Nga kontrollet gjatë punësimit të kopilotit nga Omani deri te identiteti i pilotëve që ulën avionin, gjetjet e fundit sqarojnë çështjet kryesore që rrethonin incidentin e fluturimit FZ1073.
Një tentativë për sulm vetëvrasës ndaj një terminali aeroporti, dy fluturime të mëparshme të përdorura për vëzhgim dhe një pilot, dyshimet e të cilit ndihmuan në pengimin e sulmit: hetimi më i fundit i Emirateve të Bashkuara Arabe për fluturimin FZ1073 të kompanisë ajrore Flydubai ka zbuluar hollësi të rëndësishme për incidentin e 30 shtatorit, i cili për pak sa nuk përfundoi në katastrofë.
Gjetjet, të shpallura të premten, më 9 tetor, nga Prokurori i Përgjithshëm i Emirateve të Bashkuara Arabe, dr. Hamad Saif al-Shamsi, sqarojnë se çfarë dyshohet se synonte të bënte kopiloti 29-vjeçar nga Omani, si ishte përgatitur për sulmin dhe si arritën personat në bord ta pengonin atë.
Më poshtë janë shtatë gjetjet kryesore dhe mënyra se si ato ndryshojnë informacionet e mëparshme.
1. Konfirmohet se objektivi i sulmit të tentuar terrorist ishte terminali i aeroportit
Menjëherë pas incidentit, kopiloti u akuzua se kishte tentuar ta përplaste avionin. Raportimet e para sugjeronin se ai synonte ta përdorte avionin si armë kundër një objektivi në Izrael, ndërsa aeroporti Ben Gurion dhe një ndërtesë shumëkatëshe në Tel Aviv përmendeshin si objektiva të mundshëm.
Hetimi i autoriteteve të Emirateve të Bashkuara Arabe ka identifikuar tani një objektiv konkret: terminalin e pasagjerëve në aeroportin Ben Gurion.
Sipas prokurorëve, kopiloti planifikonte të merrte kontrollin e avionit dhe të kryente një sulm vetëvrasës, të projektuar për të shkaktuar «numrin më të madh të mundshëm të viktimave».
2. Pikëpamjet ekstremiste të kopilotit nga Omani datojnë që nga viti 2017
Motivet e të dyshuarit ishin ndër çështjet kryesore që mbetën pa përgjigje gjatë ditëve të para të hetimit. Raportimet fillestare ngritën disa mundësi, përfshirë terrorizmin dhe problemet e shëndetit mendor, ndërsa raportimet e mëvonshme vunë në dukje bindjet ekstremiste dhe aktivitetin radikal në internet.
Hetimi i autoriteteve të Emirateve të Bashkuara Arabe tani i vendos shenjat e para të radikalizimit të tij në vitin 2017, kur ai studionte në Australi.
Prokurorët deklaruan se ai ishte ndikuar nga ideologjia tekfiriste përmes literaturës ekstremiste dhe përmbajtjeve në internet që glorifikonin organizatat terroriste dhe sulmet vetëvrasëse.
Hetimi shton një hollësi të re të rëndësishme: i dyshuari pranoi se ishte frymëzuar nga sulmet e 11 shtatorit 2001 në Shtetet e Bashkuara.
Gjetjet tregojnë se radikalizimi dhe planifikimi i pretenduar kishin një histori shumë më të gjatë nga sa dihej më parë.
3. Fluturimet e mëparshme u përdorën për vëzhgim, ndërsa ekzistonin raportime për një sulm të anuluar
Raportimet e mëparshme sugjeronin se kopiloti kishte planifikuar një sulm të ngjashëm në korrik, por kishte hequr dorë prej tij në çastin e fundit. Disa raportime pretendonin se ai kishte ndryshuar mendje sepse në bord ndodhej një person që e njihte.
Hetimi i autoriteteve të Emirateve të Bashkuara Arabe konstatoi se ai kishte përdorur dy fluturime të mëparshme drejt Tel Avivit posaçërisht për t’u njohur me itinerarin dhe aeroportin Ben Gurion, si pjesë e përgatitjeve për sulmin terrorist.
Gjetjet konfirmojnë se udhëtimet e mëparshme ishin përdorur për vëzhgim, por as nuk i konfirmojnë dhe as nuk i hedhin poshtë pretendimet se ai kishte planifikuar më herët një sulm dhe kishte hequr dorë nga realizimi i tij për shkak se njihte dikë që ndodhej në bord.
4. Si arriti t’i kalonte kontrollet e punësimit në Flydubai
Raportimet e mëparshme sugjeronin se kompania Oman Air e kishte larguar të dyshuarin nga detyrat e fluturimit për shkak të shqetësimeve lidhur me bindjet e tij dhe e kishte caktuar në një detyrë administrative.
