Nga Katrin Hummel
Sëmundjet e tiroides mund të diagnostikohen me një metodë ekzaminimi të mjekësisë nukleare, shintigrafinë.
Shumë mjekë përshkruajnë me nxitim barna për tiroiden, kritikon endokrinologu Martin Fassnacht. Këtu ai shpjegon se cilët njerëz vuajnë vërtet nga Hashimoto dhe si mund të ndihmohen pacientët që janë diagnostikuar gabimisht.
Profesor Fassnacht, çfarë është Hashimoto?
Tiroiditi Hashimoto është një sëmundje autoimune e tiroides, në të cilën organizmi drejtohet kundër vetvetes. Në këtë rast, kundër tiroides. Me kalimin e kohës, të paktën në formën e plotë të sëmundjes, kjo çon në “shkatërrimin” e tiroides. Atëherë nuk kemi më funksion të tiroides. Rrjedhimisht, nuk prodhohen më as hormone të tiroides. Në kuadër të këtij procesi formohen edhe antitrupa.
Ajo që përjetojmë vazhdimisht është se, sapo antitrupat të jenë të rritur, njerëzit thonë: “Kam Hashimoto”. Por, në fakt, ata kanë vetëm disa antitrupa të rritur dhe nuk janë aspak të sëmurë nga tiroidja në kuptimin e mirëfilltë. Vetë tiroidja nuk e ka ndërprerë funksionin e saj as pjesërisht. Rreth 20 deri në 30 për qind e të gjitha grave kanë antitrupa të rritur. T’i konsiderosh të gjitha këto gra të sëmura është problem. Nga pikëpamja mjekësore, antitrupat e rritur bëhen sëmundje vetëm kur funksioni i tiroides është realisht i dëmtuar.
Le të supozojmë se dikush i ka këta antitrupa. A nuk çon kjo në sëmundje të tiroides nëse nuk bëhet asgjë kundër tyre?
Në të vërtetë, kjo shoqërohet me një rrezik më të lartë. Por vetëm një pjesë e vogël e pacienteve – brenda 20 vjetëve, maksimumi një e treta – zhvillojnë një hipofunksion të plotë të tiroides, pra një hipotiroidizëm të manifestuar.
Profesor Martin Fassnacht është drejtues i Endokrinologjisë dhe Diabetologjisë në Spitalin Universitar të Würzburgut dhe aktualisht president i Shoqatës Gjermane të Endokrinologjisë.
Kjo do të thotë se shumë njerëz marrin hormone të tiroides edhe pse në të vërtetë nuk do të kishin nevojë për to?
Po. Sapo rritet hormoni rregullues TSH, që tregon se organizmi gjoja prodhon shumë pak hormone të tiroides, shumë njerëzve u përshkruhen menjëherë hormone tiroide. Këtu ka një gabim në sistem.
Ka studime të mira që tregojnë se, te më shumë se gjysma e personave të prekur, nëse vlerat e tiroides kontrollohen përsëri rreth tetë javë më vonë, ato janë kthyer në normale – krejtësisht pa trajtim. Por nëse ndërkohë ata kanë filluar të marrin hormone të tiroides, të gjithë gëzohen që tani gjithçka është përsëri në rregull. Megjithatë, ndoshta gjithçka do të ishte normalizuar edhe pa bërë asgjë. Dhe më pas, nga përvoja, këta njerëz vazhdojnë të marrin hormone të tiroides gjatë gjithë pjesës tjetër të jetës.
Foto: Spitali Universitar i Würzburgut
Ky është një gjykim mjaft i ashpër.
Në Gjermani, hormonet e tiroides janë barnat e treta më të përshkruara. Dhe një pjesë e pacientëve vërtet kanë nevojë për to. Prandaj nuk duhet të nxjerrim një përfundim të përgjithshëm, në kuptimin: të gjithë njerëzit po trajtohen gabimisht. Natyrisht që kjo nuk është e vërtetë.
Por personalisht supozoj se deri në gjysma e atyre që marrin hormone të tiroides nuk do të kishin fare nevojë për to. I ashtuquajturi interval referues për vlerën e TSH-së, në shumicën e laboratorëve, shkon nga 0,3 deri në 4 mili-njësi për litër (mU/l). Megjithatë, pacientët me hipotiroidizëm të manifestuar në fakt kanë pothuajse gjithmonë vlera dukshëm mbi 20, dhe shpesh madje mbi 100.
Çfarë tregojnë shifrat: sa njerëz kanë vërtet Hashimoto?
