Tre minatorë kanë humbur jetën dhe pesë të tjerë janë plagosur nga shpërthimi i gazit metan në një minierë private qymyri në provincën Zonguldak të Turqisë, të premten, më 23 tetor 2026. Dy nga të plagosurit kanë pësuar djegie të rënda dhe janë intubuar. Ekipet e shpëtimit kanë nxjerrë të pajetë edhe minatorin e fundit që kishte mbetur i bllokuar nëntokë, ndërsa autoritetet kanë nisur hetime penale dhe administrative për të përcaktuar shkaqet e tragjedisë.
Shpërthimi ndodhi rreth orës 10:00, sipas kohës lokale, në një minierë nëntokësore qymyri në zonën Dereiçi të qytezës Gelik, në distriktin Kilimli të provincës Zonguldak, në bregdetin turk të Detit të Zi.
Sipas mediave lokale, miniera i përket kompanisë private Demir Madencilik.
Ministri i Brendshëm i Turqisë, Mustafa Çiftçi, njoftoi se në minierë kishte ndodhur një shpërthim i shkaktuar nga ndezja e metanit, gaz i cili mund të çlirohet nga shtresat qymyrmbajtëse gjatë shfrytëzimit nëntokësor.
Në momentin e aksidentit, në minierë ndodheshin tetë punëtorë. Bilanci fillestar ishte dy të vdekur, pesë të plagosur dhe një minator i bllokuar në galeritë nëntokësore.
Pas ndërhyrjes së ekipeve të specializuara të shpëtimit minerar, u gjet i pajetë edhe punëtori i fundit, duke e çuar numrin e viktimave në tre.
Bilanci prej tre të vdekurish dhe pesë të plagosurish u raportua nga NTV, Medyascope dhe Kıbrıs Postası. Në disa raportime të mëparshme ishte përmendur një numër më i vogël viktimash, pasi operacioni i kërkim-shpëtimit ende nuk kishte përfunduar.
Identifikohen tre minatorët që humbën jetën
Sipas Medyascope, tre minatorët që humbën jetën janë Cengiz Bölükbaşı, Recep Çolakoğlu dhe Murat Kaya.
Media lokale Tempo Gazetesi kishte identifikuar fillimisht dy viktima, Recep Çolakoğlu dhe Cengiz Bökrübaşı. Mbiemri i këtij të fundit është raportuar në dy forma të ndryshme, ndërsa nuk ka ende një sqarim përfundimtar për drejtshkrimin e tij.
Trupat e pajetë të viktimave u transportuan në morg për procedurat përkatëse.
Pesë minatorët e plagosur janë identifikuar si Okan Dinçer, 45 vjeç; Cemal Arslan, 45 vjeç; Soner Dinçer, 34 vjeç; Ercan Akdal, 40 vjeç; dhe Kurtuluş Elmas, 38 vjeç.
Ekipet e shpëtimit ndërhynë në galeritë nëntokësore
Menjëherë pas njoftimit për shpërthimin, në vendngjarje u dërguan ekipe të Autoritetit të Menaxhimit të Fatkeqësive dhe Emergjencave (AFAD), të xhandarmërisë, të shërbimit të urgjencës mjekësore 112, të zjarrfikësve dhe të shpëtimit minerar.
Në operacion morën pjesë edhe ekipet e specializuara të Korporatës Turke të Qymyrit të Gurit (TTK), të trajnuara për ndërhyrje në punimet nëntokësore.
Ekipet e shpëtimit hynë në galeri për të nxjerrë minatorët e prekur nga shpërthimi dhe për të lokalizuar punëtorin që kishte mbetur i bllokuar.
Guvernatori i Zonguldakut, Osman Hacıbektaşoğlu, deklaroi gjatë operacionit se shtatë nga tetë punëtorët ishin nxjerrë në sipërfaqe.
“Ndodhi një aksident në minierë. Në orën 10:00 pati një shpërthim të grizusë. Sipas informacioneve që kemi, në minierë ndodheshin tetë persona dhe shtatë prej tyre janë nxjerrë. Fatkeqësisht, dy minatorë kanë humbur jetën, ndërsa pesë të tjerët janë plagosur”, deklaroi ai në njoftimin fillestar.
