Materiali është përditësuar deri më 5 gusht 2026. Shifrat ushtarake mbeten vlerësime; kur informacioni vjen vetëm nga Moska ose Kievi, kjo është shënuar qartë.
I. Origjina, pushtimi dhe statusi juridik
1. Lufta Rusi–Ukrainë nuk filloi më 24 shkurt 2022, por në vitin 2014. Pas rrëzimit të presidentit ukrainas Viktor Yanukovych, forca ruse pa shenja identifikuese morën nën kontroll ndërtesat, bazat dhe institucionet kryesore në Krime.
2. Rusia e aneksoi Krimenë në mars 2014 pas një referendumi të zhvilluar nën prani ushtarake ruse. Ukraina, OKB-ja dhe shumica dërrmuese e shteteve vazhdojnë ta konsiderojnë Krimenë pjesë të territorit sovran ukrainas.
3. Në pranverën e vitit 2014, formacione separatiste të mbështetura nga Rusia morën pjesë të rajoneve Donetsk dhe Luhansk. Për tetë vjet, fronti i Donbasit mbeti skena e një lufte me artileri, llogore dhe mijëra viktima.
4. Marrëveshjet Minsk I dhe Minsk II synonin ndalimin e luftimeve në Donbas, tërheqjen e armëve të rënda dhe një zgjidhje politike. Ato ulën përkohësisht intensitetin, por nuk u zbatuan plotësisht dhe nuk e zgjidhën çështjen e kontrollit territorial.
5. Me Memorandumin e Budapestit të vitit 1994, Ukraina hoqi dorë nga armët bërthamore sovjetike të vendosura në territorin e saj, në këmbim të zotimeve për respektimin e sovranitetit dhe kufijve. Dokumenti dha zotime politike sigurie, jo një mekanizëm automatik mbrojtjeje ushtarake.
6. Më 24 shkurt 2022, Vladimir Putin urdhëroi pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës, duke e quajtur “operacion të posaçëm ushtarak”. Objektivat e deklaruara për “çmilitarizim” dhe “çnazifikim” nuk u pranuan nga komuniteti ndërkombëtar si justifikim ligjor.
7. Sulmi fillestar u zhvillua nga territori rus, nga Bjellorusia dhe nga Krimeja e pushtuar. Rusia synoi njëkohësisht Kievin, Kharkivin, Donbasin, bregdetin e Detit të Zi dhe korridorin tokësor drejt Krimesë.
8. Bjellorusia nuk dërgoi zyrtarisht ushtrinë e saj në Ukrainë, por i lejoi Rusisë të përdorte territorin, bazat dhe hapësirën e saj ajrore për sulmin ndaj Kievit dhe pjesës veriore të vendit.
9. Asambleja e Përgjithshme e OKB-së e dënoi pushtimin me 141 vota pro dhe kërkoi tërheqjen e menjëhershme të forcave ruse. Vetëm pesë shtete votuan kundër rezolutës së 2 marsit 2022. [OKB](https://press.un.org/en/2022/ga12407.doc.htm)
10. Përpjekja ruse për të marrë Kievin dështoi. Në fund të marsit dhe fillim të prillit 2022, Rusia u tërhoq nga rajonet Kyiv, Chernihiv dhe Sumy, duke e zhvendosur peshën kryesore të luftës drejt lindjes dhe jugut.
11. Pas tërheqjes ruse nga Bucha dhe zona të tjera pranë Kievit, u zbuluan qindra civilë të vrarë. Dëshmitë, pamjet satelitore dhe hetimet ndërkombëtare u bënë pjesë e dosjeve për krime të mundshme lufte.
12. Rrethimi i Mariupolit ishte një nga betejat më shkatërruese të vitit 2022. Mbrojtësit e fundit ukrainas rezistuan në uzinën Azovstal deri në maj, ndërsa pjesa më e madhe e qytetit u shkatërrua dhe numri i plotë i viktimave civile mbetet i panjohur.
13. Kundërofensiva ukrainase e shtatorit 2022 çliroi pjesën më të madhe të rajonit Kharkiv. Përparimi i shpejtë detyroi njësitë ruse të braktisnin Iziumin, Kupianskun dhe sasi të konsiderueshme pajisjesh.
14. Në nëntor 2022, Rusia u tërhoq nga bregu perëndimor i lumit Dnipro dhe Ukraina rimori qytetin Kherson. Megjithatë, pjesa tjetër e rajonit Kherson në jug të lumit mbeti nën kontrollin rus.
