisedës u shqyrtuan rezultatet e takimeve diplomatike në Oslo dhe Shën Petersburg, si dhe mundësitë për të çuar përpara procesin e paqes gjatë nëntorit.
«Kemi një marrëveshje për të zhvilluar një takim trepalësh ndërmjet Ukrainës, Shteteve të Bashkuara dhe Rusisë, në nivelin e ekipeve negociatore. Shpresojmë që ai të zhvillohet. Plani është të takohemi gjatë gjysmës së parë të nëntorit dhe, natyrisht, sa më shpejt të jetë e mundur. Ne jemi të gatshëm të takohemi në çdo ditë, madje edhe nesër. Por gjithçka varet nga rusët», deklaroi Zelensky.
Presidenti ukrainas kujtoi se një takim i ngjashëm ishte pritur edhe gjatë tetorit, por nuk ishte realizuar.
«Ne prisnim një takim trepalësh edhe këtë tetor. Por ai nuk u zhvillua, sepse rusët gjetën një arsye tjetër për të mos u takuar», tha ai.
Zelensky kërkoi që Shtetet e Bashkuara të vazhdojnë të ushtrojnë presion diplomatik ndaj Rusisë, duke argumentuar se pa angazhimin amerikan do të ishte shumë e vështirë të realizoheshin negociatat.
Ai theksoi gjithashtu se Evropa duhet të përfshihet në procesin diplomatik dhe se diskutimet në nivel teknik duhet të përgatitin një takim ndërmjet udhëheqësve të vendeve të përfshira.
«Duhet të kalojmë nga negociatat trepalëshe në nivel teknik te një takim i udhëheqësve, sepse çështjet kryesore mund të zgjidhen vetëm në atë nivel», deklaroi presidenti ukrainas.
Kremlini konfirmon Abu Dhabin, por kërkon diskutime për sigurinë afatgjatë
Më 23 tetor, zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, konfirmoi se raundi i ardhshëm i negociatave ndërmjet Rusisë, Ukrainës dhe Shteteve të Bashkuara është planifikuar të zhvillohet gjatë gjysmës së parë të nëntorit në Abu Dhabi.
Megjithatë, nga deklaratat e mëparshme të zyrtarëve rusë rezulton se Moska preferon një afat disi më të vonshëm.
Këshilltari i Putinit për politikën e jashtme, Yuri Ushakov, kishte përmendur mundësinë e organizimit të takimit pas 10 nëntorit, rreth mesit të muajit.
Sipas Ushakovit, negociatat duhet të përqendrohen në krijimin e një kuadri sigurie për Rusinë dhe Ukrainën pas përfundimit të luftës.
Edhe Putini ka theksuar se përparësi duhet t’i jepet një marrëveshjeje përfundimtare që rregullon çështjet e sigurisë, në vend të një armëpushimi të shkurtër.
Peskov deklaroi se një zgjidhje gjithëpërfshirëse e luftës nuk mund të arrihet pa diskutuar sigurinë e të dyja vendeve.
Sa i përket përfshirjes së mundshme të një përfaqësuesi të Bashkimit Evropian në negociata, zëdhënësi i Kremlinit tha se kjo do të varet nga qëndrimi që do të mbajë Brukseli.
Megjithëse të dyja palët kanë shprehur gatishmërinë për rifillimin e bisedimeve, deri më 24 tetor nuk ishte shpallur një datë e saktë dhe përfundimtare për takimin.
Nga takimet në Oslo dhe Shën Petersburg te negociatat e nëntorit
Përpjekjet më të fundit diplomatike u intensifikuan gjatë javës së tretë të tetorit.
Më 20 tetor, Steve Witkoff u takua me presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky në Oslo. Në bisedime morën pjesë edhe kryeministri norvegjez Jonas Gahr Støre dhe presidenti finlandez Alexander Stubb.
Gjatë takimit u diskutuan propozimet e Ukrainës dhe partnerëve evropianë për përfundimin e luftës, si dhe çështjet e sigurisë që duhet të përfshijë një marrëveshje e mundshme paqeje.
