Sipas Prokurorisë, 29-vjeçari nga Omani synonte ta përplaste avionin me terminalin e pasagjerëve të aeroportit Ben Gurion për të shkaktuar sa më shumë viktima. Ai ishte frymëzuar nga sulmet terroriste të 11 shtatorit 2001, kishte studiuar aeroportin gjatë dy fluturimeve të mëparshme dhe ishte stërvitur në boks për t’u përgatitur fizikisht për sulmin.
Abu Dhabi, 10 tetor 2026 – Kopiloti i kompanisë ajrore Flydubai, i cili më 30 shtator sulmoi kapitenin e avionit gjatë fluturimit FZ1073 nga Dubai drejt Tel Avivit, kishte planifikuar një sulm vetëvrasës të ngjashëm me sulmet terroriste të 11 shtatorit 2001 në Shtetet e Bashkuara. Sipas hetimeve të autoriteteve të Emirateve të Bashkuara Arabe, qëllimi i tij ishte të merrte kontrollin e avionit dhe ta përplaste atë me terminalin e pasagjerëve në aeroportin ndërkombëtar Ben Gurion të Izraelit, për të shkaktuar një numër sa më të madh viktimash.
Hollësitë e planit u bënë publike të premten, më 9 tetor, nga Prokurori i Përgjithshëm i Emirateve të Bashkuara Arabe, Hamad Saif al-Shamsi, përmes një deklarate të transmetuar nga agjencia shtetërore e lajmeve WAM.
Sipas Prokurorisë, i dyshuari është një shtetas 29-vjeçar i Omanit, i cili kishte përgatitur prej kohësh sulmin dhe kishte zgjedhur karrierën në aviacion pikërisht me synimin për të realizuar një operacion të ngjashëm me sulmet e 11 shtatorit.
Hetuesit kanë konstatuar se ai ishte përgatitur si nga pikëpamja ideologjike, ashtu edhe fizikisht, ndërsa kishte shfrytëzuar dy fluturime të mëparshme drejt Tel Avivit për të studiuar itinerarin dhe aeroportin që synonte të godiste.
Plani i tij dështoi pasi kapiteni i avionit, megjithëse i plagosur nga goditjet me sëpatë emergjence, bëri rezistencë, ndërsa një pilot tjetër, pjesëtarë të ekuipazhit dhe disa pasagjerë ndërhynë për të neutralizuar të dyshuarin.
Avioni ndryshoi drejtim dhe u ul në mënyrë të sigurt në aeroportin e Tabukut, në Arabinë Saudite.
Radikalizimi nisi në Australi në vitin 2017
Prokurori i Përgjithshëm, Hamad Saif al-Shamsi, deklaroi se hetuesit kishin analizuar të kaluarën ideologjike dhe profesionale të të dyshuarit, duke arritur në përfundimin se shenjat e para të radikalizimit të tij ishin shfaqur në vitin 2017, gjatë periudhës kur studionte në Australi.
Sipas rezultateve të hetimit, gjatë qëndrimit në Melburn, 29-vjeçari kishte rënë nën ndikimin e ideologjisë tekfiriste, një rrymë ekstremiste që i shpall jobesimtarë ata që nuk pranojnë interpretimet e saj fetare.
Ai kishte lexuar literaturë ekstremiste dhe kishte ndjekur materiale në internet që glorifikonin organizatat terroriste dhe sulmet vetëvrasëse.
Me kalimin e kohës, sipas Prokurorisë, këto ndikime ishin shndërruar në përkrahje të ideve që nxisin dhunën dhe terrorizmin.
Hetuesit konstatuan gjithashtu se ai ishte frymëzuar nga sulmet terroriste të 11 shtatorit 2001, kur terroristët e Al-Kaedës rrëmbyen katër avionë pasagjerësh në Shtetet e Bashkuara.
Sipas rrëfimit të të dyshuarit, ideja për të kryer një sulm të ngjashëm duke përdorur një avion ishte ngulitur në mendjen e tij që më herët dhe kishte ndikuar drejtpërdrejt në vendimin për të ndërtuar karrierë si pilot.
Kontaktet në një xhami dhe lidhjet e pretenduara me një qendër në Melburn
Gjatë hetimit, i dyshuari deklaroi se, kur studionte në Melburn, frekuentonte rregullisht një xhami të lidhur me Institutin Mbretëror të Teknologjisë në Melburn (RMIT).
Përmes këtyre vizitave, ai kishte njohur persona të lidhur me një qendër të quajtur “My Centre”.
Sipas deklarimeve të tij, qendra drejtohej nga një shtetas libanez i njohur me emrin “Abu Hamza” dhe pretendohej se merrte mbështetje nga një shoqatë e lidhur me organizatën Vëllazëria Myslimane.