15. Në shtator 2022, Moska shpalli aneksimin e Donetskut, Luhanskut, Zaporizhzhias dhe Khersonit, edhe pse nuk i kontrollonte plotësisht. Asambleja e Përgjithshme e OKB-së e dënoi përpjekjen për aneksim me 143 vota pro. [OKB](https://press.un.org/en/2022/ga12458.doc.htm)
16. Gjykata Penale Ndërkombëtare ka lëshuar urdhër-arrest për Vladimir Putinin dhe Maria Lvova-Belovën për deportimin dhe transferimin e paligjshëm të fëmijëve ukrainas. Rusia nuk e njeh juridiksionin e gjykatës, por urdhri kufizon udhëtimet e Putinit në shtetet anëtare të saj. [GJPN](https://www.icc-cpi.int/situations/ukraine)
17. Gjykata Penale Ndërkombëtare ka lëshuar urdhër-arreste edhe për komandantët Sergei Kobylash dhe Viktor Sokolov, si dhe për Sergei Shoigun e Valery Gerasimovin, lidhur me sulmet ndaj objekteve civile dhe krime të tjera të dyshuara. [GJPN](https://www.icc-cpi.int/situations/ukraine)
18. Finlanda ndryshoi politikën e saj historike të mosrreshtimit pas pushtimit rus dhe u anëtarësua në NATO më 4 prill 2023. Me këtë hap, kufiri i drejtpërdrejtë NATO–Rusi u zgjerua ndjeshëm. [NATO](https://www.nato.int/en/news-and-events/articles/news/2023/04/04/finland-joins-nato-as-31st-ally)
19. Suedia u bë anëtarja e 32-të e NATO-s më 7 mars 2024, pas më shumë se dy shekujsh mosrreshtim ushtarak. Zgjerimi i NATO-s me Finlandën dhe Suedinë ishte një nga pasojat strategjike të kundërta me objektivat e deklaruara ruse. [NATO](https://www.nato.int/en/news-and-events/articles/news/2024/03/12/sweden-attends-first-north-atlantic-council-meeting-as-an-ally-in-discussion-devoted-to-nato-eu-cooperation)
20. Lufta është ndërkombëtarizuar gjithnjë e më shumë. Rusia ka përdorur dronë të projektuar në Iran, municione dhe raketa nga Koreja e Veriut, ndërsa BE-ja ka sanksionuar kompani në Kinë, Indi, Turqi, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe vende të tjera për furnizim të industrisë ushtarake ruse.
II. Fronti dhe kontrolli territorial në vitin 2026
21. Deri në fillim të gushtit 2026, lufta kishte hyrë në vitin e pestë të pushtimit në shkallë të plotë. Vija e frontit shtrihej në rreth 1,200 kilometra, nga verilindja pranë kufirit rus deri në jugun e rajonit Kherson. [Reuters](https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/russia-pounds-kyiv-with-missiles-2026-07-31/)
22. Rusia kontrollon afërsisht 19–20% të territorit ndërkombëtarisht të njohur të Ukrainës, rreth 118,000 kilometra katrorë. Kjo përfshin Krimenë dhe pjesët e Donbasit të pushtuara para vitit 2022. [CSIS](https://www.csis.org/analysis/russian-blood-and-treasure-ballooning-costs-putins-war)
23. Rreth 12% e territorit ukrainas është pushtuar nga Rusia pas 24 shkurtit 2022. Pjesa tjetër e territorit nën kontrollin rus përfshin Krimenë dhe zonat e pushtuara në Donbas gjatë viteve 2014–2021.
24. Fronti nuk është vërtet “i ngrirë”. Ndryshimet mujore territoriale janë të vogla në krahasim me madhësinë e Ukrainës, por çdo ditë zhvillohen qindra përplasje, sulme këmbësorie, goditje me dronë, artileri dhe bomba ajrore.
25. Lufta me dronë ka krijuar zona të gjera ku asnjëra palë nuk mban kontroll të plotë e të vazhdueshëm. Grupe të vogla këmbësorie mund të depërtojnë pas vijës së kundërshtarit pa krijuar domosdoshmërisht kontroll të qëndrueshëm territorial.
26. Përparimi rus u ngadalësua ndjeshëm gjatë gjysmës së parë të vitit 2026. Rusia vazhdoi të ushtronte presion, por fitimet territoriale ishin shumë më të vogla sesa në të njëjtën periudhë të vitit 2025.
27. CSIS vlerësoi se kontrolli territorial rus u tkurr me rreth 400 kilometra katrorë gjatë prillit dhe majit 2026. Ky ishte një ndryshim i rëndësishëm pas një periudhe të gjatë përparimesh të ngadalta ruse. [CSIS](https://www.csis.org/analysis/russian-blood-and-treasure-ballooning-costs-putins-war)
28. Sipas hartëzimit të ISW-së, Rusia pushtoi ose depërtoi në vetëm rreth 30.4 kilometra katrorë gjatë qershorit 2026, krahasuar me rreth 481 kilometra katrorë në qershor 2025. Shifrat tregojnë ngadalësim të madh të ritmit, jo përfundim të ofensivës. [ISW](https://www.criticalthreats.org/analysis/russian-offensive-campaign-assessment-july-1-2026)
29. Putin dhe komandantët rusë pretenduan se kishin marrë mijëra kilometra katrorë dhe qindra vendbanime gjatë vitit 2026. ISW gjeti se shumica e këtyre pretendimeve nuk përputheshin me pamjet e gjeolokalizuara dhe se shpesh numëroheshin edhe depërtimet e përkohshme.
