Venezuela ka hyrë në një nga momentet më dramatike të historisë së saj moderne, pasi Shtetet e Bashkuara kryen një operacion të gjerë ushtarak gjatë natës, duke kapur presidentin Nicolás Maduro dhe duke e larguar nga vendi. Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se SHBA do ta “drejtojë Venezuelën” përkohësisht, deri në një “tranzicion të rregullt dhe të matur”.
Operacioni ushtarak dhe kapja e Maduro
Sipas Shtëpisë së Bardhë, operacioni – i quajtur “Operation Absolute Resolve” – u përgatit për muaj të tërë dhe u realizua në orët e para të mëngjesit të së shtunës. Më shumë se 150 mjete ajrore, përfshirë helikopterë dhe avionë luftarakë, u përdorën në goditje të kufizuara ndaj objektivave ushtarake në Caracas dhe zona përreth.
Presidenti venezuelian Nicolás Maduro dhe bashkëshortja e tij Cilia Flores u kapën nga forcat elitare amerikane brenda rezidencës së tyre dhe u transportuan në anijen luftarake USS Iwo Jima, nga ku pritet të dërgohen në Nju Jork për t’u përballur me akuza për narkoterrorizëm, trafik droge dhe armësh.
Trump deklaroi se “Maduro mund të ishte eliminuar”, por u zgjodh arrestimi për ta çuar përballë drejtësisë amerikane.
Çfarë planifikon SHBA për Venezuelën
Presidenti Trump tha qartë se SHBA do të marrë drejtimin e përkohshëm të vendit, duke argumentuar se nuk mund të lejohet që pushteti të kalojë tek figura që “do të vazhdonin të njëjtin sistem kriminal”.
Sipas tij:
SHBA do të rindërtojë infrastrukturën e naftës në Venezuelë;
kompanitë amerikane të naftës do të investojnë miliarda dollarë;
të ardhurat nga nafta do të përdoren për kompensimin e dëmeve, si për Venezuelën ashtu edhe për SHBA;
embargoja e naftës mbetet në fuqi derisa kushtet amerikane të përmbushen.
Trump nuk dha asnjë afat kohor për përfundimin e këtij tranzicioni.
Reagime brenda Venezuelës
Në terren, situata mbetet e tensionuar, por relativisht e qetë. Kryeqyteti Caracas ka përjetuar ndërprerje energjie, prani të shtuar ushtarake dhe rrugë pothuajse bosh.
Reagimet e qytetarëve janë të ndara:
disa e përshëndesin ndërhyrjen si fund të diktaturës;
të tjerë paralajmërojnë se kapja e Maduro mund të sjellë konflikt edhe më të madh.
Qeveria aktuale në Caracas, përmes ministrit të Jashtëm, këmbëngul se Maduro mbetet president kushtetues, duke e quajtur veprimin amerikan “agresion ushtarak” dhe duke kërkuar ndërhyrjen e Këshillit të Sigurimit të OKB-së.
Opozita dhe lufta për pushtet
Liderja e opozitës venezueliane María Corina Machado ka bërë thirrje për vendosjen e menjëhershme të një qeverie opozitare, duke kërkuar që fituesi i zgjedhjeve të vitit 2024, Edmundo González, të marrë drejtimin e vendit.
Megjithatë, Trump u shpreh skeptik për aftësinë e Machado për të udhëhequr Venezuelën, duke deklaruar se ajo “nuk gëzon mbështetjen e nevojshme brenda vendit”.
Ndërkohë, në skenë mbetet edhe zëvendëspresidentja Delcy Rodríguez, me të cilën administrata amerikane ka pranuar se ka pasur kontakte.
Reagime ndërkombëtare
Ngjarja ka shkaktuar tronditje globale:
Rusia, Kina, Irani, Brazili dhe Kuba e kanë dënuar ashpër ndërhyrjen amerikane si shkelje të sovranitetit;
OKB-ja paralajmëroi për precedent të rrezikshëm në të drejtën ndërkombëtare;
disa vende të Amerikës Latine dhe Evropës kërkuan de-eskalim dhe dialog;
ndërkohë, mijëra venezuelianë në SHBA dhe Amerikën Latine festuan kapjen e Maduro, duke e quajtur “fillimin e fundit të diktaturës”.
Përfundim: një epokë e re, por plot pasiguri
Kapja e Nicolás Maduro shënon një nga ndërhyrjet më të forta ushtarake amerikane në Amerikën Latine në dekada. Ndërsa administrata Trump flet për rend, drejtësi dhe rindërtim, e ardhmja e Venezuelës mbetet thellësisht e paqartë.
A do të sjellë kjo ndërhyrje stabilitet dhe demokraci, apo do të hapë një kapitull të ri përplasjeje dhe kaosi – kjo mbetet pyetja kyçe që do të përcaktojë ditët dhe javët në vijim.
