Trump takohet me Zelenskyn dhe Netanyahun
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu shprehu skepticizëm gjatë takimit me presidentin Donald Trump për mundësinë e arritjes së një marrëveshjeje me Iranin. Ata diskutuan gjithashtu shtimin e presionit ekonomik ndaj Iranit «përmes mjeteve kinetike dhe jokinetike», deklaroi një zyrtar i lartë izraelit gjatë një bisede informuese me gazetarët.
Pse ka rëndësi
Takimi i së martës ishte i pari mes Netanyahut dhe Trumpit që nga fillimi i luftës më 28 shkurt. Ai u zhvillua në një kohë kur Trumpi vazhdon të përpiqet të arrijë një marrëveshje me Iranin, por njëkohësisht po shqyrton mundësinë e rikthimit në operacione të mëdha luftarake.
Disa orë pas takimit, Irani ndërmori për herë të parë një sulm me raketa ndaj një baze amerikane në Jordani, që kur Trumpi pezulloi të premten sulmet amerikane ndaj Iranit.
Gjatë një interviste për Fox News të mërkurën, Trumpi premtoi një përgjigje serioze. Sulmi i befasishëm iranian mund ta shtyjë presidentin drejt një përshkallëzimi të plotë të konfliktit.
Zyrtari izraelit tha se Netanyahu është në pritje të vendimit të Trumpit, por ia bëri të qartë atij se, në rast se Irani sulmon Izraelin, përgjigjja izraelite do të jetë e menjëhershme dhe e fuqishme.
Brenda takimit
Irani ishte tema kryesore e bisedës 90-minutëshe.
Zyrtari izraelit tha se ata diskutuan tri mundësi që Trumpi po i shqyrton për hapat e ardhshëm:
1. Arritja e një marrëveshjeje me Iranin
Të dërguarit e Trumpit, Steve Witkoff dhe Jared Kushner, vazhdojnë negociatat me iranianët, megjithëse për momentin dallimet mes palëve duken ende të mëdha.
Zyrtari izraelit tha se Netanyahu i kishte thënë Trumpit se ishte skeptik se mund të arrihej një marrëveshje me iranianët.
2. Vazhdimi i bllokadës detare ndaj Iranit
Kjo mundësi parashikon vazhdimin e bllokadës detare, duke shtuar njëkohësisht presionin ekonomik ndaj Iranit.
3. Rifillimi dhe intensifikimi i sulmeve ushtarake
«I diskutuam të gjitha këto mundësi gjatë dhe me shumë çiltërsi. Jo si një përpjekje për të promovuar njërën mundësi kundrejt tjetrës, por për të shqyrtuar se cili do të ishte rezultati më i mirë që mund të arrihej nga secila prej tyre. Ky ishte thelbi i bisedës», tha zyrtari.
Shqetësimi për tregjet e energjisë
Zyrtari izraelit tha se Trumpi shprehu shqetësim për ndikimin e luftës mbi tregjet e energjisë dhe ekonominë botërore.
Netanyahu i tha Trumpit se regjimi iranian po përpiqet kryesisht të përdorë mjetin e vetëm të presionit që i ka mbetur — Ngushticën e Hormuzit — për ta detyruar SHBA-në të bëjë lëshime.
Netanyahu nuk i hodhi poshtë shqetësimet e Trumpit, por i tha atij se ekzistojnë mënyra për të vazhduar shtimin e presionit ndaj ekonomisë iraniane, e cila tashmë ndodhet nën trysni të rëndë, tha zyrtari izraelit.
«Diskutuam shtimin e presionit ekonomik përmes mjeteve kinetike dhe jokinetike. Folëm për mundësinë e vazhdimit të bllokadës, me qëllim ushtrimin e presionit ndaj Iranit», deklaroi zyrtari izraelit.
Sipas tij, brenda udhëheqjes iraniane ekziston një debat mes atyre që janë shumë të shqetësuar për një kolaps ekonomik dhe elementeve më radikale, të cilat mendojnë se, për sa kohë kontrollojnë armët dhe mund të vazhdojnë të mbështesin bazën e përkrahësve të regjimit, nuk përballen me ndonjë problem serioz.
«Ata po përballen me probleme në furnizimin me karburant, me radhë të gjata në pikat e karburantit dhe me mungesë të naftës. Ka protesta të vogla, sepse qytetarët janë shumë të irrituar. Regjimi është shumë i shqetësuar për këtë. Ai druhet se njerëzit mund të ngrihen për shkak të gjendjes ekonomike», shtoi zyrtari izraelit.
Çfarë po ndodh në prapaskenë
Zyrtari izraelit tha se udhëheqësi suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei, mban një qëndrim shumë negativ «për gjithçka», por nuk është e qartë nëse urdhrat që pretendohet se janë dhënë prej tij vijnë vërtet nga ai.
