Bill Gates publikoi të mërkurën një opinion prej afro 6.000 fjalësh kushtuar tronditjeve që pritet të sjellë inteligjenca artificiale. Mes paralajmërimeve të tij, bashkëthemeluesi i Microsoft-it i kushton një vëmendje të veçantë vendeve me të ardhura të ulëta, veçanërisht Afrikës, të cilën e përshkruan si një nga rajonet më të pozicionuara për të përfituar nga kjo teknologji, me kusht që qasja në të të mos mbetet e kontrolluar nga vendet e pasura.
Një tekst alarmues që lë një derë të hapur për Afrikën
Me titullin “Epoka e trazuar e IA-së ka ardhur. Zgjedhjet që bëjmë tani janë vendimtare”, dhe i publikuar në blogun e tij Gates Notes, opinioni paraqet një tablo mjaft të zymtë të tranzicionit që po ndodh, nga rritja e rrezikut të sulmeve kibernetike deri te kërcënimi ndaj sektorëve të tërë të punësimit.
Gates e përmbledh qëndrimin e tij me një formulim që e ka përsëritur prej disa ditësh në mediat amerikane: inteligjenca artificiale do të jetë ose “barazuesi më i madh i shpikur ndonjëherë”, ose “burimi më i keq i padrejtësisë” që bota ka njohur.
Fati i vendeve të varfra përshkon një pjesë të madhe të tekstit.
Bujqësia, fusha që konsiderohet prioritare
Gates pret që, në vendet me të ardhura të ulëta, bujqësia të jetë sektori ku efektet e inteligjencës artificiale do të ndihen më shpejt.
Në shumicën e këtyre vendeve, fermerët nuk kanë qasje as në parashikime të besueshme të motit, as në këshilla për zgjedhjen e farërave, shëndetin e bagëtive apo gjendjen e tokës.
Me rritjen e popullsisë dhe ndryshimet klimatike, kjo mungesë po ushtron çdo vit një presion gjithnjë e më të madh mbi prodhimin bujqësor.
Gates beson se inteligjenca artificiale do t’u mundësojë fermerëve me shumë pak mjete që, përmes telefonit të tyre, të marrin rekomandime po aq të besueshme sa ato që sot i marrin fermat më të pasura.
Sipas tij, kjo mund të çojë në rritje të rendimenteve bujqësore.
Shëndetësia dhe arsimi, dy frontet e tjera
Bujqësia nuk është fusha e vetme ku Gates sheh potencial.
Ai përmend gjithashtu shëndetësinë, ku inteligjenca artificiale mund të mbështesë personelin mjekësor, i cili në shumë vende është i pamjaftueshëm, të lehtësojë diagnostikimin dhe të përshpejtojë kërkimet për sëmundje që vazhdojnë ta godasin rëndë kontinentin.
Fondacioni i tij, të cilit i kanë mbetur rreth 19 vjet për të përfunduar planin e tij të shpenzimeve prej 200 miliardë dollarësh, synon pikërisht që inteligjenca artificiale të ndihmojë në përshpejtimin e programeve kundër HIV-it, tuberkulozit, malaries dhe kequshqyerjes.
Në arsim, Gates përmend mjete digjitale që mund t’i ndihmojnë mësuesit të identifikojnë vështirësitë e nxënësve dhe të ofrojnë mbështetje të përshtatur sipas nivelit të secilit.
Pengesa e gjuhëve afrikane
Megjithatë, Gates vendos një kusht të rëndësishëm: ai nuk dëshiron që këto teknologji të mbeten të projektuara vetëm për popullsitë e vendeve të pasura.
Sipas tij, modelet duhet të funksionojnë në gjuhët që fliten në vendet ku vepron fondacioni i tij, dhe jo vetëm në gjuhët e mëdha ndërkombëtare.
Në këtë pikë, ai thotë se fondacioni tashmë po punon me OpenAI, Google, Microsoft dhe Anthropic.
Por puna që mbetet është shumë e madhe: qindra gjuhë afrikane sot përfaqësohen shumë pak në modelet e mëdha gjuhësore, për shkak të mungesës së të dhënave të mjaftueshme për trajnimin e tyre.
Një mundësi që nuk do të realizohet vetvetiu
Asgjë nga ky skenar nuk do të ndodhë automatikisht.
Gates u bën thirrje qeverive dhe aktorëve filantropikë të ndërhyjnë për të penguar që përfitimet e inteligjencës artificiale t’i shkojnë vetëm një pakice.
Pa një përpjekje të tillë, paralajmëron ai, e njëjta teknologji mund të zgjerojë edhe më shumë hendekun ndërmjet vendeve të pasura dhe vendeve të varfra.
Afrika përmbledh të dyja mundësitë e këtij basti: nga njëra anë, nevoja e madhe për mjekë dhe këshilltarë bujqësorë mund ta bëjë atë një nga përfitueset më të mëdha të inteligjencës artificiale; nga ana tjetër, ekziston rreziku real që kontinenti të mbetet mënjanë, nëse infrastruktura, gjuhët dhe nevojat e tij nuk integrohen që tani në zhvillimin e kësaj teknologjie./afrik.com