Guvernatori sqaroi se ekipet po përpiqeshin të nxirrnin edhe minatorin e fundit, me të cilin kishin arritur të kontaktonin vendndodhjen, por gjendja e tij shëndetësore ende nuk ishte konfirmuar.
Më vonë, autoritetet njoftuan se minatori ishte gjetur pa shenja jete.
Familjarët e punëtorëve u mblodhën para Spitalit Shtetëror Atatürk të Zonguldakut, ku prisnin informacione për gjendjen e të afërmve të tyre. Pas konfirmimit të viktimave, familjarët u përfshinë nga dhimbja dhe lotët.
Dy minatorë me djegie të rënda u transferuan në Ankara
Pesë minatorët e plagosur morën ndihmën e parë nga ekipet mjekësore dhe u transportuan me ambulanca në spitale.
Sipas guvernatorit Hacıbektaşoğlu, katër të plagosur u dërguan fillimisht në Spitalin Shtetëror Atatürk, ndërsa një tjetër u transferua në spitalin universitar.
Tre prej të plagosurve ishin në gjendje të mirë shëndetësore, ndërsa dy të tjerë kishin pësuar djegie të rënda dhe ishin intubuar.
Për shkak të dëmtimeve nga djegiet, u organizua transferimi i dy minatorëve në spitale në Ankara për trajtim të specializuar.
Ministri turk i Shëndetësisë, Kemal Memişoğlu, konfirmoi në raportimet e përditësuara bilancin prej tre viktimash dhe pesë të plagosurish.
“Fatkeqësisht, në këtë ngjarje kanë humbur jetën tre qytetarë tanë”, deklaroi ministri.
“Njëri nga pesë qytetarët tanë të plagosur është në gjendje të rëndë dhe trajtimi i tyre po vazhdon në spitalet tona. Ekipet tona janë në gatishmëri në zonë dhe po e ndjekin nga afër situatën”, shtoi Memişoğlu.
Deklaratat për dy minatorë të intubuar dhe për një të plagosur në gjendje të rëndë pasqyrojnë vlerësime të dhëna në faza të ndryshme të trajtimit. Gjendja e mëvonshme shëndetësore e secilit prej tyre nuk është sqaruar plotësisht.
Prokuroria nis hetimet, caktohen tre prokurorë
Ministria turke e Drejtësisë njoftoi nisjen e hetimeve penale për shpërthimin në minierë.
Ministri i Drejtësisë, Akın Gürlek, deklaroi se Prokuroria e Përgjithshme e Zonguldakut kishte hapur menjëherë hetimet dhe kishte caktuar një zëvendëskryeprokuror dhe dy prokurorë për trajtimin e çështjes.
“Lidhur me shpërthimin e shkaktuar nga grumbullimi i gazit metan në një ndërmarrje minerare që vepron në distriktin Kilimli të Zonguldakut, Prokuroria e Përgjithshme e Zonguldakut ka nisur menjëherë hetimet dhe janë caktuar një zëvendëskryeprokuror dhe dy prokurorë”, deklaroi Gürlek.
Hetimet synojnë të përcaktojnë rrethanat e shpërthimit, burimin e ndezjes së metanit dhe nëse ka pasur shkelje të rregullave të sigurisë në punë.
Deri tani nuk janë publikuar përfundime zyrtare që të përcaktojnë përgjegjësitë e mundshme penale për aksidentin.
Ministria e Punës cakton kryeinspektor për hetimin e aksidentit
Paralelisht me hetimin penal, Ministria turke e Punës dhe Sigurimeve Shoqërore ka nisur procedurat e kontrollit administrativ.
Ministri Vedat Işıkhan njoftoi se Institucioni i Sigurimeve Shoqërore kishte caktuar një kryeinspektor për të hetuar ngjarjen.
“Për të hetuar shpërthimin në minierën e Zonguldakut dhe ngjarjen tragjike që ndodhi, Institucioni ynë i Sigurimeve Shoqërore ka caktuar një kryeinspektor. Si ministri, po e ndjekim nga afër procesin”, deklaroi Işıkhan.
Hetimet do të duhet të sqarojnë kushtet teknike në minierë, funksionimin e sistemit të ajrimit të galerive, monitorimin e përqendrimit të metanit dhe zbatimin e masave për parandalimin e shpërthimeve.