«Ai është gjallë, por askush nuk mund të dëshmojë se e ka parë me të vërtetë. Ai u ka thënë njerëzve të tij që të mos bëjnë asgjë pa marrë miratimin e tij dhe, sipas pretendimeve, madje një herë është zemëruar kur ata nuk e kanë respektuar këtë urdhër», deklaroi zyrtari izraelit.
Harta e Sirisë dhe prania e Turqisë
Netanyahu i paraqiti Trumpit një hartë të Sirisë, e cila tregonte se zonat që kontrollohen nga Turqia në territorin sirian janë «50 herë më të mëdha» se zonat që mban Izraeli, tha zyrtari izraelit.
Sipas pretendimit të tij, Turqia kontrollon 5 për qind të territorit të Sirisë, ndërsa Izraeli kontrollon 0,1 për qind.
Ndryshe nga pushtimi izraelit në jug të Sirisë, prania ushtarake turke në veri të vendit po zhvillohet aktualisht me pëlqimin dhe me ftesën e qeverisë siriane, deklaroi një zyrtar amerikan.
Zyrtari izraelit tha se Netanyahu i kishte thënë Trumpit se Izraeli do ta ruajë praninë e tij në «zonën tampon» në jug të Sirisë për sa kohë që ekziston kërcënimi nga «grupet xhihadiste».
«Netanyahu dëshironte t’ia tregonte këtë Trumpit, sepse ai ndonjëherë krijon mendime të caktuara duke u mbështetur në informacione të pasakta që ia japin disa njerëz. Në rast se nuk gjendet një mënyrë për t’ia ndryshuar mendimin që në fillim, ai mendim bëhet i pandryshueshëm. Prandaj dëshironim t’ia paraqitnim faktet, në mënyrë vizuale kur kjo ishte e mundur», tha zyrtari izraelit.
Marrëveshja bërthamore SHBA–Arabi Saudite
Zyrtari izraelit tha se Netanyahu diskutoi me Trumpin edhe për marrëveshjen bërthamore mes Shteteve të Bashkuara dhe Arabisë Saudite.
Trumpi i tha Netanyahut se këtë marrëveshje e sheh në kuadër të normalizimit të marrëdhënieve mes Arabisë Saudite dhe Izraelit.
«Do të kemi diçka për të thënë për çështjen bërthamore në rast se shohim përparim real», deklaroi zyrtari izraelit.
Netanyahu synon ta reduktojë në zero ndihmën ushtarake amerikane
Zyrtari izraelit tha se Netanyahu u kishte deklaruar Trumpit, nënpresidentit JD Vance dhe Witkoffit se e kishte seriozisht synimin për ta reduktuar në zero ndihmën ushtarake amerikane për Izraelin brenda dhjetë vjetësh.
Ai theksoi se dëshironte të vazhdonte me negociatat për një memorandum mirëkuptimi lidhur me këtë çështje.
Zyrtari izraelit tha se Trumpi dhe ekipi i tij po marrin reagime nga republikanë që shqetësohen se mund të akuzohen si kundërshtarë të Izraelit për shkak se mbështesin heqjen graduale të ndihmës.
Netanyahu u tha se do ta udhëheqë publikisht këtë përpjekje, sepse dëshiron që Izraeli të arrijë pavarësi në fushën e mbrojtjes.
«Po flasim për një proces dhjetëvjeçar. Jemi të hapur ndaj propozimeve; ndoshta kjo mund të realizohet edhe më shpejt», tha zyrtari izraelit.
Zyrtari madje deklaroi se Netanyahu e ka udhëzuar sektorin izraelit të mbrojtjes që të punojë për zhvillimin e një avioni luftarak modern brenda një dekade, në mënyrë që forcat ajrore të vendit të mbeten të fuqishme edhe në rast se SHBA-ja ndërpret furnizimin me avionë F-35 dhe me avionë të tjerë të avancuar.
Sipas tij, Netanyahu nuk dëshiron që Izraeli të jetë i varur «nga vullneti i mirë i Kongresit amerikan», sepse mendon se qëndrimet politike ndaj ndihmës ushtarake për Izraelin po bëhen gjithnjë e më negative në të dyja partitë amerikane.
Netanyahu beson se gjendja ekonomike e Izraelit i mundëson vendit ta heqë gradualisht ndihmën ushtarake amerikane.
Zyrtari izraelit tha se Netanyahu propozon që një memorandum i ri mirëkuptimi të përfshijë 16 miliardë dollarë ndihmë të drejtpërdrejtë ushtarake amerikane, krahas 5 deri në 10 miliardë dollarëve mbështetje për zhvillimin nga Izraeli të sistemeve të mbrojtjes raketore.
Përveç kësaj, Netanyahu propozon krijimin e një fondi të përbashkët prej 16 miliardë dollarësh për kërkimin dhe zhvillimin e sistemeve të reja të armatimit.
Termat “mjete kinetike” nënkuptojnë veprime që përfshijnë përdorimin fizik të forcës, si sulmet ushtarake, ndërsa “mjete jokinetike” mund të përfshijnë sanksione, luftë kibernetike, presion diplomatik dhe masa financiare./Axios