Një ditë më vonë, më 21 tetor, Witkoff u takua në Shën Petersburg me presidentin rus Vladimir Putin.
I dërguari amerikan e cilësoi takimin si konstruktiv, por pala ruse shprehu rezerva ndaj propozimeve të paraqitura.
Këshilltari presidencial rus Yuri Ushakov deklaroi se propozimet e reja përmbanin pak elemente që, sipas Moskës, mund të ndihmonin në zgjidhjen e konfliktit.
Megjithatë, pas takimit, Rusia shprehu gatishmërinë për të rifilluar negociatat trepalëshe.
Presidenti amerikan Donald Trump u shpreh optimist për perspektivën e një marrëveshjeje.
«Ndoshta tani jemi më afër se kurrë», deklaroi Trump më 21 tetor, duke iu referuar përpjekjeve për përfundimin e luftës.
Negociatat e mëparshme trepalëshe ishin zhvilluar dy herë në Abu Dhabi dhe më pas në Gjenevë, në shkurt 2026, por nuk kishin prodhuar një marrëveshje për përfundimin e konfliktit.
Ukraina kërkon armëpushim të plotë, por pranon edhe marrëveshje të pjesshme
Një nga çështjet kryesore të negociatave do të jetë mundësia e arritjes së një armëpushimi.
Zelensky ka deklaruar se Ukraina është e gatshme të diskutojë një ndërprerje të plotë të luftimeve. Megjithatë, nëse Rusia nuk pranon një marrëveshje gjithëpërfshirëse, Kievi është i gatshëm të shqyrtojë edhe marrëveshje më të kufizuara, që do të përfshinin ndalimin e sulmeve ndaj infrastrukturës energjetike ose ndërprerjen e operacioneve ushtarake në hapësirën detare.
Presidenti ukrainas ka shprehur gjithashtu gatishmërinë për të diskutuar ngrirjen e vijave aktuale të frontit, si një rrugë të mundshme drejt përfundimit të luftës.
Në një intervistë për televizionin amerikan Fox News, ai deklaroi se ngrirja e vijave të frontit dhe vendosja e një armëpushimi përbëjnë minimumin që Ukraina kërkon aktualisht nga Rusia.
Megjithatë, kjo nuk nënkupton se Kievi ka pranuar zyrtarisht t’i njohë si territor rus zonat ukrainase që ndodhen nën kontrollin e Moskës.
Çështja territoriale mbetet ndër më të ndjeshmet dhe, sipas Zelenskyt, duhet të trajtohet në nivelin më të lartë politik.
«Nëse duan të ngrenë çfarëdo teme, ne jemi të gatshëm, por çështja e territoreve është e ndjeshme dhe mund të trajtohet gjatë diskutimeve në nivelin e udhëheqësve», deklaroi ai.
Qëndrimet e dy palëve vazhdojnë të ndryshojnë. Ukraina kërkon fillimisht ndërprerjen e luftimeve dhe garanci sigurie, ndërsa Rusia këmbëngul se negociatat duhet të trajtojnë kushtet e një marrëveshjeje përfundimtare dhe arkitekturën e sigurisë pas luftës.
Garancitë e sigurisë dhe financimi i ushtrisë ukrainase për dhjetë vjet
Një tjetër çështje thelbësore e negociatave është sigurimi i mbrojtjes afatgjatë të Ukrainës pas përfundimit të luftës.
Zelensky ka theksuar se çdo marrëveshje paqeje duhet të përfshijë garanci të forta sigurie, të cilat do të pengonin përsëritjen e një agresioni rus.
Në diskutimet e mëparshme është përmendur mundësia e një mekanizmi sigurie të ngjashëm me parimet e Nenit 5 të Traktatit të NATO-s, i cili përcakton mbrojtjen kolektive të vendeve anëtare të Aleancës.
Megjithatë, nuk është konfirmuar që palët kanë arritur një marrëveshje për një mekanizëm të tillë apo për detyrimet konkrete që do të merrnin Shtetet e Bashkuara dhe vendet evropiane.