30. Para largimit nga detyra, komandanti ukrainas Oleksandr Syrskyi deklaroi se Ukraina kishte rimarrë rreth 700 kilometra katrorë gjatë vitit 2026. Reuters theksoi se kjo shifër nuk mund të verifikohej plotësisht në mënyrë të pavarur. [Reuters](https://www.reuters.com/world/ukraine-recaptured-700-sq-km-territory-this-year-outgoing-top-general-says-2026-07-22/)
31. Rimarrja e territorit nga Ukraina nuk përbën një kundërofensivë të krahasueshme me operacionet e vitit 2022. Bëhet fjalë kryesisht për kundërsulme lokale, spastrime të zonave të depërtuara dhe rimarrje të fshatrave ose vijave të vogla mbrojtëse.
32. Kostiantynivka nuk ishte pushtuar plotësisht deri në fillim të gushtit 2026. Ukraina hodhi poshtë pretendimin rus për marrjen e qytetit dhe njoftoi se vazhdonte mbrojtjen brenda tij dhe në hyrjet përreth. [Reuters](https://www.investing.com/news/world-news/zelenskiy-denies-russian-capture-of-key-eastern-city-kostiantynivka-4775361)
33. ISW vlerësoi më 1 korrik se forcat ruse kishin prani ose depërtime në rreth 37% të Kostiantynivkës. Megjithatë, Rusia nuk kishte krijuar pozicione të qëndrueshme në pjesën më të madhe të këtyre zonave. [ISW](https://www.criticalthreats.org/analysis/russian-offensive-campaign-assessment-july-1-2026)
34. Kostiantynivka është qyteti më jugor i brezit mbrojtës që vazhdon drejt Druzhkivkës, Kramatorskut dhe Slovianskut. Marrja e tij do t’i krijonte Rusisë një bazë për të sulmuar pjesën tjetër të këtij sistemi të fortifikuar.
35. Rusia pretendoi se e mori Pokrovskun në dhjetor 2025, ndërsa harta ukrainase DeepState e paraqiste qytetin plotësisht nën kontroll rus në qershor 2026. Megjithatë, sektori përreth Pokrovskut vazhdon të jetë ndër zonat më aktive të frontit. [Reuters](https://www.reuters.com/world/ukraine-recaptures-more-than-600-square-km-territory-2026-military-chief-says-2026-06-08/)
36. Në prill 2026, vlerësimet e cituara nga Reuters e vendosnin kontrollin rus në rreth 90% të Donbasit dhe afërsisht tri të katërtat e rajoneve Zaporizhzhia dhe Kherson. Përqindjet ndryshojnë sipas mënyrës se si llogariten zonat gri dhe depërtimet.
37. Rusia vazhdon operacionet në rajonet Sumy dhe Kharkiv, duke deklaruar se synon krijimin e “zonave të sigurisë” përgjatë kufirit. Ukraina i konsideron këto operacione përpjekje për zgjerimin e pushtimit dhe shpërndarjen e rezervave të saj.
38. Kundërsulmet ukrainase në jug dhe juglindje gjatë vitit 2026 e detyruan Rusinë të ridislokonte njësi dhe ndihmuan në ngadalësimin e ofensivës së saj pranverore. Megjithatë, Ukraina vazhdon të vuajë nga mungesa e personelit dhe e municioneve të caktuara.
39. Rusia mbështetet gjithnjë e më shumë në grupe të vogla këmbësorie, motoçikleta, dronë FPV, artileri dhe bomba rrëshqitëse, në vend të kolonave të mëdha të blinduara. Kjo ul rrezikun e humbjeve masive të tankeve, por e ngadalëson përparimin.
40. Strategjia e të dyja palëve është bërë asimetrike: Rusia përpiqet të shterojë mbrojtjen dhe personelin ukrainas, ndërsa Ukraina synon të rrisë koston e luftës duke goditur logjistikën, rafineritë, depot, aerodromet dhe industrinë ushtarake ruse.
III. Humbjet njerëzore dhe kriza humanitare
41. CSIS vlerëson se humbjet ushtarake të kombinuara të Rusisë dhe Ukrainës – të vrarë, të plagosur dhe të zhdukur – kanë kaluar dy milionë. Ky nuk është numër i konfirmuar zyrtarisht, por vlerësim i mbështetur në burime të hapura, inteligjencë dhe analiza statistikore. [CSIS](https://www.csis.org/analysis/russian-blood-and-treasure-ballooning-costs-putins-war)
42. Sipas CSIS-it, Rusia kishte pësuar rreth 1.4 milion humbje ushtarake deri në qershor 2026. Prej tyre, rreth 400,000–450,000 vlerësohen të vrarë. [CSIS](https://www.csis.org/analysis/russian-blood-and-treasure-ballooning-costs-putins-war)
43. Humbjet ukrainase u vlerësuan nga CSIS-i në 525,000–625,000 ushtarë të vrarë, të plagosur ose të zhdukur. Numri i të vrarëve u vlerësua në rreth 125,000–150,000.