Sipas prokurorëve të Emirateve të Bashkuara Arabe, ai kishte punuar për Oman Air nga viti 2020 deri në vitin 2024, më pas për një periudhë në Royal Air Maroc gjatë vitit 2025, përpara se t’i bashkohej kompanisë Flydubai në janar 2026.
Hetuesit shqyrtuan procedurat e punësimit të Flydubai dhe konstatuan se i dyshuari i kishte përmbushur kërkesat profesionale dhe të sigurisë për t’u punësuar.
Këto përfshinin zotërimin e licencës së pilotit, paraqitjen e dëshmisë së sjelljes së mirë dhe kalimin e kontrolleve të detyrueshme. Sipas prokurorëve, asnjëra nga këto procedura nuk kishte zbuluar bindjet e tij ekstremiste apo synimet për të kryer sulmin terrorist.
5. Provat mjekoligjore mbështesin dëshmitë për sulmin me sëpatë
Natyra e sulmit fillimisht ishte e paqartë. Dëshmitë e para e përshkruanin incidentin si një sulm me mjet të mprehtë, duke ngritur pyetje nëse ishte përdorur thikë apo ndonjë armë tjetër.
Më 3 tetor, autoritetet e Emirateve të Bashkuara Arabe konstatuan se kopiloti e kishte sulmuar kapitenin Smit Machchhar me një sëpatë emergjence.
Hetimi më i fundit i shton këtij konstatimi edhe provat mjekoligjore.
Sipas prokurorëve, plagët e kapitenit ishin të përqendruara në kokë, një zonë jetike ku dëmtime të tilla mund të kishin qenë fatale.
Gjetjet mjekoligjore përputheshin me rrëfimet e të dyshuarit, të kapitenit të plagosur dhe të dëshmitarëve.
6. Kush e uli avionin FZ1073? Sqarohen rolet e pilotëve
Kush e uli në të vërtetë avionin e fluturimit FZ1073 të Flydubai, pasi kapiteni u plagos rëndë në kabinën e pilotëve? Kjo pyetje shkaktoi raportime kundërthënëse, ku disa prej tyre sugjeronin se një hidraulik izraelit, pa përvojë në pilotim, kishte ndihmuar në uljen e sigurt të avionit.
Hetimi i autoriteteve të Emirateve të Bashkuara Arabe ka sqaruar tani rolet e pilotëve profesionistë që ndodheshin në bord, veprimet e të cilëve ishin vendimtare për ndalimin e sulmuesit dhe uljen e sigurt të avionit.
Sipas prokurorëve, një pilot i caktuar për të drejtuar fluturimin e kthimit ndodhej pranë kabinës së pilotëve, kur vuri re se dera e saj hapej dhe mbyllej vazhdimisht. Duke dyshuar se diçka nuk shkonte, ai iu afrua dhe u përpoq të hynte duke përdorur kodin e hyrjes.
Pasi arriti të hynte, ai pa kopilotin duke sulmuar kapitenin Machchhar me një sëpatë emergjence. Piloti ndërhyri menjëherë dhe, me ndihmën e një pjesëtari të ekuipazhit të kabinës dhe disa pasagjerëve, shpëtoi kapitenin e plagosur dhe neutralizoi sulmuesin.
Kapiteni i caktuar për fluturimin e kthimit dhe kopiloti i tij më pas rimorën kontrollin e avionit, e devijuan drejt Arabisë Saudite dhe e ulën në mënyrë të sigurt në aeroportin e Tabukut.
Hetimi konfirmon rolin e tyre vendimtar në shpëtimin e avionit dhe personave që ndodheshin në bord, megjithëse identitetet e dy pilotëve nuk janë bërë publike.
7. I dyshuari pranoi se kishte vepruar i vetëm
Në ditët pas sulmit u ngritën pyetje nëse kopiloti kishte vepruar në mënyrë të pavarur apo kishte lidhje me organizata terroriste ose aktorë të huaj.
Hetimet e mëparshme nuk kishin konstatuar lidhje me ndonjë grup terrorist të organizuar, megjithëse vazhduan spekulimet për përfshirje nga jashtë.
Prokuroria e Emirateve të Bashkuara Arabe ka marrë tashmë një rrëfim të hollësishëm nga i dyshuari, në praninë e avokatit të tij dhe duke respektuar garancitë ligjore të kërkuara.
Prokurorët deklaruan se ai kishte pranuar se kishte vepruar i vetëm, pa përfshirjen e personave të tjerë.
Megjithatë, hetuesit nuk e kanë konsideruar këtë pretendim si përfundimtar.
Prokuroria vazhdon të shqyrtojë provat, të hetojë për bashkëpunëtorë të mundshëm dhe lidhje të tjera, si dhe të analizojë regjistrimet dhe raportet teknike. (Khaleej Times)