Këto të dhëna janë paraqitur nga Prokuroria si pjesë e rrëfimit të të dyshuarit. Në deklaratën zyrtare nuk bëhet e ditur nëse lidhjet e pretenduara me këtë organizatë janë konfirmuar në mënyrë të pavarur ose nëse personat e përmendur kishin dijeni për planin e sulmit.
U stërvit në boks për t’u përgatitur fizikisht për sulmin
Një tjetër hollësi e zbuluar nga hetimi lidhet me përgatitjen fizike të të dyshuarit.
Sipas Prokurorit të Përgjithshëm, 29-vjeçari kishte pranuar se ishte përgatitur psikologjikisht dhe fizikisht për realizimin e sulmit terrorist.
Përveç ndjekjes së materialeve që promovonin terrorizmin, ai kishte filluar të stërvitej në boks nën drejtimin e një trajneri privat.
Sipas deklarimeve të tij, kjo stërvitje ishte pjesë e përgatitjeve për realizimin e planit.
Karriera në tri kompani ajrore dhe punësimi në Flydubai
Hetuesit analizuan gjithashtu historikun profesional të të dyshuarit.
Sipas të dhënave të bëra publike nga Prokuroria, ai kishte punuar për kompaninë ajrore Oman Air nga viti 2020 deri në vitin 2024.
Në fillim të vitit 2025 kaloi te kompania Royal Air Maroc, ku qëndroi për disa muaj.
Në janar 2026 iu bashkua kompanisë ajrore Flydubai, me seli në Dubai.
Prokuroria shqyrtoi procedurat e ndjekura nga Flydubai gjatë punësimit të tij, për të përcaktuar nëse kishte pasur mangësi në kontrollet profesionale dhe të sigurisë.
Sipas rezultateve të hetimit, i dyshuari i kishte përmbushur të gjitha kërkesat e nevojshme për punësim. Ai kishte licencë të vlefshme piloti, kishte dorëzuar dëshmi të sjelljes së mirë dhe kishte kaluar verifikimet e detyrueshme.
Megjithatë, asnjë nga këto procedura nuk kishte zbuluar shenja të pikëpamjeve të tij ekstremiste apo të synimit për të kryer një sulm terrorist.
Dy fluturime për të studiuar aeroportin Ben Gurion
Sipas Prokurorisë, i dyshuari nuk e kishte zgjedhur rastësisht fluturimin e 30 shtatorit.
Hetuesit konstatuan se ai kishte realizuar dy fluturime të mëparshme drejt Tel Avivit, gjatë të cilave ishte njohur me itinerarin ajror dhe me aeroportin Ben Gurion.
Këto fluturime, sipas autoriteteve, ishin pjesë e përgatitjeve të tij për sulmin.
Në fluturimin e tretë drejt Tel Avivit, më 30 shtator 2026, ai filloi zbatimin e planit.
Objektivi i tij, sipas Prokurorisë, ishte terminali i pasagjerëve në aeroportin Ben Gurion, ku synonte ta përplaste avionin për të shkaktuar sa më shumë viktima.
Sulmi me sëpatë ndaj kapitenit gjatë fluturimit
Më 30 shtator, avioni i kompanisë Flydubai me numër fluturimi FZ1073 ishte nisur nga Dubai drejt Tel Avivit.
Sipas versionit të hetimit, gjatë fluturimit, kopiloti e sulmoi papritur kapitenin brenda kabinës së pilotëve, duke përdorur një sëpatë emergjence.
Ky është një mjet sigurie që mbahet në kabinën e pilotëve për përdorim në situata të jashtëzakonshme.
I dyshuari synonte ta neutralizonte kapitenin dhe të merrte kontrollin e komandave të avionit.
Megjithëse u plagos, kapiteni bëri rezistencë dhe u përpoq të kërkonte ndihmë.
Sipas raportimeve të Reuters dhe Associated Press, kapiteni ishte Smit Machchhar, shtetas indian, ndërsa kopiloti i dyshuar është identifikuar si Hamam al-Hammami, shtetas i Omanit.
Ndërhyrja e pilotit të fluturimit të kthimit shpëtoi avionin
Një rol vendimtar në pengimin e sulmit pati një pilot tjetër, i cili ndodhej në bord dhe ishte caktuar për të drejtuar fluturimin e kthimit.
Sipas deklaratës së Prokurorit të Përgjithshëm, ai ndodhej rastësisht pranë kabinës së pilotëve në momentin kur po ndodhte sulmi.
Vëmendjen ia tërhoqi fakti se dera e kabinës hapej dhe mbyllej vazhdimisht, në mënyrë të pazakontë.
Duke dyshuar se diçka nuk shkonte, piloti iu afrua derës dhe u përpoq të hynte duke përdorur kodin e hyrjes.
Kur arriti të hynte, ai pa kopilotin duke sulmuar kapitenin.
Piloti ndërhyri menjëherë dhe, me ndihmën e një pjesëtari të ekuipazhit të kabinës dhe disa pasagjerëve, arriti ta neutralizonte të dyshuarin dhe ta shpëtonte kapitenin e plagosur.
