Si pjesë e familjes së markave të “Schaffhausen24” dhe gazetës “Bock”, Radio Schaffhuuse, që nga 1 korriku 2026, e mbështet tërësisht prodhimin e tij në inteligjencën artificiale. Radiostacioni mund të dëgjohet në kanalin DAB+ 5D në Zvicrën Lindore. Edhe pse përmbajtja hyrëse – të paktën ende – prodhohet nga njerëzit, shpjegimet që jepen për këtë model duken si fjalë boshe hipokrite që të bezdisin veshët. Një analizë komentuese.
Radio me IA: Çfarë është Radio Schaffhuuse?
- Misioni i tij është ta bëjë gazetarinë të dëgjueshme dhe t’i japë rajonit më shumë zë. Radio Schaffhuuse synon të ndërthurë gazetën tradicionale me ritmin e digjitalizimit dhe, në këtë mënyrë, ta bëjë gazetarinë lokale moderne dhe të qëndrueshme – duke i çuar lajmet rajonale atje “ku zhvillohet jeta: në makinë, në kuzhinë, në zyrë ose drejtpërdrejt në telefonin inteligjent”.
- Tingëllon mirë, apo jo? Po, nëse nuk mendon më tej. Nën sipërfaqen e fjalëve kyçe të vendosura me zgjuarsi, megjithatë, nuk ka asgjë veçanërisht emocionuese dhe sigurisht as inovative. E gjithë kjo përshkruan thjesht karakterin normal të radios, të kombinuar me efikasitetin teknologjik. Është interesante se termi “IA” shfaqet vetëm më poshtë në seksionin “Rreth nesh” të faqes së internetit.
- Të paktën thuhet se: “Pavarësisht qasjes teknologjike, në radio transmetohet ekskluzivisht muzikë e vërtetë nga grupe dhe artiste e artistë realë”. Madje, të enjteve ekziston një hapësirë e veçantë kushtuar talenteve lokale. Po si tingëllon moderimi me IA në internet? Siç pritej, drunjtë dhe artificial – sikur dikush të përpiqej me vetëdije të fliste sipas rregullave bazë të intonacionit. Me një fjalë: pa shpirt.
- Radioja me IA është ende në fazën e testimit dhe kërkon në mënyrë aktive reagime nga dëgjuesit. Megjithatë, edhe aty funksioni i IA-së luan vetëm një rol dytësor. Pyetjet kanë të bëjnë kryesisht me përdorimin dhe cilësinë në përgjithësi. Fusha e lirë e tekstit në fund lejon të shkruhet më shumë, por është e vështirë të shmanget përshtypja se vetë faktori “IA” nuk duhet të vihet shumë në pikëpyetje.
Radioja me IA si model kursimi
Vetëm pak kohë më parë dëgjova përsëri në radio një fjali të tipit: “me mbështetjen e IA-së”. Më duket se bëhej fjalë për parashikimin e motit. Por, pavarësisht temës, kjo deklaratë është interesante në shumë aspekte.
Nga njëra anë, ajo tregon zhvillimin jashtëzakonisht të shpejtë teknologjik – ose, më saktë, përhapjen e tij. Nga ana tjetër, e përmbledh qartë se cili duhet të jetë qëllimi i përdorimit të IA-së: mbështetja – IA-ja duhet të mbështesë njeriun.
Rasti në fjalë tregon se ky koncept i mbështetjes mund të përmbyset. Sepse në Radio Schaffhuuse janë njerëzit ata që punojnë në shërbim të IA-së.
Sipas modelit të radios, kërkimi dhe shkrimi kryhen në mënyrë tradicionale nga redaksia, në mënyrë që të respektohet detyrimi për kujdes gazetaresk. Vetëm kur bëhet fjalë për punën rutinë, thuhet se hyn në lojë IA-ja: tekstet shndërrohen automatikisht në materiale audio, të lexuara nga zëra të klonuar të punonjësve. Njoftimet për motin dhe trafikun përditësohen nga IA-ja në kohë reale.
Dhe pastaj më në fund shfaqet fjala që legjitimon më së miri përdorimin e IA-së: “detyrat rutinë”.
Nëse këto eliminohen, redaksia njerëzore ka më shumë kohë për detyra më të vlefshme. Por ajo që fshihet këtu është se ky eliminim prek gjithashtu një profil konkret dhe thelbësor pune në radio: moderimin.
Sigurisht, nuk duam ta paraqesim gjithçka apriori si diçka të keqe apo ta analizojmë me cinizëm. Fakt është se portali online më parë nuk kishte një ofertë të krahasueshme. Si plotësim, Radio Schaffhuuse ka kuptim.
