Valët e të nxehtit që përfshinë Evropën gjatë kësaj vere mund të kenë qenë më vdekjeprurëset e regjistruara ndonjëherë në kontinent. Studiuesit vlerësojnë se rreth dy të tretat e vdekjeve shtesë të lidhura me temperaturat e larta nuk do të kishin ndodhur pa ngrohjen e klimës të shkaktuar nga aktiviteti njerëzor.
Rreth 50 mijë persona më shumë humbën jetën në qytetet evropiane midis qershorit dhe gushtit, krahasuar me numrin që do të pritej nëse temperaturat nuk do të kishin qenë jashtëzakonisht të larta, sipas dy studimeve të fundit të rishikuara nga ekspertë shkencorë.
Hulumtimet janë realizuar nga shkencëtarë të Imperial College London dhe London School of Hygiene & Tropical Medicine.
Sipas studiuesve, numri i vdekjeve shtesë ishte 71 për qind më i lartë se në vitin 2022, që deri tani konsiderohej viti i dytë më vdekjeprurës për shkak të vapës. Shkaku kryesor besohet të ketë qenë përhapja e jashtëzakonshme dhe intensiteti i valëve të të nxehtit në pjesë të mëdha të Evropës.
Nga rreth 50 mijë vdekjet shtesë të vlerësuara, studiuesit llogarisin se afërsisht dy të tretat nuk do të kishin ndodhur në një klimë që nuk po ngrohej.
Studimet janë pranuar për publikim në revistën shkencore “Nature Health”, ndërsa një prej tyre është publikuar më herët gjatë këtij muaji.
Clair Barnes, statisticiene dhe studiuese e ndryshimeve klimatike në Imperial College London, e cila është ndër autoret kryesore të studimeve, tha se rezultatet tregojnë qartë rrezikun që paraqet ngrohja globale e shkaktuar nga njeriu dhe nevojën për ulje të shpejtë të emetimeve.
Studiuesit analizuan të dhënat meteorologjike nga 854 zona urbane në Evropë, me një popullsi të përgjithshme prej rreth 173 milionë banorësh.
Ata përdorën të dhëna të mbledhura gjatë 26 viteve, modele klimatike, të dhëna demografike dhe një metodologji të verifikuar më herët shkencërisht për të vlerësuar lidhjen midis temperaturave të larta dhe vdekshmërisë.
Në këtë mënyrë, studiuesit llogaritën numrin e vdekjeve që me shumë gjasa ndodhën si pasojë e vapës dhe që nuk do të kishin ndodhur në mungesë të temperaturave ekstreme.
Studimi publikohet në një kohë kur një raport i ri i Kombeve të Bashkuara për klimën paralajmëron se, nëse vendet vazhdojnë vetëm me politikat klimatike të planifikuara aktualisht, temperatura mesatare globale mund të rritet me rreth 2,6 gradë Celsius mbi nivelet paraindustriale gjatë këtij shekulli.
Raporti konstaton gjithashtu se objektivi i mëparshëm global për të shmangur tejkalimin e kufirit prej 1,5 gradësh Celsius praktikisht nuk mund të ruhet më pa masa shumë më të forta.
Përcaktimi i numrit të saktë të njerëzve që humbin jetën për shkak të temperaturave të larta mbetet jashtëzakonisht i vështirë.
Për këtë arsye, nxehtësia ekstreme shpesh cilësohet si një “vrasës i heshtur”.
Temperaturat shumë të larta mund të shkaktojnë goditje nga të nxehtit, por gjithashtu mund të kontribuojnë në infarkt, goditje në tru, sëmundje kardiovaskulare dhe komplikime të tjera shëndetësore.
Andrew Hartle, specialist i kujdesit intensiv në Imperial College Healthcare NHS Trust, i cili nuk ishte pjesë e studimit, shpjegoi se ekspozimi i trupit ndaj temperaturave ekstreme e vendos organizmin nën stres të madh.
Sipas tij, trupi ka mekanizma natyrorë për të ruajtur temperaturën normale, por në kushte ekstreme këta mekanizma mund të dështojnë.
Një problem tjetër është se edhe në rastet kur nxehtësia ka luajtur rol të rëndësishëm në vdekjen e një personi, ajo shpesh nuk përmendet në certifikatën e vdekjes.
Nëse ekzaminimi mjekoligjor kryhet pasi temperatura e trupit është ulur, për shembull, nxehtësia mund të mos identifikohet si faktor kontribues.
Për shkak të këtij boshllëku në të dhëna, disa autoritete shëndetësore evropiane kanë përdorur modelet e tyre statistikore për të vlerësuar vdekshmërinë nga temperaturat e larta gjatë verës.
Në Francë, agjencia kombëtare Santé publique France vlerësoi rreth 5.800 vdekje të tepërta gjatë valës së të nxehtit në fund të qershorit.
Ndërkohë, studimi i publikuar në “Nature Health” vlerëson se gjatë gjithë verës në zonat urbane të Francës kanë ndodhur rreth 7.300 vdekje të lidhura me temperaturat e larta.
(The Washington Post)
