Presidenti amerikan Donald Trump dhe kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu kanë biseduar pothuajse çdo ditë që prej fillimit të luftës me Iranin. Trump i tha Axios-it se “po bashkëpunojnë në mënyrë të shkëlqyer”. Por, ndërsa lufta hyn në javën e tretë, zyrtarët amerikanë po vërejnë gjithnjë e më shumë se objektivat e dy vendeve dhe gatishmëria e tyre për të marrë rreziqe mund të fillojnë të ndryshojnë.
Dallimet në objektiva mund të vendosin fatin e luftës
Siç shkruan Axios, disa zyrtarë amerikanë e përshkruajnë Trumpin si njeriun më të prirur për luftë me Iranin brenda Shtëpisë së Bardhë. Në të njëjtën kohë, duket se ai është më afër objektivave maksimaliste të Netanyahut sesa një pjesë e këshilltarëve të tij.
Në Uashington, Tel Aviv dhe Teheran janë të vetëdijshëm se një përçarje e mundshme mes aleatëve mund të përcaktojë rezultatin e luftës. Tre këshilltarë të Trumpit i thanë Axios-it se besojnë që Trump do të dëshirojë t’i përfundojë operacionet kryesore ushtarake para Netanyahut.
Pavarësisht kësaj, dy liderët aktualisht duken më të afërt se kurrë më parë, ndërsa kriza në ngushticën e Hormuzit e bën pak të mundshme që SHBA-ja të tërhiqet së shpejti.
SHBA-ja dhe Izraeli veprojnë së bashku, por nuk godasin të njëjtat objektiva
Shërbimet ushtarake dhe të inteligjencës amerikane dhe izraelite bashkëpunojnë ngushtë, por objektivat e tyre ndryshojnë, shkruan Axios. Ndërsa SHBA-ja përqendrohet pothuajse ekskluzivisht te objektivat ushtarake, Izraeli po kryen edhe atentate ndaj zyrtarëve të lartë dhe operacione të tjera që mund të hapin rrugën për ndryshim regjimi në Iran.
Zyrtarë të lartë amerikanë thonë se Trump do ta konsideronte ndryshimin e regjimit si një përfitim shtesë, por planifikon ta përfundojë luftën sapo të arrijë objektivat kyçe: shkatërrimin e programit raketor iranian, programit bërthamor, marinës dhe financimit të aleatëve të Iranit.
“Izraeli ka edhe prioritete të tjera dhe ne jemi të vetëdijshëm për këtë”, tha një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë. “Izraeli do të përpiqet ta vrasë udhëheqësin e tyre të ri. Kjo i intereson atyre shumë më tepër sesa neve”, shtoi një tjetër.
Qasje të ndryshme që nga dita e parë
Dallimi në qasje ishte i dukshëm që në fillim të konfliktit. Në sulmin e parë, Izraeli u përpoq të eliminonte udhëheqjen iraniane, ndërsa SHBA-ja u përqendrua në shkatërrimin e raketave dhe dronëve që kërcënonin bazat e saj në rajon.
Izraeli edhe më vonë vazhdoi të kryejë një spektër më të gjerë operacionesh sesa SHBA-ja. Sipas Axios-it, Mossadi izraelit u përpoq të nxiste një ofensivë tokësore të kurdëve iranianë nga veriu i Irakut, por kjo ende nuk ka ndodhur.
Përplasja rreth sulmeve ndaj naftës dhe çështja e stabilitetit
E vetmja pikë e qartë mospajtimi në më shumë se dy javë lufte u shfaq kur Izraeli bombardoi depot iraniane të naftës. Stabiliteti i tregut global të naftës është më i rëndësishëm për SHBA-në sesa për Izraelin, thonë zyrtarët. Për këtë arsye, Shtëpia e Bardhë i kërkoi Izraelit që të mos sulmojë objektiva të naftës pa miratim të qartë nga Uashingtoni.
“Izraeli nuk e urren kaosin. Ne e urrejmë. Ne duam stabilitet. Netanyahu? Jo fort, sidomos kur bëhet fjalë për Iranin. Ata e urrejnë pushtetin iranian shumë më tepër se ne”, tha një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë.