Në popullatën e përgjithshme supozohet se 1 deri në 2 për qind kanë realisht një hipofunksion të plotë të tiroides, ku gratë preken dukshëm më shpesh.
Për të zbuluar nëse dikush i përket këtij grupi, duhet të shohë vlerën origjinale të TSH-së që çoi fillimisht në nisjen e terapisë. Nëse ajo vlerë ishte nën 10 mU/l, duhet të shqyrtohet së bashku me mjekun trajtues nëse dhënia e hormoneve të tiroides është vërtet e nevojshme.
A mund të kuptohet edhe nga doza e hormonit të tiroides nëse dikush ka vërtet nevojë për të apo nëse mund ta ndërpresë pa problem?
Po. Nëse, për shembull, më është hequr tiroidja dhe duhet t’i zëvendësoj të gjitha hormonet, si burrë trupmadh sigurisht që do të më duhen 125 mikrogramë, ndërsa një gruaje të dobët do t’i duheshin 75, shpesh edhe 100 mikrogramë.
Por nëse dikush vjen tek unë dhe merr 25 mikrogramë dhe i ka vlerat e hormoneve të tiroides normale, atëherë jam pothuajse i sigurt, edhe pa parë asgjë tjetër: kjo mund të ndërpritet. Edhe deri në 50 mikrogramë zakonisht nuk është e nevojshme, ndërsa nga 75 mikrogramë do të thosha: mund të jetë e nevojshme, por jo domosdoshmërisht. Nëse dikush merr mbi 100 mikrogramë çdo ditë, atëherë zakonisht trajtimi është vërtet i nevojshëm. Por kjo është vetëm përshtypja ime personale.
Dhe cili është mendimi juaj? A keni një shpjegim pse trajtohen kaq shumë njerëz që në fakt nuk do të duhej të trajtoheshin?
Kjo është një pyetje shumë e vështirë, për të cilën nuk kam një përgjigje të mirë dhe mund vetëm të spekuloj. Njerëzit vijnë me ankesa. Atëherë, si mjek, është mirë nëse mund t’u jap një diagnozë. Dhe nëse mund të bëj diçka për ta.
Megjithatë, standardi ndërkombëtar i trajtimit është: vetëm kur vlera e TSH-së është mbi 10 duhet të trajtohet. Midis 4 dhe 10, fillimisht bëhen vetëm kontrolle të rregullta. Para 20 vjetësh kjo ende nuk dihej, por prej të paktën 10 ose 15 vjetësh është e njohur. Megjithatë, shumë mjekë ende mendojnë: pacientja ka vlera minimale të rritura të TSH-së ose madje vetëm antitrupa të rritur, pra le ta trajtojmë.
Por njerëzit që shkojnë te mjeku kanë vërtet ankesa.
Po, por ankesat shpesh janë lodhja, shtimi në peshë, rënia e aftësisë për performancë. Atëherë ju pyes: kush nuk është herë pas here i lodhur? Kush nuk mendon se pesë vjet më parë kishte qenë më i aftë? Kush nuk shton pak në peshë? Kush nuk thotë herë pas here se diçka nuk shkon me tretjen ose se lëkura nuk është krejtësisht e pastër?
Kur mjeku më pas thotë: “Ju keni Hashimoto”, sepse dikush ka antitrupa paksa të rritur, mendon: “Po, tani e gjeta zgjidhjen.”
Edhe pse kjo në fakt nuk është e vërtetë.
Por tani çështja bëhet edhe pak më e ndërlikuar. Sepse te pacientet që kanë një TSH prej 40, 50 ose 100, të cilat pra patjetër duhet t’i trajtojmë, ndodh kjo: vlerat e tiroides, falë trajtimit, në letër janë të gjitha të shkëlqyera. Por rreth një e treta e tyre vazhdojnë të mos ndihen mirë subjektivisht – dhe kjo mund të matet me pyetësorë për cilësinë e jetës.
Më parë, ne mjekët zakonisht thoshim: “Gjithçka është në rregull, mos u bëni kështu.” Por ndërkohë besoj se ndoshta ka diçka që ende nuk e kemi kuptuar plotësisht dhe që bën që këto paciente vërtet të jenë më të sëmura. Ndoshta këtu ekziston një proces autoimun ose një proces tjetër inflamator, i cili megjithatë nuk mund të shërohet me trajtim me hormone të tiroides.
Çfarë rrjedh nga kjo?
Meqë ne mjekët ende nuk e kemi kuptuar plotësisht këtë ndjesi sëmundjeje te pacientet, ato kërkojnë vetë zgjidhje. Prandaj interneti është plot me rrëfime përvoja personale dhe këshilla ushqimore.
