Nga Giuditta Mosca
Përhapja e agjentëve të IA-së premton të transformojë krijimin e aplikacioneve, duke e çuar programimin përtej kufijve të aftësive teknike. Nga skena e OGR-ve në Torino, Michele Catasta, president dhe drejtues i inteligjencës artificiale në Replit, është ndër protagonistët e këtij transformimi.
Krijimi i një aplikacioni informatik duke nisur nga një përshkrim i thjeshtë në gjuhë natyrore. Kjo është një nga perspektivat më domethënëse të hapura nga inteligjenca artificiale gjenerative, e destinuar të ndryshojë marrëdhënien mes njerëzve dhe softuerit. Një ndryshim që prek aftësitë e nevojshme për të realizuar produkte digjitale, punën e programuesve dhe mundësinë për ta shndërruar një ide në një shërbim funksional.
Tema ishte në qendër të panelit “When Anyone Can Build – The Agentic Software Revolution”, takimi i 8 tetorit 2026 në skenën Fucine të OGR-ve në Torino, në kuadër të Wave by Vento, konferenca ndërkombëtare kushtuar teknologjisë, inovacionit dhe sipërmarrjes. Protagonist ishte Michele Catasta, president dhe drejtues i inteligjencës artificiale në Replit, i intervistuar nga Charlotte Jee, drejtuese e lajmeve në MIT Technology Review.
Nga ideja te softueri përmes gjuhës
Për dekada, krijimi i aplikacioneve ka kërkuar njohuri të gjuhëve të programimit, mjeteve të zhvillimit dhe infrastrukturave informatike. Ardhja e agjentëve të IA-së po e ndryshon gradualisht këtë proces.
Me platforma të tilla si Replit, përdoruesi mund të përshkruajë rezultatin që dëshiron të arrijë dhe t’ia besojë një sistemi inteligjent një pjesë të konsiderueshme të punës teknike. Agjenti interpreton udhëzimet, gjeneron kod, organizon komponentët e aplikacionit dhe ndërhyn mbi gabimet e konstatuara gjatë zhvillimit.
Ndryshimi prek mbi të gjitha rolin e gjuhës natyrore, e cila bëhet një mjet operativ për ndërtimin e produkteve digjitale. Aftësia për të shprehur qartë një objektiv merr kështu një vlerë gjithnjë e më të madhe, së bashku me kuptimin e problemit që softueri duhet të zgjidhë.
Hapet një perspektivë interesante edhe për ata që punojnë larg sektorit të informatikës. Një sipërmarrës mund të ndërtojë prototipin e një shërbimi, një mësues të zhvillojë një mjet didaktik të personalizuar, ndërsa një profesionist të krijojë një aplikacion për automatizimin e detyrave të caktuara.
Revolucioni i agjentëve inteligjentë
Po kalohet nga sistemet që sugjerojnë kod te agjentët e aftë të ekzekutojnë sekuenca operacionesh.
Një asistent tradicional programimi ndërhyn përgjithësisht me kërkesë, duke propozuar ndryshime ose duke plotësuar udhëzime. Një agjent i IA-së, në të kundërt, mund të marrë një objektiv më të gjerë, ta ndajë atë në detyra dhe të përdorë mjete të ndryshme për ta arritur.
Replit Agent, sistemi në zhvillimin e të cilit Catasta ka kontribuar drejtpërdrejt, përfaqëson një shembull të këtij evolucioni. Funksionimi i tij bazohet në integrimin mes modeleve të IA-së, mjeteve të zhvillimit dhe ekzekutimit të softuerit.
Një qasje që premton të shkurtojë disa faza të procesit të prodhimit. Ndërtimi i një prototipi, që më parë mund të kërkonte aftësi të specializuara dhe hapa të shumtë teknikë, bëhet i arritshëm përmes një bisede me sistemin.
Rezultati është një ndryshim në mënyrën e organizimit të punës. Një pjesë e konsiderueshme e aktivitetit përqendrohet në përcaktimin e objektivave, vlerësimin e rezultateve dhe verifikimin e sjelljes së aplikacioneve.