44. Për pjesën më të madhe të luftës, Rusia vlerësohet se humbte dy deri në tre ushtarë për çdo ushtar ukrainas. CSIS vlerësoi se raporti mund të ishte afruar në 8 me 1 në favor të Ukrainës gjatë gjysmës së parë të vitit 2026.
45. Raporti 8 me 1 nuk është një numër i pranuar nga të gjitha institucionet dhe nuk duhet paraqitur si shifër përfundimtare. Vlerësimet ndryshojnë sipas përkufizimit të humbjeve, periudhës së matur dhe qasjes në informacion.
46. Shtabi i Përgjithshëm ukrainas publikon çdo ditë një vlerësim të humbjeve ruse, por këto të dhëna janë pretendime të njërës palë. Ato nuk duhet të përshkruhen si numër i konfirmuar i ushtarëve rusë të vrarë.
47. Rusia nuk ka publikuar prej vitesh një bilanc të plotë dhe të besueshëm të humbjeve të saj. Nekrologjitë, regjistrat e trashëgimisë, pagesat familjare dhe emrat e mbledhur nga BBC Russian e Mediazona tregojnë se bilanci zyrtar rus është shumë më i ulët se realiteti.
48. Deri në fund të qershorit 2026, OKB-ja kishte verifikuar të paktën 16,431 civilë të vrarë në Ukrainë që nga 24 shkurti 2022. Shumica e viktimave të verifikuara ndodhën në territorin e kontrolluar nga qeveria ukrainase. [OKB](https://ukraine.ohchr.org/en/Civilian-Casualties-Soar-in-Ukraine-in-the-First-Half-of-2026-Amid-Escalating-Attacks-and-Intensifying-Use-of-Deadly-Weapons-UN-Human-Rights-Monitors-Say)
49. Në të njëjtën periudhë, OKB-ja kishte verifikuar 48,613 civilë të plagosur. Kështu, numri i përgjithshëm i civilëve të vrarë ose të plagosur të dokumentuar nga OKB-ja arriti në 65,044.
50. Mes viktimave të verifikuara ishin 803 fëmijë të vrarë dhe 2,960 të plagosur. Numri i përgjithshëm i fëmijëve të vrarë ose të plagosur ishte së paku 3,763.
51. OKB-ja paralajmëron se shifrat reale janë dukshëm më të larta. Verifikimi është veçanërisht i vështirë në Mariupol dhe në pjesët e pushtuara të Donetskut, Luhanskut, Zaporizhzhias, Khersonit dhe Krimesë.
52. Në gjashtë muajt e parë të vitit 2026, OKB-ja regjistroi 1,396 civilë të vrarë dhe 7,978 të plagosur në Ukrainë. Bilanci ishte 37% më i lartë se në të njëjtën periudhë të vitit 2025. [OKB](https://ukraine.ohchr.org/en/Protection-of-Civilians-in-Armed-Conflict-June-2026)
53. Krahasuar me gjashtëmujorin e parë të vitit 2024, numri i përgjithshëm i viktimave civile në vitin 2026 ishte 114% më i lartë. Rritja lidhet me sulmet masive në qytete dhe përhapjen e dronëve të vegjël pranë frontit.
54. Vetëm në qershor 2026 u vranë të paktën 293 civilë dhe u plagosën 1,990. Ky ishte muaji me numrin më të lartë të përgjithshëm të civilëve të vrarë dhe të plagosur që nga prilli 2022.
55. Armët me rreze të gjatë, përfshirë raketat dhe dronët goditës, shkaktuan 45% të viktimave civile të qershorit. Ato vranë 126 dhe plagosën 907 persona, kryesisht në qytete larg frontit.
56. Dronët me rreze të shkurtër vranë 89 dhe plagosën 588 civilë pranë frontit gjatë qershorit. Ky ishte bilanci më i rëndë mujor nga këto armë që nga fillimi i pushtimit në shkallë të plotë.
57. Viti 2025 ishte viti më vdekjeprurës për civilët në Ukrainë që nga 2022: OKB-ja verifikoi 2,514 të vrarë dhe 12,142 të plagosur. Bilanci ishte 31% më i lartë se në vitin 2024. [OKB](https://ukraine.ohchr.org/en/2025-deadliest-year-for-civilians-in-Ukraine-since-2022-UN-human-rights-monitors-find)
58. OKB-ja vlerësoi se 97% e viktimave civile të vitit 2025 ndodhën në territorin e kontrolluar nga Ukraina, si pasojë e sulmeve të forcave ruse.
59. Autoritetet ruse raportuan 250 civilë të vrarë dhe 1,596 të plagosur brenda Rusisë gjatë gjashtëmujorit të parë të vitit 2026. OKB-ja i citoi këto shifra si të dhëna ruse, jo si bilanc të verifikuar me të njëjtën metodologji.
60. Sipas UNHCR-së, rreth 5.9 milionë ukrainas mbeteshin refugjatë jashtë vendit në fillim të vitit 2026. Rreth 3.7 milionë të tjerë ishin të zhvendosur brenda Ukrainës. [UNHCR](https://www.unhcr.org/europe/news/briefing-notes/after-brutal-winter-millions-ukrainians-face-deepening-displacement-and)
61. Rreth 10.8 milionë njerëz brenda Ukrainës vlerësohet se kanë nevojë për ndihmë humanitare gjatë vitit 2026. Nevojat përfshijnë strehim, ushqim, ujë, energji, kujdes shëndetësor dhe mbrojtje nga minat.