Presidenti ukrainas kërkon gjithashtu që pas përfundimit të luftës të sigurohet financimi i një ushtrie të madhe ukrainase për të paktën dhjetë vjet.
Sipas Kievit, ruajtja e kapaciteteve të konsiderueshme ushtarake është e domosdoshme për mbrojtjen e vendit dhe për të parandaluar sulme të reja.
Këto kërkesa lidhen drejtpërdrejt me debatin për mënyrën se si do të garantohet siguria e Ukrainës në një marrëveshje paqeje dhe me rolin që do të marrin Shtetet e Bashkuara dhe partnerët evropianë.
Zelensky paralajmëron për kufizimet e Starlink dhe Starshield
Përveç negociatave diplomatike, presidenti ukrainas ngriti shqetësime serioze për kufizimet e vendosura ndaj sistemeve të komunikimit satelitor Starlink dhe Starshield, të cilat përdoren nga forcat ukrainase.
Gjatë fjalimit të 23 tetorit, Zelensky deklaroi se kufizimet vazhdojnë të jenë në fuqi, pavarësisht deklaratave amerikane se shërbimet ishin rikthyer plotësisht.
«Kufizimet e shpejtësisë për Starlink dhe Starshield vazhdojnë të jenë në fuqi. Shpejtësia nuk është rikthyer», tha ai.
Starlink është sistemi i internetit satelitor i kompanisë SpaceX, ndërsa Starshield është platforma e saj e orientuar drejt përdorimit qeveritar dhe ushtarak.
Këto sisteme kanë rëndësi për komunikimet në fushëbetejë, koordinimin e njësive dhe operacionet me dronë.
Sipas Zelenskyt, sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, i kishte dhënë garanci gjatë një bisede telefonike se kufizimet do të hiqeshin brenda 48 deri në 72 orësh, por kjo nuk kishte ndodhur.
Presidenti ukrainas shpjegoi se kufizimet prekin përdorimin e sistemeve të komunikimit në mjete që lëvizin me shpejtësi të lartë.
Sipas tij, kufiri mbetet 161 kilometra në orë, ose 100 milje në orë, si në sektorin civil, ashtu edhe në zonat pranë vijës së frontit.
Kjo, sipas autoriteteve ukrainase, e kufizon përdorimin e sistemeve në operacionet kundër dronëve rusë me motorë reaktivë, të cilët mund të lëvizin me shpejtësi rreth 450 kilometra në orë.
Zelensky deklaroi se kufizimet kanë ndikuar negativisht në aftësinë e Ukrainës për të realizuar disa operacione ushtarake dhe për t’u mbrojtur nga sulmet ruse.
Megjithatë, nuk është sqaruar publikisht se kush e mori vendimin për vendosjen e kufizimeve dhe cilat ishin arsyet e plota teknike ose politike të tij.
Vonesa në dërgimin e raketave interceptuese për mbrojtjen kundërajrore
Një tjetër problem i ngritur nga Zelensky lidhet me vonesat në furnizimin e Ukrainës me raketa interceptuese për sistemet e mbrojtjes kundërajrore.
Presidenti ukrainas deklaroi se Kievi po pret ende dërgesa të raketave për të cilat ishte arritur marrëveshje më parë me partnerët.
«Edhe dërgimi i raketave interceptuese për të na mbrojtur nga raketat balistike ruse vazhdon të jetë i vonuar. Po presim raketa interceptuese për të cilat tashmë është rënë dakord, por ato ende nuk po mbërrijnë», deklaroi Zelensky.
Ai theksoi se vonesat përbëjnë një problem serioz, pasi Rusia vazhdon të ndërmarrë sulme masive me raketa dhe dronë kundër objektivave në Ukrainë.
Sipas tij, vështirësitë në komunikimet satelitore dhe mungesa e furnizimeve të nevojshme për mbrojtjen kundërajrore po ndikojnë në kushtet e operacioneve ushtarake ukrainase.
Megjithatë, presidenti ukrainas deklaroi se forcat e vendit vazhdojnë të mbajnë pozicionet e tyre dhe të ruajnë funksionimin e linjave logjistike.
