Donald Trumpit i pëlqen të shpikë nofka ose të ndryshojë emra, veçanërisht emërtime vendesh. Por pas këtyre ndryshimeve nuk mungojnë asnjëherë politika, ideologjia dhe interesat e biznesit. Këtë herë, në shënjestrën e presidentit amerikan është inteligjenca artificiale. Prej disa javësh, ai po shpreh dëshirën për të imponuar termin “superinteligjencë” (SI) në vend të emërtimit “inteligjencë artificiale” (IA).
Të enjten, në rrjetin e tij social Truth Social, Donald Trump shkoi edhe më tej në deklaratat e tij: ai siguroi se do ta trajtonte si “armik” këdo që nuk do ta ndiqte këtë nismë.
“Shtëpia e Bardhë e konsideron ARMIK këdo që përdor termin ‘inteligjencë artificiale’ në vend të termit të ri, shumë të pranuar dhe më të saktë, ‘superinteligjencë’”, shkroi ai, pa dhënë megjithatë hollësi se çfarë nënkupton konkretisht ky kërcënim.
Donald Trump e kishte përmendur tashmë këtë ndryshim emërtimi më 22 shtator, gjatë fjalimit para Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, duke vlerësuar se termi i ri “tingëllon shumë më mirë”.
“Që tani e tutje, të gjitha dokumentet e Shteteve të Bashkuara dhe, shpresoj, ato të mbarë botës, do të ndryshohen për të përdorur termin shumë më të saktë ‘superinteligjencë’, në vend të ‘inteligjencë artificiale’”, kishte deklaruar ai.
Pas këtij fjalimi në Kombet e Bashkuara, Departamenti amerikan i Shtetit kishte urdhëruar diplomatët të përdornin termin e ri.
Një dekret e bën të detyrueshëm termin për institucionet qeveritare
Në fund të shtatorit, Donald Trump nënshkroi më pas një dekret presidencial që ua imponon zyrtarisht këtë terminologji institucioneve qeveritare, duke i udhëzuar agjencitë federale të ndryshojnë mënyrën se si e përshkruajnë inteligjencën artificiale në komunikimet e tyre zyrtare. Megjithatë, dekreti nuk parashikon sanksione për përdorimin e termit të mëparshëm.
Siç shpjegon me hollësi Forbes, dekreti presidencial i publikuar nga Shtëpia e Bardhë thekson se “teknologjitë e jashtëzakonshme” të gjigantëve teknologjikë amerikanë “i tejkalojnë shumë ato që ishin përfytyruar kur termi ‘inteligjencë artificiale’ u përdor për herë të parë”.
Dekreti përcakton se modelet më të avancuara të sotme të inteligjencës artificiale janë të afta të bëjnë shumë më tepër sesa thjesht të imitojnë ose të automatizojnë “aspekte të veçanta të inteligjencës njerëzore”.
Ai saktëson se pushteti ekzekutiv nuk do ta njohë më “përdorimin e termave ‘inteligjencë artificiale’ dhe ‘IA’ në asnjë kontekst përkatës”.
Për më tepër, dekreti i Donald Trumpit i urdhëron ministritë dhe agjencitë federale të përdorin termat “superinteligjencë” dhe “SI” në komunikimet dhe dokumentet e tyre zyrtare, megjithëse rregulloret, kontratat ose dokumentet e publikuara më parë nuk do të kenë nevojë të ndryshohen.
Një reagim ndaj shqetësimeve në rritje
Të martën, gjatë prezantimit të faqes së re të internetit america.gov, në shtator 2026 — një platformë digjitale e mbështetur në inteligjencën artificiale, e projektuar për të shërbyer si pikë e vetme hyrëse për informacionet federale dhe shërbimet qeveritare — Donald Trump iu referua dekretit presidencial dhe dha një shpjegim për këtë ndryshim emërtimi:
“Nuk duam të dëgjojmë më për inteligjencë artificiale, sepse ajo nuk është artificiale. Është shumë e fuqishme… dhe do të shfrytëzohet në mënyrën më të mirë të mundshme.”
Ky debat terminologjik ka para së gjithash një shpjegim politik: presidenti amerikan, një mbështetës i vendosur i kësaj teknologjie që po e transformon botën, kërkon t’i japë asaj një ngjyrim pozitiv.
Shqetësimet e amerikanëve janë shtuar kohët e fundit, në një klimë protestash të shumta lokale kundër ndërtimit të qendrave të të dhënave.
Administrata Trump, e shqetësuar nga fuqizimi i shpejtë i Kinës në këtë sektor, shpreson të përfitojë nga mundësitë ekonomike që ofron inteligjenca artificiale, duke u përpjekur njëkohësisht të zbusë shqetësimet në rritje lidhur me rreziqet e sulmeve kibernetike, humbjen e vendeve të punës dhe rritjen e çmimeve të energjisë, të shkaktuar nga furnizimi me energji elektrike i qendrave të të dhënave, të cilat konsumojnë sasi shumë të mëdha energjie.
Sektori privat nuk përfshihet në këtë detyrim
Megjithëse dekreti ua imponon zyrtarisht këtë terminologji institucioneve qeveritare, detyrimi nuk shtrihet në sektorin privat, ku disa kompani megjithatë kanë filluar tashmë ta zbatojnë.
Donald Trump e publikoi mesazhin e tij në Truth Social vetëm disa orë pasi drejtues të lartë të sektorit të inteligjencës artificiale ishin takuar me të në Shtëpinë e Bardhë dhe kishin nënshkruar një marrëveshje “moralisht detyruese”, duke u zotuar të përmirësonin mekanizmat e kontrollit dhe auditimet e brendshme.
Kompani të mëdha si Meta dhe Nvidia kanë filluar ta përvetësojnë ose ta përfshijnë këtë terminologji në komunikimet e tyre zyrtare.
Elon Musk e mbështeti menjëherë nismën, duke riemërtuar llogaritë dhe subjektet e tij, si për shembull SpaceXAI në SpaceXSI ose TeslaAI në TeslaSI.
Ndryshimi terminologjik që kërkon administrata Trump mjegullon një dallim të rëndësishëm: “superinteligjenca” zakonisht nënkupton një inteligjencë artificiale, aftësitë intelektuale të së cilës do t’i tejkalonin shumë ato të njerëzve.
Mirëpo, dekreti i Donald Trumpit e zbaton këtë emërtim për teknologjitë që tashmë përfshihen në përkufizimin ekzistues juridik federal të inteligjencës artificiale.
Megjithatë, ky ndryshim terminologjik nuk pritet t’i largojë shqetësimet.
“Ndryshimi i emrit që i japim inteligjencës artificiale nuk i zgjidh aspak rreziqet shumë reale që lidhen me fuqinë gjithnjë e më të madhe të këtyre sistemeve”, thekson senatori demokrat nga Virxhinia, Mark Warner, nënkryetar i Komisionit të Inteligjencës në Senat dhe mbështetës i vendosur i miratimit të legjislacionit për sigurinë e inteligjencës artificiale. (L’Express)
