Politikat e brendshme dhe të jashtme të Donald Trump, ndërsa mbushet një vit nga inaugurimi i tij i dytë, po bëhen gjithnjë e më të diskutueshme. Bastisjet e ICE-së, arrestimi i Madurës, kërcënimi ndaj Groenlandës… nuk kalon asnjë javë pa polemika rreth presidentit të SHBA-së, dhe disa zëra tashmë pyesin nëse, me këtë ritëm, bota do të mund të përballojë edhe tre vite të tjera.
Gazeta Daily Mirror ka publikuar këtë të diel një reportazh ku analizon mundësitë që Trump të largohet nga detyra para përfundimit të mandatit dhe skenarët që mund të hapen.
Të priten edhe tre vite
Mënyra më e thjeshtë dhe normale është të priten edhe tre vite të tjera. Pas pak më shumë se një viti nis cikli zgjedhor, me procesin e primareve që fillon në vitin e fundit për të zgjedhur kandidatët e secilës parti. Mbahen zgjedhjet dhe kaq.
Por me Trumpin kjo nuk është kaq e thjeshtë: presidenti aktual ka deklaruar vazhdimisht se dëshiron të qëndrojë në detyrë edhe përtej përfundimit të mandatit të tij të dytë.
Është sugjeruar se, edhe nëse nuk do t’i lejohej të kandidonte sërish, mund të ndodhte një situatë e ngjashme me atë të Vladimir Putinit dhe Dmitry Medvedevit mes viteve 2008 dhe 2012: që J. D. Vance të kandidojë për president dhe, nëse fiton, thjesht t’i lejojë Trumpit të marrë pushtetin.
Më konkretisht, skema mund të ishte kjo: J. D. Vance të kandidojë me Trumpin si zëvendëspresident, të fitojë zgjedhjet, të aktivizojë Amendamentin e 25-të për të dhënë dorëheqjen dhe t’i hapë rrugën rikthimit të Trumpit si president. Në këtë mënyrë, Trump nuk do të rizgjidhej dy herë, por do të kthehej sërish në detyrë.
‘Impeachment’-i
Opsioni i dytë është procedura e shkarkimit, ose impeachment. Procesi është në thelb ky: Dhoma e Përfaqësuesve paraqet akuzat për shkarkim. Nëse ato miratohen me shumicë të thjeshtë, presidenti shpallet i shkarkuar. Më pas Senati zhvillon një gjyq politik, në stilin e një gjykate, për të shqyrtuar nëse presidenti ka kryer të ashtuquajturat “krime dhe shkelje të rënda”.
Për dënim nevojitet një shumicë prej dy të tretash në votimin e Senatit. Asnjë president nuk është dënuar ndonjëherë. Presidentët Andrew Johnson, Bill Clinton dhe Donald Trump (dy herë) janë shpallur të pafajshëm nga Senati. Aktualisht, republikanët kanë shumicën si në Dhomën e Përfaqësuesve ashtu edhe në Senat.
Mundësia e radhës për riformatimin e Dhomës dhe Senatit është në nëntor, gjatë zgjedhjeve të mesmandatit. Por Trump tashmë ka vënë në lëvizje një plan për të ndikuar këto zgjedhje, përmes rishikimit të kufijve të distrikteve elektorale në disa shtete, duke filluar nga Teksasi.
Amendamenti i 25-të i Kushtetutës
Skenari i tretë lidhet me Kushtetutën. Amendamenti i 25-të përcakton se si një president mund të largohet nga detyra para përfundimit të mandatit, qoftë vullnetarisht apo jo. Presidenti mund të japë dorëheqjen duke aktivizuar Seksionin 1 të Amendamentit të 25-të, për t’ia transferuar pushtetin zëvendëspresidentit. Kjo ishte ajo që bëri Richard Nixon në vitin 1974.
Mund të aktivizohet edhe Seksioni 3, i cili transferon përkohësisht pushtetin te zëvendëspresidenti derisa presidenti të deklarojë me shkrim se është në gjendje të rifillojë detyrën. Gjithashtu, Seksioni 4 parashikon shkarkimin e pavullnetshëm të presidentit. Nëse zëvendëspresidenti dhe shumica e kabinetit bien dakord se presidenti nuk është në gjendje të ushtrojë kompetencat dhe detyrimet e tij, ata mund t’i drejtohen me shkrim presidentit pro tempore të Senatit dhe kryetarit të Dhomës së Përfaqësuesve dhe të marrin menjëherë detyrën si president në detyrë.
Megjithatë, Senati duhet ta konfirmojë këtë vendim me shumicë prej dy të tretash. Kjo mund të jetë disi më e lehtë nëse ekziston tashmë mbështetja e zëvendëspresidentit dhe e kabinetit, por sërish mbetet një pengesë shumë e madhe.
Suksesioni në detyrë
Një skenar i katërt: nëse presidenti shkarkohet nga detyra, nuk mbahen zgjedhje. Si në një monarki, pushteti kalon automatikisht te personi pasues në linjën e suksesionit, pra te zëvendëspresidenti Vance.
Nëse Trump do të shkarkohej, pushtetin do ta merrte J. D. Vance, dhe siç u përmend më sipër, ka shumë gjasa që Vance thjesht ta kthente Trumpin në Shtëpinë e Bardhë, qoftë zyrtarisht apo si këshilltar. Po nëse edhe J. D. Vance do të shkarkohej? Atëherë detyra do t’i kalonte kryetarit të Dhomës së Përfaqësuesve, Mike Johnson, i cili është shumë i rreshtuar me trumpizmin.
Po nëse Trump thjesht nuk do të largohet?
Ekziston edhe një mundësi tjetër, që askush nuk guxon ta përjashtojë: që Trump thjesht të mos pranojë të largohet nga detyra, as me përfundimin e mandatit, as me impeachment, as me Amendamentin e 25-të. Kjo mundësi tingëllon e çmendur, por më 6 janar 2021, një turmë e dhunshme sulmoi Kapitolin pasi ishte nxitur nga Trump, i cili në fund u këshillua dhe ndaloi përshkallëzimin.
Që ai të kapet pas pushtetit duke shkelur çdo ligj duket e vështirë, por me Donald Trumpin, kurrë nuk i dihet./TetovaNews
