Rusia ka përfituar një marrëveshje për naftën dizel dhe një rritje të presionit amerikan ndaj Ukrainës, ndërsa nevojat politike të Presidentit Trump përputhen me prirjen e tij të kahershme në favor të Rusisë.
Nga Paul Sonne
Raporton nga Berlini
Fitoret për Presidentin rus Vladimir V. Putin erdhën njëra pas tjetrës me shpejtësi nga Uashingtoni.
Presidenti Trump ofroi lehtësim të sanksioneve për naftën dizel ruse. Ai bëri thirrje publikisht që Ukraina të kishte një udhëheqës të ri. Dhe i bëri presion Kievit që të ndalte fushatën e sulmeve ndaj objekteve ruse të naftës, e cila ka dëmtuar ekonominë ruse.
Në këmbim, z. Putin ofroi më shumë luftë.
Vetëm disa minuta pasi z. Trump njoftoi marrëveshjen për naftën dizel, Kremlini përsëriti qëndrimin e z. Putin se ai nuk do të negocionte për momentin me Ukrainën, sepse vazhdonte të ishte i zemëruar për sulmet ukrainase gjatë zgjedhjeve parlamentare ruse të muajit të kaluar.
Të nesërmen, Rusia ndërmori një sulm ndaj qytetit ukrainas Zaporizhzhia, ku u vranë 22 persona, përfshirë katër fëmijë. Ishte sulmi më i fundit në një seri pothuajse të përditshme goditjesh shkatërruese ruse, të cilat kanë rritur ndjeshëm numrin e viktimave civile në Ukrainë, ndërsa Kievit i mungojnë në mënyrë të dëshpëruar raketat e mbrojtjes ajrore.
Dhe z. Putin ka sinjalizuar se planifikon ta përshkallëzojë më tej luftën, duke synuar të nxjerrë jashtë funksionit infrastrukturën energjetike dhe të ujësjellësit të Ukrainës, në atë që ukrainasit presin të jetë dimri më i rëndë i luftës.
Z. Putin po korr këto fitore në një kohë kur nevojat e brendshme politike të z. Trump përputhen me prirjen e tij të kahershme për ta anuar peshoren në favor të Rusisë. Me presidentin amerikan të përqendruar te përpjekjet për të ulur çmimet e karburanteve përpara zgjedhjeve të vështira të mesmandatit, ai po e shtyn Kievin të heqë dorë nga mjetet e tij të presionit pa marrë asgjë në këmbim.
Ukraina ka thënë se do t’i pezullonte sulmet ndaj rafinerive të naftës nëse Rusia ndalonte sulmet ndaj objekteve energjetike ukrainase në prag të dimrit. Por kur z. Trump njoftoi të dielën një “armëpushim energjetik”, ai kishte parasysh vetëm pezullimin e sulmeve ndaj rafinerive të naftës në të dyja vendet, raportoi The New York Times. Ukraina ka vetëm një rafineri të madhe nafte dhe sulmet ruse e nxorën atë kryesisht jashtë funksionit që në vitin 2022.
Z. Trump e ka promovuar marrëveshjen e tij energjetike me z. Putin si një shembull se si po përballet me problemin e Amerikës me naftën dizel, të cilin ekspertët thonë se lidhet më shumë me luftën me Iranin. Por marrëveshja u konsiderua tradhti nga zyrtarët ukrainas, duke minuar përpjekjet shumëvjeçare të Perëndimit për t’ia ndërprerë makinerisë ruse të luftës burimet financiare.
Madje, ajo mund të mos bëjë shumë as për uljen e çmimit të naftës dizel. Ekonomistët kanë thënë se sasia e karburantit për të cilën është diskutuar nuk është e mjaftueshme për të pasur ndikim domethënës.
“Presidenti amerikan është i përqendruar vetëm në një gjë, dhe ajo është vetja dhe mënyra se si ai e sheh botën”, tha Alexander Gabuev, drejtor i Carnegie Russia Eurasia Center.
