Një bisedë telefonike e tensionuar është zhvilluar të hënën mes zëvendëspresidentit amerikan JD Vance dhe kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu, raportoi Axios. Sipas raportimit, Vance ka kritikuar ashpër Netanyahun, duke e akuzuar se i ka “shitur” presidentit Donald Trump idenë e një lufte “të lehtë” kundër Iranit.
Sipas burimeve, Vance ka vënë në dyshim mënyrën se si Netanyahu e kishte paraqitur si shumë të mundshme një ndryshim regjimi në Iran.
“Para luftës, Bibi ia kishte prezantuar presidentit si diçka të lehtë, duke e bërë ndryshimin e regjimit të dukej shumë më i arritshëm sesa ishte realisht. Zëvendëspresidenti kishte një pasqyrë të qartë për disa nga këto deklarata”, citohet të ketë thënë një zyrtar amerikan për Axios, duke përdorur nofkën e Netanyahut.
Pas telefonatës, një tjetër zyrtar amerikan deklaroi se Izraeli po minon rolin e Vance, i cili ka marrë një rol kyç në përpjekjet për arritjen e një armëpushimi me Iranin. Vance, i njohur për qëndrimet e tij kundër luftërave të zgjatura jashtë vendit, është i përfshirë në negociata së bashku me negociatorët amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner.
I njëjti burim akuzoi Izraelin se qëndron pas raportimeve sipas të cilave Irani kërkon të negociojë drejtpërdrejt me Vance, duke e konsideruar atë më fleksibël për arritjen e një marrëveshjeje për përfundimin e konfliktit.
“Është një operacion izraelit kundër JD-së”, tha zyrtari amerikan për Axios, ndërsa mediumi thekson se nuk ka prova konkrete për një pretendim të tillë.
Në të njëjtin raportim citohet edhe një zyrtar tjetër amerikan, sipas të cilit Vance shihet si figura më e mundshme për të arritur një marrëveshje me Iranin.
“Nëse iranianët nuk arrijnë të bëjnë marrëveshje me Vance, atëherë nuk do të arrijnë me askënd. Ai është opsioni më i mirë që kanë”, deklaroi një zyrtar i lartë amerikan për Axios.
Shkrimi i plotë i Axios:
Sfida më e madhe e Vance: Të bëjë paqe me Iranin
Zëvendëspresidenti JD Vance po përgatitet të marrë përsipër detyrën më të rëndësishme të karrierës së tij: të drejtojë përpjekjet e SHBA-së për t’i dhënë fund një lufte për të cilën ai kishte qenë i shqetësuar që në fillim nëse duhej zhvilluar fare.
Pse ka rëndësi: Vance ka zhvilluar tashmë disa biseda telefonike me kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu, është takuar me aleatët e Gjirit lidhur me luftën dhe ka qenë i përfshirë në komunikime të tërthorta me iranianët. Pritet që ai të jetë negociatori kryesor i SHBA-së në bisedimet e mundshme për paqe.
Vance ka qenë shumë skeptik ndaj vlerësimit tepër optimist të Izraelit para luftës për mënyrën se si do të zhvillohej ajo, dhe aktualisht pret që lufta të vazhdojë edhe për disa javë të tjera, sipas burimeve amerikane dhe izraelite.
Këshilltarët e Vance mendojnë se disa në Izrael po përpiqen ta minojnë zëvendëspresidentin, ndoshta sepse e konsiderojnë atë jo mjaftueshëm agresiv. Zyrtarët izraelitë e mohojnë këtë.
Presidenti Trump e bëri zyrtare rolin e Vance gjatë një mbledhjeje të kabinetit të enjten, duke i kërkuar zëvendëspresidentit të japë një përditësim për Iranin dhe duke theksuar se ai po punonte me Steve Witkoff dhe Jared Kushner për negociatat.
Më nga afër: Zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë thonë se pozita e lartë e Vance në administratë dhe kundërshtimi i tij i dokumentuar mirë ndaj konflikteve të hapura pa afat jashtë vendit, e bëjnë atë një bashkëbisedues më tërheqës për iranianët sesa Witkoff dhe Kushner, të cilët mbikëqyrën dy raundet e mëparshme të dështuara të bisedimeve.
Pjesërisht për këto arsye, Witkoff rekomandoi Vance si negociator kryesor.
“Nëse iranianët nuk arrijnë një marrëveshje me Vance, atëherë nuk do të kenë marrëveshje. Ai është më i miri që do të mund të marrin”, tha një zyrtar i lartë i administratës.
Një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë u përpoq të zbusë spekulimet, duke thënë se “zëvendëspresidenti është gati të luajë rolin e tij nëse negociatat piqen — por ende nuk jemi aty. Iranianët duhet të vendosin nëse dhe si duan të ulen në tryezë.”
Gjendja aktuale: Të enjten, Trump e zgjati afatin e tij për negociata me Iranin, ndërsa ndërmjetës nga Pakistani, Egjipti dhe Turqia vazhdojnë të përpiqen të organizojnë bisedime ballë për ballë.
Zyrtarët iranianë u thanë ndërmjetësve se ende po presin dritën jeshile nga “udhëheqja e lartë”. Nëse një samit i tillë ndodh, Vance mund të ulet përballë kryetarit të parlamentit iranian, Mohammad Bagher Ghalibaf.