62. Komisioni Hetimor i OKB-së arriti në përfundimin se deportimi, transferimi i detyruar dhe zhdukja e fëmijëve ukrainas përbëjnë krime kundër njerëzimit. Komisioni kishte verifikuar mbi 1,200 raste dhe konstatoi se 80% e fëmijëve të dokumentuar nuk ishin kthyer. [OKB](https://ukraine.un.org/en/311741-un-commission-concludes-deportation-and-forcible-transfer-ukrainian-children-russian)
63. OKB-ja ka dokumentuar torturë të përhapur dhe sistematike ndaj të burgosurve ukrainas në Rusi. Ka dokumentuar gjithashtu keqtrajtim të të burgosurve rusë nga forcat ukrainase, kryesisht gjatë kapjes dhe transferimit drejt qendrave zyrtare. [OKB](https://ukraine.ohchr.org/en/Rising-Civilian-Casualties-and-Violations-Amid-Intensifying-Hostilities-in-Ukraine-UN%20Report)
64. Deri në qershor 2026, OKB-ja kishte verifikuar ekzekutimin e 129 ushtarëve ukrainas të kapur ose të nxjerrë jashtë luftimit nga forcat ruse. Ekzekutimi i robërve përbën shkelje të rëndë të së drejtës ndërkombëtare humanitare. [OKB](https://ukraine.ohchr.org/en/UN-report-details-increase-in-civilian-deaths-amid-systematic-strikes-on-energy-facilities)
65. Në territoret e pushtuara, OKB-ja ka dokumentuar presion për marrjen e shtetësisë ruse, mobilizim të detyruar, konfiskim pronash, ndalim të arsimit ukrainas dhe kufizim të lirisë së shprehjes. Këto politika kanë detyruar mijëra banorë të largohen. [OKB](https://ukraine.ohchr.org/en/Russia-s-discriminatory-policies-in-occupied-parts-of-Ukraine-displaced-thousands-and-impedes-returns-UN-Human-Rights-monitors)
66. Banka Botërore, BE-ja, OKB-ja dhe qeveria ukrainase vlerësojnë se rindërtimi dhe rimëkëmbja do të kushtojnë rreth 588 miliardë dollarë gjatë dhjetë vjetëve. Vlerësimi mbulon dëmet deri më 31 dhjetor 2025. [Banka Botërore](https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2026/02/23/updated-ukraine-recovery-and-reconstruction-needs-assessment-released)
67. Dëmet e drejtpërdrejta të dokumentuara në ndërtesa, transport, energji, industri dhe sektorë të tjerë kanë kaluar 195 miliardë dollarë. Strehimi, transporti dhe energjia janë sektorët më të goditur.
68. Kostoja e rindërtimit është pothuajse tri herë më e madhe se PBB-ja nominale e vlerësuar e Ukrainës për vitin 2025. Rindërtimi do të kërkojë mbështetje shumëvjeçare, investime private dhe reforma institucionale.
69. Vlera e aseteve energjetike të dëmtuara ose të shkatërruara u rrit me rreth 21% nga njëri vlerësim vjetor i Bankës Botërore te tjetri. Kjo pasqyron valët e vazhdueshme të goditjeve ndaj prodhimit dhe shpërndarjes së energjisë.
70. Të paktën 20 miliardë dollarë nevoja janë mbuluar që nga viti 2022 përmes riparimeve urgjente. Për vitin 2026 janë identifikuar mbi 15 miliardë dollarë projekte prioritare për strehim, energji, transport, çminim dhe rimëkëmbje ekonomike.
IV. Sulmet ajrore dhe zhvillimet e fundit
71. Rusia është në gjendje të lëshojë qindra dronë dhe dhjetëra raketa në një valë të vetme. Dronët e lirë dhe objektivat mashtruese përdoren për të mbingarkuar radarët dhe për të zbrazur rezervat ukrainase të interceptorëve.
72. Natën mes 31 korrikut dhe 1 gushtit 2026, Rusia lëshoi 35 raketa, prej të cilave 27 balistike, dhe 185 dronë. Sulmi vrau dhjetë persona në Kyiv dhe rajonin përreth dhe dëmtoi banesa, shkollë, infrastrukturë dhe ambasadën lituaneze. [Reuters](https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/russia-pounds-kyiv-with-missiles-2026-07-31/)
73. Zelensky deklaroi se në atë sulm u rrëzua vetëm një raketë balistike, për shkak të mungesës së interceptorëve Patriot. Kjo tregoi se mbrojtja ukrainase mbetet shumë më efikase ndaj dronëve dhe raketave lundruese sesa ndaj raketave balistike.
