Vladimir Putin të shtunën la të kuptohet se lufta në Ukrainë mund të jetë “drejt fundit”, komente që shtrojnë pyetjen pse presidenti rus mund të dëshirojë tani një fund të mundshëm të luftës, duke pasur parasysh zhvillimin e luftimeve.
Gazeta britanike The Guardian ka ofruar një analizë të arsyeve.
Rusia po humb vrullin në fushëbetejë
Pas kundërofensivës së pasuksesshme ukrainase gjatë verës së vitit 2023, Moska gradualisht pushtonte territor ukrainas. Edhe pse sulmet ruse ishin të ngadalta, rraskapitëse dhe me kosto të lartë njerëzore, ato krijuan përshtypjen se Ukraina po humbte ngadalë, por pashmangshëm. Megjithatë, kjo tashmë ka ndryshuar.
Rimarrja nga Ukraina e Kupjanskit në dhjetor — për të cilin Moska kishte pretenduar se e kishte pushtuar një muaj më parë — befasoi edhe ekspertët ushtarakë perëndimorë. Marrëveshja e arritur në shkurt, e cila pengoi pushtuesit të përdorin shërbimin satelitor të internetit Starlink, si dhe kufizimi rus i Telegramit, që përdoret gjerësisht për komunikim, e ndihmuan Ukrainën të rimarrë rreth 100 milje katrore territor në rajonin e Zaporizhias.
Sipas të dhënave të Institute for the Study of War, Rusia në prill humbi kontrollin mbi 45 milje katrore territor ukrainas. Kjo është hera e parë që Rusia pëson humbje neto territoriale që nga gushti 2024 — muaji kur Ukraina kreu një sulm të papritur në rajonin rus të Kurskut — dhe vjen pasi pushtuesit patën përfitime minimale në shkurt dhe mars. Fitorja e Moskës me “ritëm të ngadaltë” nuk duket më e sigurt.
Humbjet ruse mund të jenë më të mëdha se numri i rekrutëve të rinj
Ukraina pretendon se gjatë pesë muajve të fundit ka vrarë ose plagosur më shumë ushtarë rusë sesa Rusia ka rekrutuar. Edhe pse këto të dhëna janë të vështira për t’u verifikuar, Ukraina statistikat e saj i bazon në pamje nga fronti.
Kievi pretendon se ushtria ukrainase gjatë marsit dhe prillit ka vrarë ose plagosur rreth 35.000 ushtarë rusë në muaj, kryesisht përmes sulmeve me dronë.
Ndërkohë, niveli i rekrutimit rus ka rënë në rreth 800 deri në 1.000 persona në ditë gjatë vitit 2026 (24.000–30.000 në muaj), sipas ekonomistit Janis Kluge, bazuar në analizën e të dhënave të buxheteve rajonale. Kjo përputhet me deklaratat e ish-presidentit rus Dmitry Medvedev, i cili drejton komisionin rus për rekrutim dhe ka thënë se “më shumë se 80.000” persona kanë nënshkruar kontrata në tremujorin e parë.
Gjithashtu, nuk ka shenja të menjëhershme se Putini dëshiron të nisë një mobilizim të dytë publik, pas trazirave shoqërore që shkaktoi mobilizimi i parë në shtator 2022.
Sulmet ukrainase ndaj rafinerive po e ekspozojnë Rusinë ndaj rënies së çmimeve të naftës
Ekonomia ruse kishte filluar të dobësohej në fillim të vitit 2026, por rritja e menjëhershme e çmimeve të naftës — e nxitur nga sulmi i Donald Trump ndaj Iranit — ndihmoi rimëkëmbjen.
Të ardhurat nga eksporti i naftës, kyçe për buxhetin shtetëror rus, arritën në 19 miliardë dollarë në mars, krahasuar me 9,8 miliardë në shkurt — niveli më i lartë mujor që nga vjeshta e vitit 2023, sipas të dhënave të Kyiv School of Economics.
