Bankierët qendrorë, si rregull, përpiqen të ruajnë stabilitetin e çmimeve, një treg të fuqishëm të punës dhe një sistem financiar të shëndoshë. Bumi i inteligjencës artificiale po i ndërlikon të tria këto objektiva.
Pamja e përgjithshme
Inteligjenca artificiale po i mjegullon treguesit tradicionalë mbi të cilët mbështeten bankat qendrore për të përcaktuar politikën monetare, thuhet në një studim të ri të publikuar nga një institucion i rëndësishëm ndërkombëtar.
Sipas studimit, IA-ja po ndikon njëkohësisht në ofertën dhe kërkesën e ekonomisë, ndërsa po shkakton ndryshime si strukturore, ashtu edhe ciklike.
Përfundimi i Bankës për Rregullime Ndërkombëtare, institucioni me seli në Bazel të Zvicrës që njihet si “banka qendrore e bankave qendrore”, është se rregullat praktike dhe modelet orientuese mbi të cilat politikëbërësit janë mbështetur prej kohësh, po ndryshojnë të gjitha njëherësh.
Gjendja aktuale
Në Shtetet e Bashkuara dhe në vende të tjera që janë shndërruar në qendra të inovacionit në inteligjencën artificiale, bumi i investimeve po krijon në periudhën afatshkurtër një rritje të madhe të kërkesës, sidomos për gjysmëpërçues dhe për komponentë të tjerë që përdoren në qendrat e të dhënave.
Ndërkohë, rritja e tregjeve të aksioneve po nxit më shumë konsum, pasi po e shton pasurinë financiare të qytetarëve, të paktën në letër.
Megjithatë, ekzistojnë shqetësime se një pjesë e kësaj pasurie mund të jetë iluzore dhe se në treg është krijuar një flluskë e inteligjencës artificiale, e cila në një moment mund të shpërthejë.
Ekzistojnë gjithashtu rreziqe që inteligjenca artificiale, në periudhën afatmesme, të shkaktojë humbje të vendeve të punës në shkallë të gjerë, megjithëse deri tani provat nëse ky proces ka filluar janë ende të paqarta.
Nga ana tjetër, një botë në të cilën përparimet e inteligjencës artificiale sjellin rritje shumë më të madhe të produktivitetit do të nënkuptonte një goditje pozitive në anën e ofertës, e cila teorikisht duhet të ndihmojë në uljen e inflacionit.
Çfarë thonë ekonomistët
“Pasiguria e konsiderueshme që rrethon efektet e inteligjencës artificiale paraqet disa sfida për politikën monetare dhe stabilitetin financiar”, shkruajnë ekonomistët e Bankës për Rregullime Ndërkombëtare, Iñaki Aldasoro, Leonardo Gambacorta, Enisse Kharroubi dhe Matthias Rottner.
“Së pari, inteligjenca artificiale ndikon njëkohësisht në kërkesë dhe në ofertë, si në mënyra ciklike, ashtu edhe strukturore”, shkruajnë ata.
“Për më tepër, efektet ndryshojnë nga një sektor në tjetrin, duke e vështirësuar vlerësimin e prirjeve themelore.”
“Pasiguria më e madhe e rrit rrezikun e kalibrimit të gabuar të politikave.”
Një vështrim më i afërt
Inteligjenca artificiale pritet të ketë ndikime të ndryshme ekonomike mbi disa variabla që nuk mund të vëzhgohen drejtpërdrejt, por që janë thelbësorë për politikën moderne makroekonomike, si norma natyrore e interesit dhe norma natyrore e papunësisë.
Bankat qendrore, përfshirë Rezervën Federale të SHBA-së, mbledhja e politikës monetare e së cilës përfundon të mërkurën, si edhe Bankën e Anglisë dhe Bankën e Japonisë, të cilat mblidhen të enjten, duhet të marrin vendime pothuajse në kohë reale.
Ato duhet të përcaktojnë se në cilin drejtim bumi i inteligjencës artificiale po i zhvendos këta tregues, sa e madhe është kjo lëvizje dhe brenda çfarë afati do të shfaqen efektet.
Nëse bankat qendrore i mbivlerësojnë përfitimet në anën e ofertës ose i nënvlerësojnë presionet mbi kërkesën që krijohen nga investimet në IA dhe nga rritja e pasurisë financiare, ato mund t’i mbajnë normat e interesit tepër të ulëta dhe të nxisin inflacionin.
Por mund të bëjnë edhe gabimin e kundërt: të mbajnë politika tepër kufizuese dhe, pa dashje, ta çojnë ekonominë në recesion.
Për t’u theksuar
Kryetari i Rezervës Federale, Kevin Warsh, ka krijuar grupe pune për të shqyrtuar strategjinë e Fed-it.
Njëri prej këtyre grupeve është përqendruar posaçërisht në ndikimin e inteligjencës artificiale mbi tregun e punës dhe produktivitetin.
Grupe të tjera po shqyrtojnë çështje të ndërlidhura, si matja e inflacionit dhe mbledhja e të dhënave ekonomike.
Përfundimet dhe rekomandimet e tyre pritet të publikohen deri në fund të vitit.