74. Në sulmin e 29–30 korrikut, Rusia përdori mbi 70 raketa dhe rreth 280 dronë. Të paktën nëntë persona u vranë, ndërsa një nga raketat që goditi Ukrainën dyshohej se ishte prodhuar në Korenë e Veriut. [Reuters](https://www.reuters.com/world/europe/russia-striking-kyiv-with-ballistic-missiles-mayor-says-2026-07-29/)
75. Një raketë lundruese ruse Kh-101 kaloi në territorin polak dhe ra në një fushë pranë Tarnawa-Kolonias, rreth 100 kilometra larg kufirit ukrainas. Nuk pati viktima, por Polonia thirri ambasadorin rus dhe paraqiti protestë zyrtare. [Reuters](https://www.reuters.com/world/europe/polish-police-find-crater-debris-unidentified-object-russia-strikes-ukraine-2026-07-30/)
76. Më 3 gusht, Rusia hodhi tetë bomba të drejtuara mbi qytetin Zaporizhzhia brenda rreth 90 minutash. Një grua 71-vjeçare u vra, 31 persona u plagosën dhe u dëmtuan 22 ndërtesa banimi. [AP](https://apnews.com/article/9e4000f63b54cf814704ff60373f2bb9)
77. Natën e 3–4 gushtit, Rusia sulmoi Ukrainën me 136 dronë dhe një raketë balistike, sipas Forcave Ajrore ukrainase. Goditjet dhe mbetjet e armëve të rrëzuara shkaktuan dëme në disa rajone.
78. Më 4 gusht, dronët ukrainas goditën tri magazina në Rusi. Autoritetet ruse raportuan pesë të vrarë dhe dhjetë të plagosur në Chekhov, pranë Moskës, ndërsa zjarre u regjistruan edhe në objektet pranë Shën Petersburgut dhe Tverit. [Reuters](https://www.reuters.com/world/europe/ukraine-strikes-three-warehouses-across-russia-killing-five-local-officials-say-2026-08-04/)
79. Shumë nga objektet e goditura i përkisnin kompanisë Wildberries, një nga shitësit më të mëdhenj në internet në Rusi. Ukraina pretendon se magazinat shërbenin edhe për logjistikën ushtarake; kompania dhe autoritetet ruse i kanë cilësuar sulmet terrorizëm.
80. Reuters verifikoi një video ku një dron rus ndiqte një shitës perimesh rreth automjetit të tij në Kherson dhe më pas shpërthente. Burri 52-vjeçar mbijetoi me plagë nga copëzat, ndërsa Ukraina kërkoi hetim si krim lufte. [Reuters](https://www.reuters.com/world/europe/ukraine-accuses-russia-war-crime-after-video-shows-drone-hunting-market-vendor-2026-08-04/)
81. Autoritetet ruse fajësuan Ukrainën për një sulm në një plazh pranë Gelendzhikut, ku u raportuan shtatë të vrarë, përfshirë fëmijë. Ukraina mohoi se synon civilët dhe tha se godet vetëm objektiva ushtarakë ose objekte që ndihmojnë luftën.
82. Në të njëjtën periudhë, sulmet ruse vranë pesë civilë në Ukrainë, përfshirë dy fëmijë. Shkëmbimi i goditjeve tregoi se lufta ajrore tashmë prek qytete dhe civilë në të dyja anët e kufirit. [AP](https://apnews.com/article/222d8755b524c231faa8fd6de10f38ef)
83. Më 4 gusht, një ushtar rus hapi zjarr në Khmelnytske, në Sevastopolin e pushtuar, duke vrarë një ushtar tjetër dhe tre civilë. Sulmuesi u arrestua; ngjarja ishte incident kriminal brenda zonës së pushtuar dhe jo operacion ukrainas. [AP](https://apnews.com/article/574bd915ebf7625955fc1cefbf3ef918)
84. Natën e 23–24 majit 2026, Rusia përdori rreth 600 dronë dhe 90 raketa, përfshirë një raketë Oreshnik. Katër persona u vranë, afro 100 u plagosën dhe u dëmtuan objekte kulturore në Kyiv. [Reuters](https://www.reuters.com/world/europe/ukraines-capital-kyiv-hit-by-massive-missile-drone-attack-2026-05-23/)
85. Të dyja palët mohojnë se synojnë qëllimisht civilët, por goditjet ndaj qyteteve, porteve, rafinerive, magazinave dhe anijeve rrisin vazhdimisht rrezikun për popullsinë dhe transportin civil.
V. Dronët ukrainas, nafta dhe Deti i Zi
86. Ukraina njoftoi se ka zhvilluar dronë me rreze mbi 3,000 kilometra. Në qershor 2026, Zelensky deklaroi se një objekt rafinimi në Tyumen, më shumë se 2,000 kilometra nga kufiri, ishte goditur; guvernatori rus tha se sulmi u zmbraps dhe nuk pati dëme. [Reuters](https://www.reuters.com/business/energy/ukraines-zelenskiy-confirms-drone-strike-refining-facilities-russias-tyumen-2026-06-20/)
87. Objektivat kryesore të goditjeve të thella ukrainase janë rafineritë, depot e karburantit, aerodromet, fabrikat e raketave dhe dronëve, hekurudhat, nënstacionet dhe portet. Synimi është të zvogëlohet aftësia ruse për financimin dhe furnizimin e luftës.
