Një nga fatkeqësitë natyrore më të rënda të viteve të fundit në Filipine goditi mëngjesin e së hënës, 8 qershor 2026, kur një tërmet i fuqishëm me magnitudë 7.8 tronditi ishullin Mindanao, duke shkaktuar dhjetëra viktima, shembje ndërtesash, rrëshqitje dheu, valë cunami dhe dëme të mëdha në infrastrukturë.
Katastrofa ndodhi pikërisht në ditën e parë të vitit të ri shkollor, duke kthyer ceremonitë e ngritjes së flamurit në skena paniku për miliona nxënës.
Tërmeti goditi në orën 07:37
Sipas Institutit Filipinas për Vullkanologji dhe Sizmologji (PHIVOLCS), tërmeti ndodhi në orën 07:37 të mëngjesit dhe kishte origjinë tektonike.
Epiqendra u lokalizua rreth 32 kilometra në jugperëndim të Maasimit, në provincën Sarangani, në një thellësi prej 33 kilometrash.
Shërbimi Gjeologjik Amerikan (USGS) e vlerësoi tërmetin me magnitudë 7.8 dhe me thellësi 55 kilometra. Fillimisht disa matje paraprake e vlerësuan edhe me magnitudë 8.2, por më vonë vlerësimi u korrigjua.
Ky ishte tërmeti më i fuqishëm që ka goditur Filipinet gjatë vitit 2026.
Bilanci tragjik: mbi 30 viktima dhe shumë të zhdukur
Bilanci i viktimave u rrit gradualisht gjatë ditës.
Sipas të dhënave më të fundit të autoriteteve lokale dhe agjencive të fatkeqësive, të paktën 31-32 persona humbën jetën, mbi 130 persona u plagosën, ndërsa 12 deri në 22 persona vazhdonin të rezultonin të zhdukur.
Shumica e viktimave humbën jetën nga:
- shembja e ndërtesave;
- rrëshqitjet e dheut;
- rënia e mbeturinave të betonit;
- dëmtimet në xhami dhe ndërtesa publike.
Në General Santos City u regjistruan të paktën 9-10 viktima.
Në provincën Sarangani humbën jetën 17 persona.
Vetëm në komunën Glan, një rrëshqitje dheu varrosi shtëpitë në këmbët e malit dhe shkaktoi vdekjen e 13-14 personave.
General Santos City ndër zonat më të goditura
Qyteti General Santos, me mbi 700 mijë banorë dhe qendra kryesore e industrisë së tonit në Filipine, pësoi dëme të mëdha.
Në qytet:
- u shemb një kompleks tregtar ku ndodhej restoranti i njohur Jollibee;
- u dëmtua rëndë qendra tregtare Savemore;
- u shemb një ndërtesë e Universitetit Notre Dame of Dadiangas;
- u dëmtua Kisha Holy Cross Parish;
- u shemb ndërtesa ku ndodheshin Love Radio dhe RH News FM;
- u dëmtuan supermarkete, magazina dhe objekte të tjera tregtare.
Pamjet e shembjes së ndërtesës së Jollibee-t u përhapën në mbarë botën.
Punonjësit arritën të dilnin vetëm pak çaste para se ndërtesa të shndërrohej në rrënoja.
Stafi i Love Radio General Santos njoftoi se të gjithë punonjësit shpëtuan pa lëndime.
Panik në shkolla në ditën e parë të mësimit
Tërmeti ndodhi në ditën e parë të vitit të ri shkollor.
Miliona nxënës ndodheshin jashtë klasave gjatë ceremonive të ngritjes së flamurit, gjë që shmangu një tragjedi edhe më të madhe.
Video të shumta treguan nxënës të tmerruar duke bërtitur dhe duke u përqafuar me mësuesit.
Një pjesë e një shkolle të mesme në Davao del Sur u shemb.
Një tjetër strukturë metalike u rrëzua në Mahayahay Elementary School.
Në Matanao National High School u shemb një ndërtesë e dëmtuar më parë nga tërmetet e vitit 2019.
Mbi 100 nxënës pësuan mavijosje ose humbën ndjenjat nga paniku.
Megjithatë, nuk pati viktima mes fëmijëve.
Mbi 3.2 milionë nxënës dhe 6.224 shkolla të prekura
Departamenti i Arsimit njoftoi se:
- 3.239.964 nxënës u prekën nga tërmeti;
- 128.861 mësues dhe punonjës arsimorë u prekën;
- 6.224 shkolla publike në 33 divizione shkollore pësuan pasoja.
Mësimi u pezullua në të gjitha zonat e prekura.