Kjo mënyrë e të parit të botës, tha z. Gabuev, përfshin mohimin këmbëngulës nga z. Trump se vendimi i tij për të hyrë në luftë kundër Iranit bëri që çmimet e karburanteve të ngriheshin në qiell. “Në tablonë e tij të botës, lufta në Gjirin Persik nuk luan rol në krizën aktuale të naftës dizel dhe duhet të ekzistojë një zgjidhje magjike me dikë ndaj të cilit ai është i prirur pozitivisht, dhe ai është Vladimir Putin.”
Në fillim të këtij viti, gjërat dukeshin të vështira për z. Putin. Shpenzimet për luftën po rriteshin me shpejtësi. Përparimi në fushën e betejës ishte ngadalësuar deri pothuajse në ndalim. Çmimet globale të naftës, eksporti kryesor i Rusisë, kishin rënë në rreth 60 dollarë për fuçi.
Më pas z. Trump nisi luftën në Iran, së bashku me Izraelin. Çmimet e naftës u rritën në mbi 100 dollarë për fuçi. Përdorimi masiv i raketave të mbrojtjes ajrore nga Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e tyre në Gjirin Persik, në përgjigje të sulmeve iraniane, e shteroi furnizimin për Ukrainën, duke e lënë atë gjithnjë e më të pambrojtur. Ndërsa z. Trump kërkonte një rrugëdalje, marrëdhënia e kahershme e Rusisë me Iranin i dha z. Putin një atu të re në raport me Uashingtonin.
Ndërsa lufta me Iranin po i sillte përfitime Rusisë, Ukraina u përpoq t’i kufizonte përfitimet ekonomike të Moskës përmes sulmeve gjithnjë e më efikase ndaj rafinerive të naftës — pikërisht fushata që z. Trump tani po kërkon që Kievi ta ndërpresë.
Goditjet sistematike të Kievit ndaj infrastrukturës ruse të naftës e sollën luftën brenda Rusisë si kurrë më parë, duke shkaktuar radhë në pikat e karburantit në mbarë vendin dhe duke e detyruar Rusinë, një nga furnizuesit më të mëdhenj në botë me naftë dizel, të pezullonte eksportet.
Ndërsa sulmet ukrainase ulën prodhimin, të ardhurat tatimore të Rusisë nga nafta dhe gazi gjatë tre tremujorëve të parë të vitit ranë me 17 për qind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2025, edhe pse çmimet e karburanteve u rritën ndjeshëm. (Edhe forcimi i rublës dhe subvencionet ruse për karburantet në tregun e brendshëm luajtën rol.)
Tani, marrëveshja për naftën dizel mund të sjellë miliarda dollarë në ekonominë ruse. Një pezullim i zgjatur i sulmeve ukrainase ndaj rafinerive të naftës, nëse Kievi pranon një gjë të tillë nën presionin e fortë amerikan, mund të gjenerojë shumë më tepër para.
Fitoret e z. Putin shkojnë përtej marrëveshjes për naftën dizel. Z. Trump ka mirëpritur këtë vit ministra rusë në aktivitetet e Grupit të 20 vendeve në Karolinën e Veriut dhe Wisconsin dhe planifikon ta presë z. Putin në dhjetor, në samitin e G20-s në Miami. Administrata e tij po negocion gjithashtu marrëveshje të mundshme biznesi me Kremlinin, të cilat ekipi i z. Trump i ka paraqitur si stimuj për arritjen e një marrëveshjeje paqeje.
Por rusët duan edhe më shumë nga presidenti amerikan, thonë analistët.
Kur z. Trump u rikthye në detyrë në vitin 2025, Moska shpresonte që Shtetet e Bashkuara ta ndërprisnin të gjithë mbështetjen për Ukrainën dhe ta detyronin Presidentin Volodymyr Zelensky të kapitullonte kryesisht sipas kushteve të Kremlinit.
Përplasja e z. Trump me z. Zelensky në Zyrën Ovale në mars të vitit të kaluar bëri të dukej sikur ëndrra e Moskës ishte pranë realizimit. Vendimi i administratës Trump për të ndalur dhurimin e armëve për Ukrainën dhe për të pezulluar shkëmbimin e informacioneve të inteligjencës i shtoi edhe më shumë këto shpresa.