Ndërkohë, kapiteni i caktuar për fluturimin e kthimit dhe kopiloti i tij morën kontrollin e komandave të avionit.
Ata ndryshuan itinerarin e fluturimit dhe e ulën avionin në mënyrë të sigurt në aeroportin e qytetit Tabuk, në Arabinë Saudite.
Avioni humbi mijëra metra lartësi gjatë incidentit
Sipas raportimeve të Reuters, gjatë incidentit avioni pësoi një humbje të menjëhershme të lartësisë, prej rreth 16.000 këmbësh, ose afërsisht 4.900 metrash, brenda rreth 30 sekondash.
Avioni, i tipit Boeing 737 MAX 8, arriti të stabilizohej pasi kontrolli u rimor nga pilotët.
Më 4 tetor, Reuters publikoi edhe një analizë të incidentit, duke përfshirë një simulim të rënies së menjëhershme të avionit, për të shpjeguar forcat dhe ngarkesat që mund të ketë përjetuar avioni gjatë manovrës.
Megjithatë, përcaktimi përfundimtar i dinamikës së fluturimit dhe i faktorëve teknikë që ndikuan në humbjen e lartësisë mbetet çështje e hetimit për sigurinë ajrore.
I dyshuari e pranoi planin në praninë e avokatit
Prokurori i Përgjithshëm, Hamad Saif al-Shamsi, bëri të ditur se i dyshuari kishte dhënë një rrëfim të hollësishëm në praninë e avokatit të tij.
Sipas deklaratës zyrtare, gjatë marrjes në pyetje i ishin garantuar të gjitha të drejtat dhe garancitë procedurale të parashikuara nga ligji.
Në rrëfimin e tij, i dyshuari kishte shpjeguar motivet, procesin e planifikimit dhe mënyrën se si kishte filluar realizimin e sulmit.
Ai kishte deklaruar gjithashtu se kishte vepruar i vetëm dhe se nuk kishte pasur bashkëpunëtorë.
Megjithatë, Prokuroria theksoi se ky pretendim vazhdon të verifikohet.
Hetuesit po shqyrtojnë mundësinë e përfshirjes së personave të tjerë dhe të lidhjeve të mundshme që mund të kenë ndikuar në planifikimin e sulmit.
Ekspertiza mjekoligjore konfirmoi plagët në kokën e kapitenit
Përveç rrëfimit të të dyshuarit, Prokuroria mori dëshmitë e kapitenit të avionit, pilotit të caktuar për fluturimin e kthimit, kopilotit të tij dhe pjesëtarëve të ekuipazhit.
Një pjesë e rëndësishme e hetimit ishte ekspertiza mjekoligjore e plagëve të kapitenit.
Sipas rezultateve të publikuara, dëmtimet ishin të përqendruara në kokë, një zonë jetike ku goditjet mund të shkaktojnë pasoja fatale.
Ekspertët konstatuan se plagët ishin të freskëta dhe përputheshin me kohën kur kishte ndodhur incidenti.
Karakteristikat e dëmtimeve përputheshin gjithashtu me përdorimin e një mjeti si sëpata e emergjencës.
Sipas Prokurorisë, përfundimet e ekspertizës ishin në përputhje me rrëfimin e të dyshuarit, deklarimet e kapitenit dhe dëshmitë e personave të tjerë që kishin ndërhyrë gjatë incidentit.
Hetimet vazhdojnë, ende nuk ka përfundime përfundimtare
Autoritetet e Emirateve të Bashkuara Arabe po vazhdojnë analizimin e provave fizike dhe digjitale, regjistrimeve dhe raporteve teknike që lidhen me incidentin.
Prokuroria po verifikon gjithashtu nëse i dyshuari ka pasur bashkëpunëtorë apo lidhje të tjera që mund të kenë ndihmuar në përgatitjen e sulmit.
Hetimi përfshin edhe shqyrtimin e rrethanave në të cilat i dyshuari arriti të kalonte kontrollet e punësimit në aviacion, pa u zbuluar pikëpamjet e tij ekstremiste.
Ndërkohë, autoritetet saudite po zhvillojnë një hetim të veçantë lidhur me sigurinë ajrore dhe rrethanat e uljes emergjente të avionit në territorin e Arabisë Saudite.
Prokurori i Përgjithshëm, Hamad Saif al-Shamsi, deklaroi se rezultatet e tjera do të bëhen publike në përputhje me ecurinë dhe kërkesat e hetimit.
Pavarësisht rrëfimeve të publikuara dhe provave të paraqitura nga Prokuroria, procedura hetimore nuk ka përfunduar dhe përgjegjësia penale e të dyshuarit mbetet për t’u përcaktuar nga organet kompetente gjyqësore.
(WAM, The National, Reuters, Associated Press, The Indian Express)