Natyrisht, këto këshilla i lexojnë edhe ata pacientë që në të vërtetë nuk kanë qenë kurrë realisht të sëmurë nga tiroidja, por që megjithatë nuk ndihen mirë. Dhe atëherë thonë: “Kam Hashimoto, ky është problemi im dhe mjekësia konvencionale nuk mund të më ndihmojë.” Kështu krijohet, të themi, një tablo e përzier që e bën situatën të vështirë.
Për shembull, në internet diskutohet shumë për ushqimin pa gluten. Me sa duket, ka studime që tregojnë një efekt të vogël mbi antitrupat.
Po, por niveli i antitrupave nuk është madhësia vendimtare te Hashimoto. Nëse janë 100, 200 apo 300, kjo nuk ka fare rëndësi. Nuk mund të nxirret përfundimi: sa më i lartë niveli i antitrupave, aq më i sëmurë është personi.
Kufiri i sipërm, varësisht nga laboratori, zakonisht është midis 60 dhe 100, por ka pacientë që kanë vlera 1000 ose 2000 dhe megjithatë nuk zhvillojnë kurrë problem. Të tjerë, ndërkohë, kanë vetëm 130 dhe megjithatë janë të sëmurë.
Pra, rëndësi ka vetëm vlera e TSH-së.
Pikërisht. Niveli i antitrupave ka njëfarë korrelacioni, por nuk ekziston një lidhje e fortë. Prandaj përmirësimi i antitrupave nuk është kriter i mirë për të thënë se një mënyrë e caktuar ushqyerjeje është e dobishme.
Për këtë arsye do të rekomandoja qartë: vetëm në rast të sëmundjes celiake të konfirmuar duhet ndjekur një dietë pa gluten. Nëse dikush nuk ka sëmundje celiake dhe ka “vetëm” tiroidit Hashimoto, disavantazhet e një diete pa gluten – e cila potencialisht sjell të paktën njëfarë rreziku për mungesa ushqyese – janë më të mëdha.
Po këshillat e tjera ushqimore?
Për to, të dhënat janë edhe shumë më të dobëta. Para dy ose tre vjetësh pati punime rishikuese që analizuan studimet e ndryshme të publikuara. Për shembull, përmendet qimnoni – një substancë për të cilën thuhet se ka njëfarë efekti.
Por situata është kjo: një studim e gjen këtë efekt, studimi tjetër nuk e gjen. Nga këndvështrimi im, serioziteti shkencor i të dhënave nuk është i mjaftueshëm për të nxjerrë përfundime reale prej tyre.
Kjo nuk do të thotë anasjelltas se ndoshta nuk mund të ndihmojë. Thjesht nuk mund të jap këshillë se me cilën dietë duhet vepruar. Dhe besoj se, në këtë moment, këtë nuk mund ta bëjë askush.
As për selenin? Edhe për të diskutohet shumë.
Seleni është interesant, sepse tiroidja jonë ka nevojë për selen. Por mungesa e selenit është e vështirë për t’u vërtetuar dhe probabiliteti që në Gjermani të kemi një mungesë relevante të selenit është jashtëzakonisht i ulët.
Dihet se me selen nivelet e antitrupave shpesh bien vërtet. Por, siç thashë: niveli i antitrupave nuk është relevant.
Prandaj do të thosha: te një pjesë e pacientëve cilësia e jetës përmirësohet kur marrin selen. Pse ndodh kjo, nuk e dimë vërtet me saktësi.
Për këtë arsye ne përshkruajmë selen kur dikush vuan shumë dhe ka një tiroidit Hashimoto të qartë, ndonëse hormonet e tiroides janë në rregull. Në rreth një të tretën e rasteve, pacientët vërtet ndihen më mirë më pas. Nëse pas gjashtë muajsh nuk ndihen më mirë, e ndërpresim përsëri selenin.
Pyetja e fundit: si qëndron puna me peshën dhe Hashimoton? A çon vërtet terapia në shtim në peshë?
Nga trajtimi sigurisht që nuk shëndoshesh. Përkundrazi: nëse merr shumë hormone të tiroides, humbet peshë.
Vetëm kur ke shumë pak hormone të tiroides, pra kur TSH-ja është dukshëm e rritur, shton peshë. Por realiteti është se shumica e njerëzve, sidomos me kalimin e moshës, në përgjithësi shtojnë peshë. Dhe nëse kanë një shpjegim për këtë, sigurisht që është shumë më e këndshme./F.A.Z.
