Instituti Robert Koch vlerëson se deri më 19 korrik 2026 në Gjermani kanë ndodhur rreth 9.800 vdekje të lidhura me temperaturat e larta. Shifra, e cila nuk është numërim i drejtpërdrejtë i rasteve, tashmë është më e lartë se bilanci i çdo viti të plotë nga viti 2016 e këndej. Ndërkohë, korriku u karakterizua nga temperatura dukshëm mbi mesataren, reshje të pakta dhe numër jashtëzakonisht i lartë orësh me diell.
Gjermania po përballet me pasoja të rënda shëndetësore dhe mjedisore nga valët e njëpasnjëshme të të nxehtit. Sipas raportit javor të Institutit Robert Koch – RKI, deri në javën e 29-të kalendarike të vitit 2026, përkatësisht deri më 19 korrik, në vend vlerësohet se kanë ndodhur rreth 9.800 vdekje të lidhura me temperaturat e larta.
RKI-ja jep një interval statistikor prej 8.700 deri në 10.900 rastesh. Kjo do të thotë se formulimi “10.000 viktima” që u përdor në disa tituj mediatikë është një rrumbullakim i vlerësimit prej 9.800 dhe jo një shifër e saktë, përfundimtare apo numër i rasteve të konfirmuara individualisht.
Më shumë se në çdo vit të plotë që nga 2016-a
Edhe pse të dhënat për vitin 2026 mbulojnë vetëm periudhën deri më 19 korrik, vlerësimi aktual është tashmë më i lartë se bilanci i çdo viti të plotë gjatë periudhës 2016–2025.
Sipas RKI-së, rekordi i mëparshëm i kësaj periudhe ishte regjistruar në vitin 2018, kur u vlerësuan rreth 8.900 vdekje të lidhura me të nxehtin. Vlerësimi për vitin 2026 është ende i paplotë dhe mund të ndryshojë me përfshirjen e të dhënave të javëve të ardhshme.
Të moshuarit, grupi më i goditur
Të dhënat e RKI-së tregojnë se pjesa dërrmuese e vdekjeve të lidhura me të nxehtin është regjistruar në grupmoshat mbi 75 vjeç.
Nga rreth 9.800 rastet e vlerësuara:
- rreth 5.420 u përkasin personave të moshës 85 vjeç e lart;
- rreth 2.460 personave të moshës 75–84 vjeç;
- rreth 1.260 personave të moshës 65–74 vjeç;
- rreth 630 personave nën moshën 65 vjeç.
Kjo do të thotë se afërsisht katër në pesë vdekje të lidhura me të nxehtin kanë ndodhur te personat mbi 75 vjeç.
Në numër absolut, RKI-ja ka vlerësuar më shumë vdekje te gratë sesa te burrat. Instituti shpjegon se kjo lidhet kryesisht me përqindjen më të lartë të grave në grupmoshat më të vjetra dhe jo domosdoshmërisht me një rrezik biologjik më të lartë për gratë.
Pse bëhet fjalë për vlerësim statistikor?
RKI-ja thekson se vdekjet e lidhura me të nxehtin zakonisht nuk mund të përcaktohen përmes një numërimi të thjeshtë të certifikatave të vdekjes.
Në raste të rralla, si goditja e drejtpërdrejtë nga të nxehtit, temperatura e lartë mund të regjistrohet si shkak i vdekjes. Megjithatë, në shumicën e rasteve, të nxehtit e rëndon gjendjen e personave me sëmundje ekzistuese të zemrës, mushkërive, veshkave, sistemit nervor ose probleme të tjera kronike.
Në certifikatën e vdekjes mund të shënohet sëmundja kryesore, ndërsa ndikimi i temperaturave ekstreme mund të mos përmendet fare. Për këtë arsye, ekspertët përdorin modele statistikore për të krahasuar temperaturat dhe numrin e vdekjeve me nivelin e pritshëm në mungesë të vapës së madhe.
Vlerësimi i RKI-së për vitin 2026 mbulon periudhën nga java e 15-të deri në javën e 29-të të vitit dhe publikohet me një vonesë prej rreth 11 ditësh, për shkak të kohës së nevojshme për mbledhjen dhe përpunimin e të dhënave.
Temperaturat mbi pragun e rrezikut
Gjatë javës 13–19 korrik, temperatura mesatare javore në të gjithë Gjermaninë arriti në 20,9 gradë Celsius. Në 12 nga 16 landet federale u regjistrua temperaturë mesatare javore mbi 20 gradë.
Sipas RKI-së, kur temperatura mesatare, duke përfshirë vlerat e ditës dhe të natës, kalon rreth 20 gradë Celsius, zakonisht fillon të vërehet një rritje statistikisht e dallueshme e vdekshmërisë.
Rreziku është veçanërisht i lartë kur temperaturat mbeten të larta edhe gjatë natës, pasi organizmi dhe ambientet e banimit nuk kanë kohë të mjaftueshme për t’u freskuar.
