Nënpresidenti amerikan J.D. Vance po përpiqet të forcojë pozitat e tij politike pas humbjes së rëndë të republikanëve në zgjedhjet për Kongresin. Ai ia atribuon disfatën luftës me Iranin, ndërsa brenda lëvizjes së Donald Trumpit po thellohen përçarjet mbi politikën e jashtme dhe të ardhmen e Partisë Republikane.
Nga Zachary Basu | Axios | 5 nëntor 2026
Nënpresidenti amerikan J.D. Vance doli të mërkurën nga hija e presidentit Donald Trump, duke shfrytëzuar disfatën e rëndë të republikanëve në zgjedhjet e mesmandatit për të nisur një përpjekje politike të guximshme: marrjen e drejtimit të lëvizjes MAGA (Make America Great Again).
“Arsyeja pse humbëm është lufta”, shkroi Vance në një analizë të pazakontë prej rreth 600 fjalësh, të publikuar në platformën X, duke fajësuar luftën e Trumpit kundër Iranit për humbjen historike të republikanëve.
Ambiciet presidenciale të Vance dhe dilema e luftës me Iranin
Ambiciet presidenciale të Vance janë të lidhura ngushtë me pasojat politike të një lufte që ai e kundërshtoi në biseda private, por e mbrojti publikisht. Për të siguruar kandidaturën presidenciale në vitin 2028, atij do t’i duhet të ruajë një ekuilibër të vështirë politik.
Vance duhet t’i bindë mbështetësit e zhgënjyer të MAGA-s se e kupton pse ndihen të tradhtuar, ndonëse vetë është një nga figurat kryesore të administratës që vendosi të hynte në luftë me Iranin.
Përpjekjet e tij do të zhvillohen nën vëzhgimin e një presidenti që nuk duket veçanërisht i gatshëm të largohet nga skena politike dhe që nuk ngurron t’u tregojë vendin bashkëpunëtorëve kur mendon se kanë shkuar tepër larg.
“Sot, J.D. Vance u bë president — ose të paktën u soll si dikush që dëshiron të bëhet president”, tha për Axios një burim pranë administratës.
Vance: Republikanët humbën sepse votuesit e Trumpit ua kthyen shpinën
Sipas Vance, republikanët nuk pësuan disfatë në zgjedhjet e së martës për shkak të pjesëmarrjes së ulët në votime, por sepse një pjesë e votuesve që kishin mbështetur Trumpin në vitin 2024 vendosën të mos i mbështesnin më republikanët.
Duke iu referuar sondazheve mes votuesve të zhgënjyer të Trumpit, ai veçoi katër kërkesa kryesore:
- “Jepini fund luftës.”
- “Përqendrohuni te kostoja e jetesës dhe inflacioni.”
- “Vendosni interesat e Amerikës në radhë të parë.”
- “Ndryshoni marrëdhëniet tona me Izraelin.”
Këto janë pikërisht katër çështjet që po diskutohen më së shumti nga drejtuesit e podkasteve dhe aktivistët më me ndikim të MAGA-s. Duke i përqafuar këto qëndrime, Vance po afrohet me figurat që shprehin pakënaqësinë më të madhe ndaj Trumpit.
“Nëse doni të argumentoni se [lufta] ia vlejti, se ia vlejti të humbnim Senatin për gjashtë vitet e ardhshme, atëherë thuajeni hapur”, shkroi Vance. “Mbroni qëndrimin se ishte një çmim që ia vlente të paguhej. Pavarësisht nëse pajtohemi apo jo, të paktën ky do të ishte një qëndrim i sinqertë.”
Trump iu përgjigj të mërkurën kësaj sfide, duke pranuar se lufta i kishte dëmtuar republikanët në zgjedhje, por duke këmbëngulur se vendimi për ndërhyrjen ushtarake kishte qenë i drejtë.