88. Sipas të dhënave të Kplerit, përpunimi rus i naftës ra në rreth 3.8 milionë fuçi në ditë në korrik, niveli më i ulët në 21 vjet. Rënia lidhej me goditjet ukrainase, remontet dhe ndërprerjet e prodhimit.
89. Në fund të korrikut, Ukraina goditi rafineritë e mëdha në Ryazan dhe Perm. Të dyja objektet morën zjarr, ndërsa kapaciteti i tyre i kombinuar nominal arrin rreth 220 milionë fuçi në vit. [AP](https://apnews.com/article/4275c2280107aedba37df8704f226ce6)
90. Eksportet ruse detare të produkteve të naftës ranë me rreth 33% në korrik krahasuar me qershorin, në 3.9 milionë tonë. Goditjet ndaj rafinerive dhe kufizimet e eksporteve reduktuan sasinë e karburantit të disponueshëm. [Reuters](https://www.reuters.com/business/energy/russian-july-seaborne-oil-product-exports-drop-33-mm-data-sources-shows-2026-08-04/)
91. Rusia e zgjati ndalimin e eksporteve të benzinës dhe disa llojeve të karburanteve deri më 31 janar 2027, me përjashtime të caktuara. Qëllimi ishte stabilizimi i furnizimit të brendshëm dhe frenimi i rritjes së çmimeve. [Reuters](https://www.reuters.com/business/energy/russia-extends-diesel-gasoline-export-bans-until-end-january-2027-2026-07-30/)
92. Komandanti ukrainas i forcave të dronëve deklaroi se 116 anije ruse ishin goditur në Detin Azov brenda nëntë ditësh. Reuters verifikoi disa pamje dhe dëme, por jo numrin e plotë të pretenduar. [Reuters](https://www.internazionale.it/ultime-notizie-reuters/2026/07/14/russia-accuses-ukraine-of-terrorism-in-sea-of-azov-as-kyiv-opens-new-front-in-war)
93. Deri më 16 korrik, Ukraina e rriti pretendimin në 147 anije të goditura në Detin Azov dhe Detin e Zi, ndërsa më vonë raportoi mbi 200. “E goditur” nuk do të thotë domosdoshmërisht e fundosur ose e shkatërruar.
94. Sulmet kufizuan përkohësisht lundrimin përmes Ngushticës së Kerçit dhe Detit Azov. Rreth një e katërta e eksporteve ruse të grurit kalojnë nëpër këtë zonë, ndaj Moska filloi shqyrtimin e rrugëve alternative. [Reuters](https://www.pravda.com.ua/eng/news/2026/07/14/8044034/)
95. Sulmet ruse u kanë hequr porteve ukrainase të Detit të Zi rreth një të tretën e kapacitetit të eksportit të grurit. Rreth 30 milionë tonë drithëra dhe fara vajore rrezikojnë të bllokohen, ndërsa rrugët tokësore dhe Danubi mund të mbulojnë vetëm 50–55% të volumit detar. [Reuters](https://www.reuters.com/world/ukraine-turns-alternative-grain-export-routes-counts-losses-russia-blocks-ports-2026-08-04/)
VI. Teknologjia, armët dhe ndihma perëndimore
96. Ministria ukrainase e Mbrojtjes pretendon se dronët kryejnë tashmë mbi 90% të goditjeve të dokumentuara ndaj objektivave ruse. Kjo përfshin personel, automjete, artileri, sisteme elektronike, depo dhe qendra komanduese. [Ministria ukrainase e Mbrojtjes](https://mod.gov.ua/en/news/the-defence-forces-of-ukraine-have-hit-more-than-800-000-enemy-targets-with-drones-since-the-beginning-of-the-year)
97. Projekti ukrainas “Linja e dronëve” synon krijimin e një zone të vazhdueshme goditjeje 10–15 kilometra të thellë. Mbi 1,000 ekipe operatorësh marrin pjesë në sistem, sipas Ministrisë ukrainase të Mbrojtjes. [Ministria ukrainase e Mbrojtjes](https://mod.gov.ua/news/liniya-droniv-yak-praczyuye-nova-doktrina-vijni)
98. Në gjysmën e parë të vitit 2026, Ukraina miratoi për përdorim 1,184 modele të reja armësh dhe pajisjesh; mbi 90% u përshkruan si prodhim ukrainas. Shifra tregon ritmin e inovacionit, por jo domosdoshmërisht prodhim masiv të secilit model. [Ministria ukrainase e Mbrojtjes](https://mod.gov.ua/en/news/new-ukrainian-precision-munition-firefly-ready-for-series-production)
99. Raketa ukrainase FP-5 Flamingo është raketë lundruese, jo dron. Sipas presidencës ukrainase, ajo ka rreze deri në 3,000 kilometra dhe mund të mbajë kokë luftarake me peshë mbi një ton. [Presidenca e Ukrainës](https://www.president.gov.ua/news/u-zvernenni-z-nagodi-dnya-zbroyara-prezident-pokazav-ponad-5-103821)