Sulmi i djeshëm rriti tensionet
Tensionet mes Uashingtonit dhe Tel Avivit u rritën ndjeshëm edhe nga sulmi i djeshëm ndaj fushës iraniane të gazit South Pars. Trump deklaroi publikisht se SHBA-ja nuk kishte qenë e informuar për planin izraelit dhe se Katari nuk kishte pasur asnjë rol, por Axios dhe Wall Street Journal publikuan se presidenti amerikan kishte ditur paraprakisht për operacionin dhe e kishte mbështetur atë.
Në të njëjtën kohë, Trump u përpoq të kufizonte përshkallëzimin e mëtejshëm, duke thënë se Izraeli nuk do të vazhdojë sulmet ndaj asaj fushe gazi, përveç nëse Irani sulmon Katarin; në atë rast, SHBA-ja do të ndërhynte edhe pa pëlqimin e Izraelit. Ky rast tregon një dinamikë të dyanshme: distancim publik dhe kontroll dëmi nga njëra anë, si dhe miratim të heshtur të veprimeve izraelite nga ana tjetër.
Bashkëpunim i afërt, por edhe ndjeshmëri politike
Pavarësisht kësaj, Trump dhe Netanyahu duken pothuajse plotësisht të harmonizuar. Siç kujton Axios, lufta që zgjati 12 ditë qershorin e kaluar e forcoi më tej marrëdhënien e tyre. Trump atëherë e konsideroi atë një sukses të madh dhe ia atribuoi Netanyahut merita të rëndësishme.
Pas kësaj, Trump nisi edhe një fushatë me të cilën synonte të sigurojë faljen e Netanyahut dhe t’i jepte fund procesit të tij për korrupsion. Edhe pse disa zyrtarë të Shtëpisë së Bardhë në muajt e fundit kanë qenë dyshues ndaj kryeministrit izraelit, Trump duket më i harmonizuar me të se kurrë më parë.
Atentatet dhe presionet politike brenda SHBA-së
Axios shkruan se disa analistë e kanë vënë në pikëpyetje vendimin e Izraelit për atentatin ndaj shefit të sigurisë iraniane Ali Larijani, duke konsideruar se ai mund të kishte qenë më i prirur për një marrëveshje me SHBA-në sesa zyrtarë të tjerë. Megjithatë, Trump shprehu kënaqësi për atë veprim.
Netanyahu tha se aksione të tilla do të ketë edhe më shumë. Ai madje i tregoi ambasadorit amerikan në Izrael, Mike Huckabee, një kartelë me emrat e udhëheqësve iranianë që Izraeli i ka vrarë ose planifikon t’i vrasë.
Ndërkohë, dorëheqja e kreut të Qendrës Kombëtare për Luftën kundër Terrorizmit, Joe Kent, e hapi edhe më shumë problemin politik për administratën. Kent kishte pretenduar se Izraeli e kishte shtyrë Trumpin në një luftë të panevojshme.
“Jemi të vetëdijshëm se duket sikur po punojmë për Izraelin. Nuk po punojmë. Por e dimë që një perceptim i tillë ekziston dhe nuk është i dobishëm”, tha një këshilltar i lartë i Trumpit për Axios para dorëheqjes së Kentit.
A do të dalin në sipërfaqe dallimet?
Vetë Trump pranoi se objektivat e Izraelit mund të jenë “paksa të ndryshme” nga ato amerikane. “Ata janë atje, ndërsa ne jemi shumë larg”, u tha ai gazetarëve. Zyrtarë evropianë thonë se sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, në bisedat me kolegët evropianë ka pranuar ekzistencën e dallimeve mes SHBA-së dhe Izraelit.
I pyetur nëse Irani duhet t’i pranojë kërkesat si të Uashingtonit ashtu edhe të Tel Avivit që lufta të përfundojë, ministri amerikan i Mbrojtjes Pete Hegseth ishte i qartë:
“Objektivat tona janë objektivat tona. Ne do të përcaktojmë kur ato janë përmbushur.”/TetovaNews
