Dhuna po bëhet gjithnjë e më shpesh pjesë e lajmeve të përditshme, ndërsa rastet e fundit në Shkup kanë rihapur çështjen se sa të sigurt janë qytetarët në hapësirat publike, por edhe në shtëpitë e tyre. Sulmet ndaj grave në stacionet e autobusëve, incidenti me një 19-vjeçar pranë Parkut të Qytetit dhe denoncimet për dhunë në familje tregojnë shumëllojshmërinë e situatave në të cilat qytetarët përballen me dhunën.
Në orët e hershme të mëngjesit të 20 tetorit, në lagjen Autokomandë të Shkupit, janë sulmuar dy gra të moshës 54 dhe 57 vjeçe. Të dyja sulmet kanë ndodhur brenda një intervali prej vetëm 20 minutash, çka ka tërhequr edhe më shumë vëmendjen e opinionit publik. Ndërkohë, është denoncuar edhe një sulm ndaj një 19-vjeçari pranë Parkut të Qytetit në Shkup.
Megjithatë, dhuna nuk ndodh vetëm në rrugë dhe në hapësirat publike. Një nga rastet ka të bëjë me një grua që është sulmuar në shtëpinë e saj, nga një pjesëtar i familjes. Situata të tilla janë veçanërisht të ndjeshme, pasi dhuna në familje shpesh mbetet e fshehur nga opinioni publik dhe viktimat jo gjithmonë marrin guximin të kërkojnë ndihmë në kohë.
Megjithatë, rastet individuale nuk janë të mjaftueshme për të arritur në përfundimin se dhuna në përgjithësi është në rritje. Për të përcaktuar nëse ekziston vërtet një prirje e tillë, nevojiten të dhëna të krahasueshme për një periudhë më të gjatë, si dhe një analizë më e hollësishme e llojeve të veprave penale, shpeshtësisë së tyre dhe mënyrës se si institucionet i trajtojnë denoncimet.
Të dhënat për dhunën në familje tregojnë rritje të ndjeshme
Sipas të dhënave të Ministrisë së Punëve të Brendshme, në maj 2026 janë regjistruar 191 vepra penale të lidhura me dhunën në familje. Kjo përbën një rritje prej 70,5 për qind krahasuar me të njëjtin muaj të vitit të kaluar.
Edhe të dhënat për muajin mars tregojnë një numër të konsiderueshëm denoncimesh dhe rastesh të lidhura me dhunën në familje. Gjatë kësaj periudhe janë regjistruar 39 ngjarje që lidhen me vepra penale të kësaj kategorie, ndërsa brenda dy javësh janë paraqitur 63 denoncime. Në të njëjtin kontekst, janë dorëzuar edhe 21 kallëzime penale për gjithsej 25 vepra penale të lidhura me dhunën në familje.
Këto shifra nxjerrin në pah nevojën për një qasje serioze ndaj problemit, por interpretimi i tyre kërkon kujdes. Numri më i madh i denoncimeve nuk do të thotë automatikisht se dhuna është rritur në të njëjtën masë. Është e mundur që më shumë qytetarë të marrin guximin t’i denoncojnë rastet, të ketë ndryshime në mënyrën e veprimit të policisë ose ngjarjet të regjistrohen sipas një metodologjie tjetër.
Për këtë arsye, për të krijuar një pasqyrë reale të gjendjes, nevojitet një shqyrtim më i thelluar i statistikave dhe i shkaqeve që qëndrojnë pas ndryshimeve të regjistruara.
Vendimtare është ajo që ndodh pas denoncimit të dhunës
Përveç numrit të rasteve të denoncuara, është e rëndësishme të përcaktohet edhe sa efektiv është reagimi institucional. Çështjet që shtrohen janë nëse autorët e veprave identifikohen në kohë, çfarë masash ndërmerren për mbrojtjen e viktimave, si përfundojnë procedurat gjyqësore dhe nëse parandalohet përsëritja e dhunës.
Veprimi në kohë është veçanërisht i rëndësishëm në rastet e dhunës në familje, ku viktimat mund të jenë të ekspozuara ndaj presionit dhe rrezikut për periudha të gjata, shpesh pas dyerve të mbyllura. Prandaj, mbrojtja nuk duhet të kufizohet vetëm në regjistrimin e denoncimeve, por duhet të përfshijë edhe mbështetjen e duhur për viktimat, vlerësimin e rrezikut dhe masat për parandalimin e incidenteve të reja.
Njëkohësisht, sulmet në hapësirat publike ngrenë pikëpyetje për sigurinë e përgjithshme të qytetarëve dhe për shpejtësinë me të cilën institucionet reagojnë kur ndodh një incident.
Siguria nuk mund të vlerësohet vetëm në bazë të numrit të ndërhyrjeve policore apo veprave penale të denoncuara. Po aq të rëndësishme janë parandalimi, efikasiteti i institucioneve, mbrojtja e personave të ekspozuar ndaj dhunës dhe përgjegjësia e të gjitha shërbimeve kompetente.
Rastet e fundit në Shkup rikthejnë nevojën për një debat më të gjerë publik mbi shkaqet e dhunës, mekanizmat e mbrojtjes dhe mënyrat për të parandaluar përsëritjen e ngjarjeve të tilla. Vetëm përmes reagimit në kohë, mbështetjes së koordinuar institucionale dhe angazhimit për parandalim mund të punohet për një siguri më të madhe të qytetarëve.(PRV.mk)