Korriku, 2,8 gradë mbi mesataren historike
Krahas pasojave shëndetësore, të dhënat paraprake të Shërbimit Meteorologjik Gjerman – DWD tregojnë se korriku i vitit 2026 ishte jashtëzakonisht i ngrohtë, i thatë dhe me shumë diell.
Temperatura mesatare në nivel kombëtar arriti në 19,7 gradë Celsius. Kjo është:
- 2,8 gradë mbi mesataren prej 16,9 gradësh të periudhës referuese 1961–1990;
- 1,4 gradë mbi mesataren prej 18,3 gradësh të periudhës më të re 1991–2020.
Analiza paraprake e DWD-së bazohet në rezultatet e rreth 2.000 stacioneve meteorologjike në të gjithë Gjermaninë.
Meteorologët regjistruan dallime të theksuara nga jugperëndimi drejt verilindjes së vendit. Perëndimi dhe jugperëndimi ishin dukshëm më të ngrohtë se mesatarja afatgjatë, në disa zona jashtëzakonisht të thatë dhe me një numër të pazakontë orësh me diell.
Edhe verilindja ishte më e ngrohtë se normalja klimatike, por ekstremet më të mëdha u përqendruan në pjesët perëndimore dhe jugperëndimore të Gjermanisë.
Vetëm rreth gjysma e reshjeve normale
Në nivel kombëtar, gjatë korrikut ranë mesatarisht rreth 40 litra reshje për metër katror. Mesatarja e periudhës 1961–1990 është 78 litra për metër katror.
Kjo do të thotë se gjatë muajit ra vetëm pak më shumë se gjysma e sasisë së zakonshme të reshjeve. Korriku ishte njëkohësisht muaji i pestë radhazi me reshje nën mesataren afatgjatë.
Thatësira mori përmasa historike në perëndim, në pjesë të jugperëndimit dhe në zonat qendrore perëndimore. Hesia dhe Renania Veriore-Vestfalia regjistruan korrikun më të thatë që nga fillimi i matjeve meteorologjike në vitin 1881.
Në Renaninë Veriore-Vestfali ranë vetëm rreth 18 litra reshje për metër katror, duke u thyer rekordi i mëparshëm prej 26 litrash i vitit 2018.
Në Hesi u regjistruan rreth 14 litra për metër katror, ndërsa temperatura mesatare arriti në rreth 20,2 gradë Celsius.
Rritje e rrezikut nga zjarret dhe probleme me lundrimin
Sipas DWD-së, mungesa e reshjeve solli rritje të madhe të rrezikut nga zjarret pyjore, ulje të ndjeshme të niveleve të lumenjve dhe pengesa në transportin ujor.
Nivelet e ulëta të ujit detyrojnë anijet e mallrave të lundrojnë me ngarkesa më të vogla, duke rritur kostot e transportit. Thatësira gjithashtu shkaktoi humbje të konsiderueshme në prodhimin e drithërave dhe në sektorë të tjerë të bujqësisë.
Stuhitë e izoluara, të shoqëruara në disa raste me reshje të dendura, nuk arritën ta kompensonin mungesën e ujit në sipërfaqe të mëdha. Reshjet intensive në një zonë të kufizuar shpesh rrjedhin shpejt në sipërfaqe dhe nuk depërtojnë mjaftueshëm në tokën e tharë.
Rreth 272 orë me diell
Gjermania regjistroi mesatarisht rreth 272 orë me diell gjatë korrikut. Kjo është rreth 30 për qind më shumë se mesatarja prej 211 orësh e periudhës 1961–1990.
Krahasuar me periudhën më të re referuese 1991–2020, kur mesatarja është 226 orë, teprica ishte më e vogël, por përsëri e konsiderueshme.
Në pjesë të jugperëndimit u regjistruan nga 325 deri në 350 orë me diell, që do të thotë mesatarisht nga 11 deri në 12 orë diell në ditë.
Ndër dallimet rajonale, Meklenburgu-Pomerania Perëndimore regjistroi një nga temperaturat mesatare më të ulëta, me 18,4 gradë Celsius, por edhe kjo ishte 1,6 gradë mbi mesataren afatgjatë të landit.
Në Berlin, ndërkohë, ranë rreth 68 litra reshje për metër katror, sasia më e lartë mes landeve gjermane gjatë korrikut dhe rreth një të katërtën mbi mesataren klimatike lokale.
Të dhënat përfundimtare mund të ndryshojnë
Si vlerësimi i vdekjeve të lidhura me të nxehtin, ashtu edhe bilanci meteorologjik për korrikun janë ende paraprakë.
RKI-ja do ta përditësojë vlerësimin gjatë vazhdimit të verës, ndërsa DWD-ja do t’i plotësojë të dhënat pas përfundimit të muajit dhe përpunimit të të gjitha matjeve./Tetova News