Sanksionet ndaj Rusisë, një tjetër pikë mosmarrëveshjeje
Zelensky kritikoi gjithashtu vendimet e fundit perëndimore për lehtësimin e disa sanksioneve ekonomike ndaj Rusisë.
Sipas presidentit ukrainas, masat kufizuese duhet të vazhdojnë të ushtrojnë presion mbi ekonominë ruse për të ndikuar në qëndrimin e Moskës ndaj negociatave.
«Sanksionet funksionojnë, por kur janë gjithëpërfshirëse. Nëse i vendosni, ju lutem, mos i hiqni», deklaroi ai.
Gjatë tetorit, presidenti amerikan Donald Trump kishte njoftuar një marrëveshje për furnizimin e Shteteve të Bashkuara me naftë dizel nga Rusia, për herë të parë që nga viti 2022, si dhe pezullimin e përkohshëm të disa dispozitave të një ligji të ri amerikan për sanksionet kundër Moskës.
Trump e ka mbrojtur lehtësimin e masave ekonomike, duke argumentuar se kjo mund ta nxisë Rusinë të marrë pjesë në negociatat për përfundimin e luftës.
Zelensky, nga ana tjetër, konsideron se dobësimi i presionit ekonomik mund t’i japë Moskës më shumë mundësi për të vazhduar operacionet ushtarake.
Kjo përbën një tjetër dallim ndërmjet qëndrimeve të Kievit dhe administratës amerikane për mënyrën se si duhet të ushtrohet presion ndaj Rusisë gjatë procesit diplomatik.
Rusia dhe Ukraina shkëmbejnë nga 270 persona
Pavarësisht mungesës së përparimit vendimtar në negociatat për paqen, Rusia dhe Ukraina realizuan më 23 tetor një shkëmbim të rëndësishëm personash të mbajtur në robëri.
Sipas Reuters dhe Ministrisë ukrainase të Mbrojtjes, secila palë mori 270 persona në kuadër të shkëmbimit.
Autoritetet ukrainase njoftuan se në vend u kthyen 261 pjesëtarë të forcave të armatosura dhe nëntë civilë.
Mes ushtarakëve të liruar ishin pjesëtarë të Gardës Kombëtare, përfshirë luftëtarë të njësisë Azov, të Forcave Tokësore, Marinës, Forcave të Sulmit Ajror, Mbrojtjes Territoriale dhe Shërbimit Shtetëror Kufitar.
Shumica e tyre ishin mbajtur në robëri që nga viti 2022, ndërsa një numër i konsiderueshëm kishin marrë pjesë në mbrojtjen e Mariupolit.
Mes personave të kthyer ishin edhe pesë të mbijetuar të shpërthimit të korrikut 2022 në qendrën e paraburgimit në Olenivka, ku humbën jetën dhjetëra të burgosur ukrainas.
Ukraina e ka akuzuar Rusinë për kryerjen e një krimi lufte në këtë ngjarje, ndërsa Moska ka fajësuar Kievin. Përgjegjësia për shpërthimin vazhdon të jetë objekt qëndrimesh të kundërta ndërmjet palëve.
Ministria ruse e Mbrojtjes njoftoi se ushtarakët rusë të liruar ndodheshin në Bjellorusi, ku do të merrnin ndihmë mjekësore dhe psikologjike përpara kthimit në Rusi.
Sipas Ministrisë ukrainase të Mbrojtjes, me shkëmbimin e fundit numri i ukrainasve të kthyer nga robëria kishte arritur në 9.996.
Zelensky e përshëndeti shkëmbimin, por theksoi se nevojiten përpjekje të mëtejshme për lirimin e personave që vazhdojnë të mbahen në robëri.
Shkëmbimet e të burgosurve mbeten një nga fushat e pakta në të cilat Rusia dhe Ukraina kanë ruajtur kontakte dhe kanë arritur marrëveshje konkrete gjatë luftës.
