Nga Zachary Basu
Partia Republikane e presidentit Donald Trump pësoi të martën mbrëma një poshtërim elektoral, i cili u shtri në të gjithë hartën e shteteve të lëkundura dhe depërtoi madje edhe në disa prej bastioneve më të forta republikane në Amerikë.
Pse ka rëndësi: Zgjedhjet e mesmandatit të vitit 2026 do të mbahen mend si një nga refuzimet më të fuqishme ndaj një presidenti në detyrë në historinë moderne amerikane, në një shkallë që të kujton përballjen elektorale pas skandalit Watergate në vitin 1974.
Pamja e përgjithshme: Dy vjet pasi rikthimi i Trumpit dukej se paralajmëronte një ripozicionim historik politik, votuesit dhanë një verdikt dërrmues ndaj presidencës së tij të dytë.
- Demokratët morën kontrollin e të dyja dhomave të Kongresit, duke qenë në rrugë për të fituar deri në 40 vende në Dhomën e Përfaqësuesve dhe të paktën shtatë vende në Senat — duke tejkaluar edhe pritjet e tyre më optimiste para zgjedhjeve.
- Vala depërtoi thellë në territor republikan, nga Teksasi dhe Xhorxhia deri në të dy Karolinat, duke përmbysur qindra vende në legjislaturat shtetërore dhe duke u dhënë demokratëve kontroll të plotë institucional në disa prej shteteve ku një gjë e tillë dukej më pak e mundshme.
5 përfundime
1. Teksasi bëhet blu
Pas dekadash me shpresa të dështuara, demokratët më në fund pushtuan bastionin republikan më të lakmuar në vend — me një fitore aq të thellë saqë edhe guvernatori me tre mandate Greg Abbott u largua nga detyra.
- Gina Hinojosa u bë guvernatorja e parë latine e shtetit, ndërsa James Talarico mposhti Ken Paxton, të mbështetur nga Trump, duke u bërë demokrati i parë nga Teksasi që zgjidhet në Senatin amerikan që nga viti 1988.
- Ofensiva demokrate u shtri në postet e tjera shtetërore dhe ndoshta edhe në Dhomën e Përfaqësuesve të Teksasit, duke sugjeruar se e ardhmja politike e shtetit mund të jetë tashmë e hapur për konkurrencë pas 32 vjetësh dominim republikan.
2. Demokratët marrin me vrull Senatin
Një hartë që dikur dukej pothuajse e pamundur për demokratët u shndërrua në një disfatë historike për republikanët, të cilët panë se si shumica e tyre prej 53 vendesh u shemb edhe në shtete ku Trump kishte fituar me diferenca dyshifrore.
- Demokratët i dhanë fund një serie humbjesh 94-vjeçare në Kansas, rrëzuan republikanët në Ohio, Iowa dhe Karolinën e Veriut, si dhe fituan Karolinën e Jugut për herë të parë që nga viti 1998.
- Në Maine, demokratët më në fund mposhtën senatoren me pesë mandate Susan Collins, pas disa përpjekjeve të dështuara, duke i vendosur ata në rrugën drejt një shumice prej 54 vendesh në Senat — ndërsa Alaska dhe madje edhe Mississippi ofrojnë mundësinë që kjo shumicë të shkojë në 55 ose 56 vende.
3. Koalicioni MAGA shembet
Koalicioni shumëetnik dhe i klasës punëtore që mundësoi rikthimin e Trumpit në vitin 2024 u fragmentua në mënyrë spektakolare të martën, duke ngritur pikëpyetje serioze mbi qëndrueshmërinë afatgjatë të lëvizjes së tij MAGA.
- Sondazhi kombëtar i votuesve i Associated Press tregoi se rreth 70% e votuesve nën 30 vjeç dhe 60% e votuesve hispanikë mbështetën kandidatët demokratë për Dhomën e Përfaqësuesve, mes zemërimit të përhapur për ekonominë dhe luftën në Iran.
- Në Starr County të Teksasit, një zonë me shumicë të madhe hispanike që Trump e kishte kaluar në anën republikane në vitin 2024, Talarico kryesoi me afro 60 pikë përqindjeje — një ndryshim marramendës prej 75 pikësh krahasuar me dy vjet më parë.
4. Shembet mburoja republikane në Dhomën e Përfaqësuesve
Demokratët janë në rrugë për të siguruar shumicën e tyre më të madhe në Dhomën e Përfaqësuesve që nga viti 2009, me mundësinë për të arritur deri në 255 vende.
- Humbjet prekën të gjithë spektrin e grupit republikan, nga figurat më të zjarrta të MAGA-s deri te republikanët e moderuar me përvojë në gara të vështira. Edhe distriktet e ridizajnuara për t’i mbrojtur republikanët nga një valë demokrate ranë në duart e demokratëve, duke e shndërruar ofensivën e Trumpit për rishikimin e hartës elektorale në një llogaritje spektakolarisht të gabuar.
- Pasi siguruan kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve, demokratët nuk humbën kohë për të sinjalizuar se çfarë do të vijojë. Kryetari i ardhshëm i Komisionit të Mbikëqyrjes, Robert Garcia, e përmblodhi oreksin e partisë për hetime me dy fjalë: “Merrni avokat.”
5. Fituesit dhe humbësit për vitin 2028
Fitorja dërrmuese e së martës ngriti në skenë një brez të ri pretendentësh demokratë dhe hodhi hije mbi ambiciet presidenciale të zëvendëspresidentit J.D. Vance.
- Senatori i Xhorxhias Jon Ossoff, gara e të cilit u shpall e fituar vetëm 15 minuta pas mbylljes së qendrave të votimit, u ngjit menjëherë në grupin e kandidatëve më të fortë potencialë demokratë. Fitorja historike e Keisha Lance Bottoms për guvernatore hoqi një pengesë të rëndësishme si për Ossoffin, ashtu edhe për senatorin Raphael Warnock: nëse njëri prej tyre do të bëhej president, ajo mund të emëronte një demokrat për të plotësuar vendin e liruar në Senat.
- Vance, i konsideruar si trashëgimtari politik i Trumpit, tashmë duhet të përballet me pasojat e një lufte thellësisht jopopullore në Iran dhe me shembjen e një koalicioni politik të rrallë, të cilin ai shpresonte ta përdorte si trampolinë drejt Shtëpisë së Bardhë.
Përfundimi: Për një dekadë, Trump ka qenë qendra e gravitetit të politikës amerikane. Rezultatet e së martës sugjerojnë se kjo epokë mund të jetë më në fund duke iu afruar fundit./Axios