Një tjetër çështje që mbetet për t’u përcaktuar është nëse sistemet e monitorimit dhe të mbrojtjes nga atmosferat shpërthyese kanë funksionuar sipas kërkesave të sigurisë minerare.
Çfarë është grizu dhe si ndodhin shpërthimet në minierat e qymyrit?
Grizu është termi teknik minerar që përdoret për përzierjen e gazit metan me ajrin, e cila, në përqendrime të caktuara, krijon një atmosferë shpërthyese në punimet nëntokësore.
Metani është gaz i ndezshëm që gjendet natyrshëm në shtresat qymyrmbajtëse dhe mund të çlirohet gjatë shpimit, hapjes së galerive dhe nxjerrjes së qymyrit.
Kur metani grumbullohet në atmosferën e minierës dhe përzihet me oksigjenin e ajrit në përqendrime të caktuara, kontakti me një burim ndezjeje, si shkëndija elektrike, flaka e hapur ose një sipërfaqe me temperaturë të lartë, mund të shkaktojë shpërthim.
Në kushte normale atmosferike, përzierja e metanit me ajrin është potencialisht shpërthyese kur përqendrimi i metanit arrin afërsisht nga 5 deri në 15 për qind.
Shpërthimi i grizusë mund të shkaktojë valë të fuqishme goditëse, rritje të menjëhershme të presionit dhe temperaturës, djegie të rënda dhe dëmtime të galerive, instalimeve dhe pajisjeve minerare.
Një rrezik tjetër serioz lidhet me pluhurin e qymyrit. Shpërthimi fillestar i metanit mund të ngrejë në ajër pluhurin e depozituar në galeri dhe, në kushte të caktuara, të shkaktojë ndezjen e tij, duke e përforcuar shpërthimin.
Për parandalimin e aksidenteve të tilla, në minierat nëntokësore të qymyrit janë thelbësore ajrimi i vazhdueshëm i punimeve minerare, monitorimi i përqendrimit të gazeve, sistemet e alarmimit dhe të ndërprerjes automatike të energjisë elektrike, si dhe përdorimi i pajisjeve të certifikuara për punë në atmosfera potencialisht shpërthyese.
Tragjeditë e mëparshme në minierat e Turqisë
Shpërthimi në Gelik ka rikthyer vëmendjen te rreziqet e shfrytëzimit nëntokësor të qymyrit në Turqi, vend që është përballur në të kaluarën me aksidente të rënda minerare.
Më 13 maj 2014, një zjarr në minierën e qymyrit në Soma, në provincën Manisa, shkaktoi vdekjen e 301 minatorëve. Kjo ishte një nga fatkeqësitë më të rënda industriale në historinë e Turqisë.
Më 14 tetor 2022, një shpërthim në minierën e qymyrit në Amasra, në provincën Bartın, shkaktoi vdekjen e 43 minatorëve.
Këto tragjedi kanë nxjerrë në pah rëndësinë e kontrollit të gazeve të ndezshme, sistemeve të ajrimit, inspektimeve teknike dhe procedurave të sigurisë në minierat nëntokësore.
Çfarë mbetet për t’u sqaruar?
Në rastin e Zonguldakut, raportimet dhe deklaratat e autoriteteve e lidhin shpërthimin me grumbullimin dhe ndezjen e metanit, por burimi konkret i ndezjes nuk është përcaktuar ende.
Gjithashtu, mbeten të hapura pyetjet nëse ka pasur probleme me ajrimin e galerive, me sistemet e matjes së përqendrimit të gazit apo me zbatimin e procedurave të sigurisë.
Bilanci i raportuar në përditësimet e fundit është tre minatorë të vdekur dhe pesë të plagosur. Megjithatë, autoritetet nuk kanë publikuar ende një raport përfundimtar që të sqarojë të gjitha rrethanat e aksidentit dhe gjendjen më të fundit të secilit prej të plagosurve.
Përfundimet e hetimit penal dhe të inspektimit administrativ do të jenë vendimtare për përcaktimin e shkaqeve të shpërthimit dhe të përgjegjësive të mundshme për tragjedinë.
(NTV, Medyascope, Kıbrıs Postası, BirGün, Tempo Gazetesi, Associated Press)