“Nëse do të më duhej ta bëja përsëri, do ta bëja përsëri”, u tha ai gazetarëve. “Sa i përket asaj lufte, nuk do të ndryshoja asgjë nga ajo që kam bërë.”
I pyetur për deklaratat e Vance, Trump u përgjigj:
“E di se çfarë mendon ai për këtë çështje. Mendoj se ajo që shkroi ishte në rregull. M’u duk mirë.”
Deklaratat e Vance befasojnë Shtëpinë e Bardhë
Analiza e Vance i zuri në befasi disa zyrtarë të Shtëpisë së Bardhë. Megjithatë, burime të brendshme thanë se nënpresidenti ishte konsultuar me zyrtarë të lartë të administratës gjatë përgatitjes së postimit.
“Ato ishin fjalët dhe mendimet e tij. Ai po merr drejtimin”, tha një burim i brendshëm.
Një tjetër zyrtar u shpreh:
“Më vjen keq ta them, por ajo që ndodhi të martën tregoi se mbreti ishte lakuriq dhe Vance e kuptoi se duhej thënë ajo që të gjithë e kishin përpara syve. Do të ketë shumë republikanë të tjerë që do të distancohen edhe më shumë nga presidenti.”
Një këshilltar politik republikan, i cili përfaqëson një rival të mundshëm të Vance në garën presidenciale të vitit 2028, dha një vlerësim edhe më të prerë:
“Nënpresidenti duhej të tregonte se nuk e ka të ardhmen politike të vulosur nga disfata.”
Lufta me Iranin thellon përçarjen brenda MAGA-s
Mandati i dytë i Trumpit është karakterizuar nga një përplasje e ashpër ideologjike mes krahut të MAGA-s që kundërshton ndërhyrjet ushtarake jashtë vendit dhe republikanëve të linjës së ashpër, mbështetës të Izraelit, të cilët përkrahën luftën kundër Iranit.
Vance kishte shprehur privatisht dyshime për objektivat dhe kohëzgjatjen e luftës, por më pas e mbrojti publikisht operacionin ushtarak dhe drejtoi negociatat e paqes me Iranin.
Me analizën e tij paszgjedhore, ai tashmë po pozicionohet qartësisht në krahun që kundërshton ndërhyrjet ushtarake amerikane jashtë vendit.
Ky pozicionim mund ta ndihmojë të përballojë rivalët e mundshëm për kandidaturën presidenciale të vitit 2028, të cilët gjithashtu kundërshtojnë përfshirjen e Shteteve të Bashkuara në luftëra të huaja.
Njëkohësisht, ai i jep Vance mundësinë të sfidojë republikanët që mbështesin një politikë të jashtme më ndërhyrëse, veçanërisht senatorin e Teksasit, Ted Cruz.
Nëse Cruz vendos të kandidojë në vitin 2028, siç presin shumë republikanë, dhe argumenton se partia duhet të shkëputet nga figurat e administratës Trump, Vance mund t’i kundërpërgjigjet se Cruz kishte mbështetur pikërisht politikën që u kushtoi republikanëve zgjedhjet e mesmandatit.
Nisin akuzat e ndërsjella mes mbështetësve të Trumpit
Rezultatet e zgjedhjeve kanë shkaktuar një valë të re përplasjesh brenda MAGA-s.
Figura me ndikim në rrjetet sociale po fajësojnë Laura Loomer, Ben Shapiro, Mark Levin dhe mbështetës të tjerë të vijës së ashpër ndaj Iranit se kanë tradhtuar premtimet e Trumpit për t’i vendosur interesat amerikane mbi gjithçka tjetër, sipas parimit “America First”.
Nga ana tjetër, këta mbështetës të luftës i kanë akuzuar përgjithësisht kritikët e tyre për antisemitizëm ose për mungesë besnikërie ndaj Trumpit.