Administrata po shqyrton gjithashtu një përshkallëzim të madh ushtarak nëse diplomacia dështon.
Prapa skenave: Zyrtarët e administratës dyshojnë se agjentë të huaj po përhapin idenë se Irani dëshiron të negociojë me Vance.
Këshilltari i Vance, Andrew Surabian, tha në X se një raport i CNN në këtë drejtim ishte dëshmi e “një operacioni të koordinuar propagandistik të huaj”.
“Është një operacion izraelit kundër JD-së”, i tha një tjetër zyrtar i administratës Axios-it, duke iu referuar narrativës se iranianët e shohin Vance si të prirur për të bërë një marrëveshje dhe për t’u tërhequr.
Nuk ka prova për ndonjë operacion të tillë izraelit.
Pas kuintave: Zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë nisën të dyshojnë se disa në qeverinë izraelite po përpiqeshin ta njollosnin Vance pas një bisede të vështirë telefonike të hënën mes Netanyahut dhe Vance.
Në atë telefonatë, Vance përmendi se disa nga parashikimet e Netanyahut për luftën kishin rezultuar shumë më optimiste sesa duhej, veçanërisht kur bëhej fjalë për mundësinë e një kryengritjeje popullore për të rrëzuar regjimin, sipas një burimi izraelit dhe një burimi amerikan.
“Para luftës, Bibi ia paraqiti presidentit këtë si diçka të lehtë, sikur ndryshimi i regjimit të ishte shumë më i mundshëm sesa ishte realisht. Dhe zëvendëspresidenti e shihte qartë natyrën e këtyre deklaratave”, tha burimi amerikan.
Një ditë pas asaj telefonate, një gazetë e djathtë izraelite në pronësi të mega-donatores republikane Miriam Adelson raportoi se Vance i kishte bërtitur Netanyahut për çështjen e dhunës së kolonëve kundër palestinezëve në Bregun Perëndimor.
Shumë burime amerikane dhe izraelite thanë se lajmi ishte i pasaktë, dhe këshilltarët e Vance dyshuan se ai ishte nxjerrë nga pala izraelite. Një zyrtar izraelit mohoi se Netanyahu e kishte mbjellë këtë histori dhe tha se zyra e tij në fakt e kishte mohuar atë kur ishte kontaktuar nga gazetarë të disa mediave.
Ambasada izraelite në Uashington nuk pranoi të komentojë mbi bisedat diplomatike midis Netanyahut dhe Vance.
Brenda takimeve: Vance u takua të mërkurën me një delegacion zyrtarësh të lartë nga Emiratet e Bashkuara Arabe dhe të enjten me kryeministrin e Katarit. Të dy takimet u përqendruan te lufta, bisedimet me Iranin dhe ndihma ushtarake për dy aleatët e Gjirit.
Vance ka qenë “thellësisht i përfshirë” në diplomacinë me Iranin, si para luftës ashtu edhe gjatë ditëve të fundit, sipas një zyrtari amerikan.
Fundjavën e kaluar, gjatë shkëmbimit të tërthortë të mesazheve me iranianët, Shtëpia e Bardhë hodhi në tavolinë mundësinë që Vance të udhëhiqte një delegacion amerikan për bisedime paqeje në nivel të lartë.
Shtëpia e Bardhë u kërkoi ndërmjetësve pakistanezë, egjiptianë dhe turq t’u thonë iranianëve se gatishmëria për ta pasur Vance në krye të bisedimeve ishte provë se Trump ishte serioz.
Vance gjithashtu drejtoi disa mbledhje të Këshillit të Sigurisë Kombëtare mbi opsionet ushtarake për Iranin, midis protestave që nisën në dhjetorin e kaluar dhe shpërthimit të luftës, thonë zyrtarët amerikanë.
Mes rreshtave: Gjatë periudhës para luftës, Vance ishte një nga zërat më skeptikë brenda administratës, duke ngritur pyetje për kohëzgjatjen, qëllimin dhe ndikimin mbi rezervat amerikane të municioneve, thonë burimet.
Megjithatë, sapo Trump mori vendimin për të hyrë në luftë, Vance mbështeti përdorimin e forcës dërrmuese për të arritur fitoren sa më shpejt të ishte e mundur.
Këshilltarët e Vance thonë se ai e mbështet Izraelin, por është i shqetësuar për boshllëqet e mundshme mes objektivave amerikane dhe atyre izraelite ndërsa lufta vazhdon.
Veteran i Luftës së Irakut, Vance i tha The Washington Post dy ditë para se bombat të binin mbi Teheran: “Mendoj se duhet të shmangim përsëritjen e gabimeve të së kaluarës. Po ashtu mendoj se duhet të shmangim nxjerrjen e tepërt të mësimeve nga e kaluara.”
Përfundimi: “Ai ka pikëpamjet e veta, por do të punojë sipas udhëzimeve të Trump dhe do të përpiqet të arrijë një rezultat që i pëlqen presidentit”, tha një burim pranë Vance.
Nëse do, mund ta përgatis edhe në version “gati për publikim” në shqip, me titull, nënndarje dhe stil portali./TN