Por në muajt që pasuan, shkëmbimi amerikan i informacioneve të inteligjencës rifilloi. Z. Trump ndërmjetësoi një marrëveshje sipas së cilës evropianët do të blinin armë nga Shtetet e Bashkuara për Ukrainën. Dhe negociatat e paqes të udhëhequra nga SHBA-ja u zbehën, ndërsa administrata Trump u përqendrua te lufta në Iran.
Fyodor Lukyanov, një politolog rus që këshillon Kremlinin, shkroi muajin e kaluar se Ukrainës do t’i mbetej pak aftësi mbrojtëse nëse Shtetet e Bashkuara do ta ndërprisnin plotësisht mbështetjen e tyre ushtarake.
“Por Trump nuk ka gjasa ta ndërmarrë atë hap”, shkroi z. Lukyanov, “edhe nëse personalisht do të ishte i prirur ta bënte”, sepse një disfatë e plotë e Ukrainës nuk do t’i sillte atij asnjë vlerësim pozitiv nga establishmenti politik amerikan.
Një veprim i tillë nga z. Trump mund të nxiste gjithashtu veprime më agresive nga Kongresi, veçanërisht pas zgjedhjeve të mesmandatit. Senati miratoi së fundmi një projektligj për sanksione ndaj Rusisë, të emërtuar për nder të senatorit Lindsey Graham nga Karolina e Jugut, me një shumicë të mjaftueshme për të kapërcyer një veto presidenciale, megjithëse z. Trump ruan të drejtën të pezullojë zbatimin e dispozitave të tij për arsye të sigurisë kombëtare dhe do t’i duhet ta bëjë këtë për të importuar naftë dizel ruse.
Ndërsa z. Trump deri tani nuk shkon aq larg sa ta detyrojë Ukrainën të dorëzohet, z. Putin ka gjasa të vazhdojë përshkallëzimin, tha Hanna Notte, analiste në James Martin Center for Nonproliferation Studies dhe autore e një libri të ri për politikën e jashtme ruse, me titull “We Will Outlast Them” (“Ne do t’i mbijetojmë atyre”).
Duke folur për z. Putin, ajo tha: “Është mjaft e qartë se synimi i tij tani është t’u shkaktojë ukrainasve një dimër vërtet, vërtet të tmerrshëm.”
Edhe pse forcat ruse mbeten kryesisht të bllokuara në fushën e betejës, z. Putin prej kohësh beson se mund ta arrijë fitoren në Ukrainë duke e përballuar luftën më gjatë se Kievi dhe aleatët e tij perëndimorë, të cilët ai i konsideron të paqëndrueshëm, thonë analistët. Ai beson se ata përfundimisht do ta reduktojnë mbështetjen e tyre të gjerë për Ukrainën, ndërsa problemet e tyre të brendshme shtohen, sipas analistëve.
Zgjedhjet presidenciale në Francë vitin e ardhshëm mund ta sjellin në pushtet udhëheqësen e ekstremit të djathtë Marine Le Pen, e cila ka mbështetur ndërprerjen e ndihmës financiare për Ukrainën. Kancelari gjerman Friedrich Merz po përballet gjithashtu me presion nga një parti e ekstremit të djathtë në rritje, e cila ka kërkuar përfundimin e mbështetjes për Ukrainën. Edhe Britania dhe Franca po përballen me borxhe të mëdha shtetërore, kostoja e shërbimit të të cilave është bërë shumë më e lartë me normat aktuale të interesit.
“Mund të argumentohet se, nga këndvështrimi i Kremlinit, e ardhmja duket më e mirë, më e favorshme për një përfundim të luftës që është më pranë kushteve të tyre”, tha Sam Charap, analist për Rusinë në RAND Corporation. “Duhet ta ndryshosh këtë perceptim për të ardhmen, ta zvogëlosh atë optimizëm, për të ndikuar në përllogaritjet e tyre.”
Paul Sonne është shefi i zyrës së The New York Times për Moskën dhe drejton mbulimin e Rusisë, Kaukazit dhe Azisë Qendrore. Ai është me bazë në Berlin.