Roli i ri i programuesve
Përhapja e mjeteve të zhvillimit të bazuara në IA ndryshon edhe kuptimin e aftësive informatike. Zhvilluesit mund t’i kushtojnë më shumë vëmendje arkitekturës së sistemeve, sigurisë, besueshmërisë dhe cilësisë së produktit. Automatizimi i shkrimit të kodit e zhvendos gradualisht vlerën profesionale drejt aftësisë për të projektuar zgjidhje dhe për t’u përballur me probleme komplekse.
Paralelisht, aksesueshmëria e mjeteve e hap tregun e zhvillimit të softuerit për kategori të reja përdoruesish. Persona me njohuri të thelluara profesionale në sektorë të caktuar mund të marrin pjesë drejtpërdrejt në realizimin e aplikacioneve për të cilat kanë nevojë.
Ky evolucion ngre gjithashtu një çështje përgjegjësie. Një aplikacion i gjeneruar nga një agjent mund të menaxhojë të dhëna personale, të kryejë operacione ekonomike ose të ndërveprojë me shërbime të jashtme. Thjeshtësia e procesit të krijimit e bën edhe më të rëndësishëm verifikimin e funksionaliteteve dhe të kërkesave të sigurisë. Cilësia e softuerit varet, pra, nga kombinimi mes aftësive të automatizuara, njohurive njerëzore dhe procedurave të kontrollit.
Nga prodhimi digjital te bota fizike
Softueri përfaqëson një nga mjetet përmes të cilave makinat ndërveprojnë me mjedisin. Sistemet robotike, pajisjet e lidhura, aparaturat industriale dhe instrumentet laboratorike përdorin programe për të interpretuar informacionet dhe për të kontrolluar operacionet.
Mundësia për të gjeneruar dhe modifikuar softuer me shpejtësi më të madhe mund të lehtësojë zhvillimin e ndërfaqeve dhe aplikacioneve të destinuara për këto sisteme.
Kalimi nga bota digjitale në atë fizike sjell kërkesa veçanërisht rigoroze. Një gabim brenda një aplikacioni mund të ketë pasoja të ndryshme kur programi kontrollon drejtpërdrejt një pajisje ose një makinë. Saktësia, parashikueshmëria dhe mbikëqyrja marrin, për rrjedhojë, një rëndësi qendrore.
Kush do ta ndërtojë softuerin e së nesërmes
Çështja më interesante që ngre përhapja e agjentëve lidhet me zgjerimin e numrit të njerëzve të aftë për të krijuar teknologji.
Nëse programimi bëhet gradualisht i arritshëm përmes gjuhës natyrore, prodhimi i aplikacioneve mund të shtrihet te një popullsi shumë më e gjerë sesa ajo e zhvilluesve profesionistë.
Kjo perspektivë sjell pasoja të rëndësishme ekonomike. Bizneset e vogla mund të realizojnë mjete të personalizuara, startup-et të eksperimentojnë me shërbime të reja me investime fillestare më të ulëta dhe profesionistët individualë të zhvillojnë aplikacione të ndërtuara rreth nevojave të tyre.
Disponueshmëria e mjeteve më të arritshme mund të favorizojë gjithashtu lindjen e produkteve të destinuara për tregje shumë specifike, të cilat deri më sot kanë qenë pak interesante për kompanitë e mëdha teknologjike.
Pikërisht këtu revolucioni i agjentëve të IA-së merr një kuptim më të gjerë sesa automatizimi i thjeshtë. Aftësia për të prodhuar softuer bëhet një burim i shpërndarë mes njerëzve dhe organizatave me aftësi, përvoja dhe objektiva të ndryshme.
Transformimi i rrëfyer në Wave by Vento prek gjithashtu marrëdhënien mes njohurive dhe aftësisë për realizim. IA-të e afrojnë gradualisht çastin kur lind një ide me atë kur ajo bëhet një produkt i përdorshëm. Në këtë distancë gjithnjë e më të shkurtër përqendrohet një nga premtimet më të rëndësishme të brezit të ri të mjeteve inteligjente./la Repubblica