Sekretari i Arsimit Sonny Angara urdhëroi dërgimin e inxhinierëve strukturorë për kontrollin e shkollave.
Paralajmërimi për cunami dhe evakuimet masive
Menjëherë pas tërmetit, PHIVOLCS lëshoi alarm për cunami.
Nëntë provinca u vunë në gatishmëri:
- Sarangani;
- Davao Occidental;
- Tawi-Tawi;
- Sulu;
- Basilan;
- Zamboanga del Sur;
- Zamboanga Sibugay;
- Sultan Kudarat;
- South Cotabato.
Banorëve iu kërkua të largoheshin menjëherë drejt zonave më të larta.
Mbi 2.000 njerëz u evakuuan, ndërsa në total rreth 10 mijë banorë u zhvendosën përkohësisht.
Pas disa orësh alarmi u hoq.
Valët e cunamit arritën deri në Japoni
Valët më të larta të regjistruara në Filipine arritën:
- 1.48 metra në Kiamba, Sarangani;
- 0.84 metra në Kalamansig;
- 0.48 metra në Maasim.
- Valë më të vogla u regjistruan në:
- Indonezi;
- Malajzi;
- Palau;
- Tajvan;
- Papua Guinenë e Re;
- Japoni.
Në Okinawa dhe në ishullin Chichijima në Japoni u regjistruan valë deri në 20 centimetra.
Rreth 195 mijë persona në Japoni morën urdhër për evakuim.
Më vonë të gjitha paralajmërimet për cunami u anuluan.
Mbi 130 pasgoditje
PHIVOLCS regjistroi të paktën 138 pasgoditje.
Më e forta arriti magnitudën 6.7, ndërsa USGS raportoi një pasgoditje prej 6.1.
Autoritetet paralajmëruan qytetarët të mos hynin në ndërtesat e dëmtuara për shkak të rrezikut të shembjeve të reja.
Aeroporti dhe transporti u paralizuan
Aeroporti i General Santos u mbyll përkohësisht.
17 fluturime u anuluan.
Më vonë aeroporti u rihap vetëm për:
- fluturime qeveritare;
- fluturime ushtarake;
- operacione humanitare.
Rreth 360 udhëtarë mbetën të bllokuar në aeroporte.
Mbi 470 persona mbetën të bllokuar në porte.
Rrugë të shembura dhe dëme në infrastrukturë
Një segment prej 40-50 metrash i autostradës që lidh Tbolin me General Santos City u shemb plotësisht.
Disa ura dhe rrugë u dëmtuan.
Katër stacione policie dhe dy seli rajonale të policisë pësuan dëmtime.
Pati ndërprerje të energjisë elektrike dhe telekomunikacioneve në shumë zona.
Mbi 2.000 policë dhe ushtria në terren
Autoritetet mobilizuan:
- 2.092 efektivë policie;
- ushtrinë;
- zjarrfikësit;
- mbrojtjen civile;
- ekipet e shpëtimit.
U hapën 545 qendra evakuimi.
Mbi 500 familje morën strehim emergjent.
Ndihma ndërkombëtare
Shtetet e Bashkuara, Kombet e Bashkuara, UNICEF, Franca dhe Zelanda e Re shprehën solidaritet dhe gatishmëri për të ndihmuar Filipinet.
UNICEF njoftoi se ka rezervuar ndihma emergjente dhe fonde për mbështetjen e fëmijëve dhe familjeve të prekura.
Presidenti Marcos: Nuk do ta lëmë Mindanaon pas
Presidenti Ferdinand Marcos Jr. urdhëroi reagim të menjëhershëm.
“Qeveria kombëtare është në lëvizje dhe nuk do ta lëmë Mindanaon pas”, deklaroi ai.
Ai pezulloi mësimin dhe urdhëroi mobilizimin e të gjitha agjencive shtetërore.
Pse Filipinet goditen kaq shpesh nga tërmetet?
Filipinet ndodhen në “Unazën e Zjarrit të Paqësorit”, një brez sizmik prej rreth 40 mijë kilometrash ku takohen pllaka të mëdha tektonike.
Shkencëtarët besojnë se tërmeti i 8 qershorit lidhet me Hendekun e Cotabatos, një nga strukturat më aktive sizmike të rajonit.
Këtë vit shënohen edhe 50 vjet nga tërmeti katastrofik i Gjirit Moro të vitit 1976, me magnitudë 8.1, i cili shkaktoi një cunami dhe mori jetën e rreth 8 mijë njerëzve.
Tërmeti i 8 qershorit 2026 është fatkeqësia më e rëndë natyrore që ka goditur Filipinet gjatë këtij viti dhe një nga më shkatërrueset e viteve të fundit në vend.