Marrëdhëniet me SHBA-në dhe roli i Evropës
Përpjekjet për organizimin e negociatave të nëntorit po zhvillohen në një periudhë tensionesh në marrëdhëniet ndërmjet Kievit dhe Uashingtonit.
Gjatë javëve të fundit, Trump ka kritikuar Zelenskyn, ka kërcënuar me kufizimin e ndihmës amerikane për Ukrainën dhe ka mbështetur masa që Kievi i konsideron të pafavorshme për pozicionin e tij në luftë.
Megjithatë, Zelensky deklaroi gjatë takimit me Hudson Institute se dëshiron marrëdhënie të forta me Shtetet e Bashkuara dhe partnerët e tjerë perëndimorë.
Ai theksoi se angazhimi amerikan mbetet vendimtar për sigurinë e Ukrainës dhe për përpjekjet ndërkombëtare për përfundimin e luftës.
«Dëshiroj vërtet që marrëdhëniet tona ndërmjet Ukrainës dhe Amerikës, si dhe me të gjithë partnerët tanë të tjerë, të jenë sa më të forta. Të forta, vërtet miqësore dhe pa keqkuptime», deklaroi Zelensky.
Ai shtoi se roli i Shteteve të Bashkuara është i domosdoshëm edhe për stabilitetin ndërkombëtar.
«Sepse pa Amerikën, pa një Amerikë të fortë dhe pa një Amerikë që kujdeset për atë që ndodh në botë, bota do të ishte padyshim një vend më i keq», tha presidenti ukrainas.
Në të njëjtën kohë, Zelensky këmbënguli se Evropa nuk duhet të mbetet jashtë diskutimeve që do të përcaktojnë të ardhmen e sigurisë ukrainase dhe të arkitekturës së sigurisë evropiane.
Çfarë pritet nga negociatat e nëntorit?
Deri më 24 tetor 2026, Ukraina dhe Rusia kanë konfirmuar planet për zhvillimin e negociatave trepalëshe në Abu Dhabi gjatë gjysmës së parë të nëntorit, por nuk është bërë publike një datë përfundimtare e takimit.
Gjithashtu, nuk është njoftuar për miratimin e një marrëveshjeje paqeje, për vendosjen e një armëpushimi të përgjithshëm apo për një takim të konfirmuar ndërmjet presidentëve Zelensky, Putin dhe Trump.
Çështjet kryesore që pritet të trajtohen përfshijnë kushtet e ndërprerjes së luftimeve, garancitë e sigurisë për Ukrainën, statusin e territoreve të pushtuara, financimin afatgjatë të ushtrisë ukrainase dhe kuadrin e sigurisë pas përfundimit të luftës.
Një nga dallimet themelore mbetet renditja e hapave drejt paqes: Kievi kërkon ndërprerjen e luftimeve dhe garanci për të parandaluar një agresion të ri, ndërsa Moska kërkon që negociatat të përqendrohen në kushtet e një marrëveshjeje përfundimtare.
Përfshirja e vendeve evropiane, niveli i përfaqësimit të delegacioneve dhe mundësia e kalimit nga bisedimet teknike te një takim ndërmjet udhëheqësve mbeten gjithashtu të hapura.
Ndërkohë, luftimet dhe sulmet ndaj Ukrainës vazhdojnë, duke e bërë gjithnjë e më urgjente arritjen e një zgjidhjeje diplomatike.
Takimi i planifikuar në Abu Dhabi përfaqëson një përpjekje të re për rifillimin e dialogut të drejtpërdrejtë ndërmjet Moskës dhe Kievit, me ndërmjetësimin e Uashingtonit. Megjithatë, gatishmëria për negociata nuk përbën ende garanci se palët do të arrijnë të kapërcejnë mosmarrëveshjet themelore që kanë penguar raundet e mëparshme.
(Der Spiegel, The Kyiv Independent, Presidenca e Ukrainës, Ministria e Mbrojtjes e Ukrainës, Interfax-Ukraine, AFP, Meduza, RBC-Ukraine, Al Jazeera, Ukrinform, 21–24 tetor 2026)