Sondazhet: Lufta në Iran dhe çmimi i benzinës ndryshuan qëndrimin e votuesve
Një organizatë politike republikane, e cila kishte zhvilluar në janar sondazhe në 12 zona zgjedhore vendimtare për Kongresin, konstatoi se grupi më i madh i votuesve i konsideronte demokratët përgjegjës për inflacionin.
Por deri në tetor, perceptimi kishte ndryshuar rrënjësisht: votuesit tashmë fajësonin Trumpin dhe republikanët për rritjen e çmimeve.
“Çfarë ndryshoi? Lufta në Iran. Çmimi i benzinës. Kaq e thjeshtë është”, tha për Axios një këshilltar politik republikan që i kishte vënë në dispozicion gazetës rezultatet e sondazheve.
Donald Trump Jr. del në mbështetje të Vance
Donald Trump Jr., djali i presidentit dhe një nga figurat me ndikim në radhët e mbështetësve të MAGA-s, mbështeti publikisht analizën e Vance.
“Pajtohem 100 për qind me çdo fjalë”, shkroi ai në platformën X, duke e shoqëruar mesazhin me simbolet 💯 💯 💯.
Vance kritikon luftën, por shmang përgjegjësitë e tjera të Trumpit
Megjithëse Vance e paraqet analizën e tij si një vlerësim të hapur dhe të sinqertë të shkaqeve të humbjes, ai zgjedh me kujdes se cilat probleme të përmendë.
Ai fajëson luftën me Iranin dhe pranon zemërimin e votuesve për inflacionin, por nuk përmend tarifat doganore të Trumpit, polemikat për korrupsionin apo përqendrimin e presidentit te projektet e ndërtimit në Shtëpinë e Bardhë, ndërkohë që mbështetja politike për republikanët po binte.
Kjo heshtje është domethënëse.
Vance e shpjegon disfatën në një mënyrë që u jep të drejtë mbështetësve të politikës “America First”, por njëkohësisht e mbron Trumpin nga një debat shumë më i gjerë mbi përgjegjësinë e tij për dështimet e administratës.
Kush do ta trashëgojë drejtimin e lëvizjes së Trumpit?
Trump ende nuk e ka shpallur Vance si pasardhësin e tij politik. Ndërkohë, disfata e republikanëve po nxjerr në pah shenjat e para të një përplasjeje të mundshme për drejtimin e partisë dhe të lëvizjes MAGA.
I pyetur të mërkurën nëse kishte diskutuar me Vance për një kandidaturë presidenciale, Trump tha se të dy bisedojnë për “shumë gjëra”, përpara se të shtonte:
“Ndoshta ai nuk do të kandidojë. Nuk e di se kush do të kandidojë.”
DeSantis: Republikanët rrezikojnë një shkatërrim politik
Guvernatori republikan i Floridës, Ron DeSantis, i cili kishte qenë rival i Trumpit në zgjedhjet paraprake presidenciale të vitit 2024, shfrytëzoi fitoret e ngushta të republikanëve në shtetin e tij për të paraqitur vlerësimin e vet mbi humbjen e partisë.
Florida ishte një nga rastet e rralla ku republikanët arritën rezultate pozitive, në një natë zgjedhore që në pjesën më të madhe të vendit përfundoi me disfatë për ta.
“Kjo është pothuajse një katastrofë që kërcënon vetë mbijetesën politike të republikanëve”, tha DeSantis në një konferencë për shtyp.
Ai paralajmëroi se humbjet e partisë do të ndryshojnë ndjeshëm ekuilibrat politikë në shtetet më të mëdha amerikane.
“Në janar, pasi të largohen nga detyra të gjithë ata që nuk mund të rikandidonin për shkak të kufizimit të mandateve ose që humbën në zgjedhje, nga dhjetë shtetet më të mëdha të vendit vetëm njëri do të mbetet nën kontrollin e republikanëve — dhe ai është Florida.”
(Axios, deklaratat e J.D. Vance dhe Donald Trump Jr. në X, Fox News)