Megjithatë, zgjidhja e zgjedhur për zgjerimin e audiencës është qëllimisht efikase nga pikëpamja e kostos dhe burimeve. Edhe kjo mund të argumentohet në raste të veçanta. Por çfarë ndodh nëse Radio Schaffhuuse me IA merr rolin e pararendësit?
Zërat
Në seksionin FAQ të faqes zyrtare të radios shtrohet pyetja:
“Pra, tani IA-ja po i zëvendëson gazetarët?”
Përgjigjja është:
“Jo. Inteligjenca artificiale (IA) merr përsipër për ne punët rutinë në prapaskenë, si përmbledhjen dhe shkurtimin e artikujve, si dhe përditësimin e njoftimeve për motin ose trafikun. Ajo nuk është zëvendësim për njeriun, por një instrument vendimtar për më shumë efikasitet.”
Megjithatë, seksioni FAQ nuk flet për moderatorët e radios, të cilët jo rrallë kanë kryer edhe praktikë profesionale gazetareske.
Kompania zvicerane mediatike SRF citon Lara Gansser, drejtuese e projektit Radio Schaffhuuse:
“Radioja nuk merr thjesht artikuj nga interneti. […] Burimet janë ‘Schaffhausen 24’, podkastet tona ose partnerët.”
Për cilësinë e zërit dhe të të folurit të IA-së, ajo thotë:
“Është pak a shumë si kur dëgjon regjistrimet e zërit tënd në WhatsApp.”
Moderatorja dhe gazetarja Amelie Marie Weber foli në mars 2026 në Bibliotekën Kombëtare Gjermane në Leipzig për gazetarinë e sotme:
“Një tjetër sfidë e madhe po na afrohet aktualisht me shpejtësi të jashtëzakonshme: inteligjenca artificiale. IA-ja mund ta mbështesë punën gazetareske – në kërkim, analizë të të dhënave ose përkthime. […] Deepfake-et, zërat sintetikë, tekstet e gjeneruara automatikisht – të gjitha këto do ta bëjnë edhe më urgjente çështjen e besueshmërisë dhe transparencës. Në një botë ku teorikisht çdo përmbajtje mund të jetë krijuar artificialisht, origjina e informacionit bëhet gjithnjë e më e rëndësishme.”
Radioja me IA: Edhe sa kohë do të mbetet njeriu pas mikrofonit?
Radioja me IA e kantonit Schaffhausen është një eksperiment. Por ajo mund të kontribuojë në një punë pioniere me rëndësi ekzistenciale.
Sepse nëse IA-ja dëshmon se funksionon – dhe, për shkak të trajnimit të vazhdueshëm, në një moment ka gjasa ta bëjë këtë – vende reale pune do të rrezikohen.
Për fat të mirë, ende nuk kemi arritur aty, siç tregoi një eksperiment tjetër me radio të drejtuar nga IA-ja. Start-up-i Andon Labs u kërkoi Claude, ChatGPT, Gemini dhe Grok të zhvillonin secili një personalitet të vetin radiofonik. Rezultatet ishin nga zhgënjyese deri në katastrofike.
Megjithatë lind pyetja: pse të marrësh me qira një studio fizike, të blesh pajisje dhe të punësosh njerëz për moderim, nëse IA-ja mund t’i bëjë të gjitha shumë më shpejt dhe më lirë, ndërsa vlerat bazë të gazetarisë – të paktën teorikisht – vazhdojnë të ruhen?
Gjithmonë nën petkun e eliminimit të arsyeshëm të detyrave rutinë, në mënyrë që njerëzit të përqendrohen më mirë në punët më të rëndësishme.
Njerëz, këtu bëhet fjalë për para. Pikë.
Sepse edhe moderimi është një shtyllë thelbësore e cilësisë.
Për më tepër, ne ndodhemi ende vetëm në fazën fillestare.
Sa kohë do të duhet derisa puna paraprake e njerëzve të kufizohet vetëm në përcaktimin me disa pika të përmbajtjes, bazuar në një kërkim temash të mbështetur nga IA-ja, ndërsa vetë IA-ja të marrë përsipër edhe shkrimin e plotë dhe algoritmet të vendosin se kur dhe cilat përmbajtje duhet të transmetohen për të arritur efektin maksimal?
Dhe sa konsekuent do të mbetet në të vërtetë “human in the loop” – njeriu brenda procesit – ndërsa IA-ja vazhdon të zhvillohet?/BASIC thinking