Megjithatë, sulmet e fundit ukrainase me raketa me rreze të gjatë dhe dronë ndaj terminaleve ruse të eksportit të naftës në Primorsk dhe Ust-Luga në Baltik — dy nga gjithsej 14 rafineri ose terminale që Ukraina pretendohet se ka bombarduar në prill — kanë ulur ndjeshëm eksportet.
Eksporti ditor ka rënë nga 5,2 milionë fuçi në ditë në 3,5 milionë, sipas ekspertit Sergey Vakulenko nga Carnegie Endowment for International Peace.
Për momentin, çmimet më të larta të naftës kanë kompensuar rënien e eksporteve, por kjo mund të ndryshojë shpejt nëse SHBA dhe Irani arrijnë marrëveshje për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe çmimet bien ndjeshëm.
Ukraina po bëhet superfuqi e raketave dhe dronëve
Në fillim të luftës, Ukraina ishte shumë e varur nga armët dhe trajnimi perëndimor. Kievi për një kohë kishte shpresa të mëdha tek avionët luftarakë F-16 dhe sistemet amerikane Patriot për mbrojtjen ajrore.
Megjithatë, gradualisht u bë e qartë se rezervat perëndimore po pakësoheshin, gjë që e shtyu Ukrainën të investojë më shumë në teknologjinë dhe prodhimin e vet.
Suksesi është parë në goditjet e thella ndaj infrastrukturës ruse të naftës — përfshirë tre sulme me dronë gjatë dy javëve të fundit ndaj rafinerisë në Perm, rreth 1.500 kilometra larg vijës së frontit.
Ardhja e interceptorëve të lirë në front në fillim të pranverës i dha Ukrainës shpresë të re se mund të rrëzojë pothuajse të gjitha raketat ruse, përveç atyre më të shpejtave, ndërkohë që rezervat e raketave Patriot po pakësohen.
Ukraina pretendon se interceptorët e saj, përfshirë sistemin Sting të kompanisë Wild Hornets, kanë rrëzuar 33.000 dronë gjatë marsit — dy herë më shumë se muajin paraprak. Teknologjia tashmë ka filluar të eksportohet në Arabinë Saudite, Katar dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, vende që Irani i sulmoi gjatë pranverës.
Rusia madje kishte frikë se Ukraina mund të godiste paradën e Ditës së Fitores në Sheshin e Kuq gjatë fundjavës, gjë që e shtyu presidentin ukrainas Volodymyr Zelenskyy të nxjerrë një dekret që lejonte mbajtjen e ngjarjes.
Putini mund të shpresojë të rikthejë interesin e Shtëpisë së Bardhë
Përpjekja kryesore e Rusisë kohët e fundit ka qenë diplomatike.
Putini shpreson se mund ta bindë Trumpin që ta detyrojë Zelenskyn të heqë dorë nga pjesa e mbetur e rajonit të Donetskut, për të kompensuar ngecjen në front.
Një ofertë të tillë Putini e kishte paraqitur në samitin në Alaskë në gusht dhe, megjithëse SHBA e shqyrtoi, Trump nuk ia imponoi Ukrainës.
Pavarësisht komenteve të Putinit gjatë fundjavës dhe sugjerimit se mund të bashkëpunonte me ish-kancelarin gjerman Gerhard Schröder si ndërmjetës, nuk ka shenja se kërkesat maksimale të Rusisë janë zbutur.
Javën e kaluar, Yuri Ushakov, një nga ndihmësit kryesorë të Kremlinit, deklaroi se negociatat për paqe nuk mund të fillojnë derisa Ukraina të tërhiqet nga i gjithë rajoni i Donetskut.
Trump aktualisht është i përqendruar te kriza me Iranin, por Putini mund të shpresojë se me retorikën e re do të tërheqë sërish vëmendjen e Shtëpisë së Bardhë — qoftë edhe vetëm përmes fjalëve.