100. Ukraina ka zhvilluar municionin e drejtuar Firefly për dronët bombardues. Sistemi është projektuar të godasë fortifikime edhe nën pengim elektronik dhe u shpall i gatshëm për prodhim serik në korrik 2026. [Ministria ukrainase e Mbrojtjes](https://mod.gov.ua/en/news/new-ukrainian-precision-munition-firefly-ready-for-series-production)
101. Projekti FREYJA synon krijimin e një sistemi evropian më të lirë kundër raketave balistike. Fire Point po integron teknologji nga 13 partnerë evropianë dhe synon provën e parë të suksesshme të përgjimit nga mesi i vitit 2027. [Reuters](https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/ukraines-fire-point-starts-integrate-european-tech-into-missile-defence-system-2026-08-04/)
102. Koalicioni FREYJA ka dhjetë shtete themeluese: Ukrainën, Danimarkën, Francën, Gjermaninë, Italinë, Holandën, Norvegjinë, Spanjën, Suedinë dhe Britaninë e Madhe. Projekti mbetet në zhvillim dhe nuk është ende sistem operativ. [Presidenca e Ukrainës](https://www.president.gov.ua/en/news/u-parizhi-vidbulasya-persha-zustrich-prisvyachena-realizaciy-105405)
103. Franca autorizoi prodhimin me licencë në Ukrainë të raketave SCALP dhe bombave AASM. Franca dhe Italia autorizuan gjithashtu prodhimin e interceptorëve Aster 30 para fundit të vitit 2026. [Deklarata zyrtare](https://www.elysee.fr/en/emmanuel-macron/2026/07/14/joint-declaration-by-the-president-of-the-french-republic-and-the-president-of-ukraine)
104. Ukraina njoftoi porosinë fillestare të 16 avionëve Rafale dhe katër sistemeve SAMP/T-NG. Dy sisteme më të vjetra SAMP/T pritet të vendosen përkohësisht derisa të dorëzohen sistemet e reja.
105. Saab nënshkroi kontratë prej rreth 24.6 miliardë korona suedeze për 16 avionë Gripen E për Ukrainën. Saab i planifikon dorëzimet më 2029–2030, ndërsa 16 avionë më të vjetër Gripen C/D pritet të fillojnë të mbërrijnë si ndihmë më herët. [Reuters](https://www.aol.com/articles/saab-signs-2-54-billion-193146000.html)
106. Bashkimi Evropian i transferoi Ukrainës 3.47 miliardë euro më 30 korrik për dronë, raketa, mbrojtje ajrore dhe avionë Gripen. Pagesa është pjesë e paketës më të gjerë të huas prej 90 miliardë eurosh. [Reuters](https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/eu-disburses-347-billion-ukraine-more-drones-air-defence-jets-2026-07-30/)
107. Nga huaja evropiane, 45 miliardë euro janë planifikuar për vitin 2026, përfshirë 28.3 miliardë për kapacitetet e industrisë ukrainase të mbrojtjes. Huaja parashikohet të shlyhet pasi Rusia të paguajë reparacione. [Këshilli i BE-së](https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2026/04/23/council-finalises-90-billion-support-loan-to-ukraine/)
108. Në samitin e Ankarasë, aleatët e NATO-s premtuan 70 miliardë euro pajisje, ndihmë dhe trajnim ushtarak për Ukrainën gjatë vitit 2026. Ata shprehën synimin për të ruajtur të paktën të njëjtin nivel edhe në vitin 2027. [NATO](https://www.nato.int/en/about-us/official-texts-and-resources/official-texts/2026/07/08/the-ankara-summit-declaration)
109. Zelensky kërkoi një paketë dimërore prej 300 interceptorësh Patriot: nga 100 raketa në muaj për tre muaj. Kërkesa pasqyron frikën se Rusia do ta intensifikojë fushatën balistike kundër energjisë dhe qyteteve. [Presidenca e Ukrainës](https://www.president.gov.ua/en/news/ukrayina-kritichno-potrebuye-raket-perehoplyuvachiv-dlya-pat-105249)
110. Trump deklaroi fillimisht se Ukraina do të merrte licencë për prodhimin e Patriotëve, por më vonë tha se nuk ishte i sigurt. Prandaj, prodhimi me licencë nuk duhet paraqitur ende si marrëveshje plotësisht e mbyllur; pala ukrainase vlerëson se procesi mund të zgjasë nga 12 muaj deri në pesë vjet. [Reuters](https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/ukraines-envoy-us-says-we-need-missiles-2026-07-31/)
VII. Ekonomia, sanksionet dhe diplomacia
111. Banka Qendrore e Rusisë e uli normën bazë në 14% më 24 korrik 2026. Inflacioni vjetor ishte 5.9% më 20 korrik, ndërsa parashikimi për fundin e vitit u rrit në 6–7%. [Banka e Rusisë](https://www.cbr.ru/eng/press/keypr/)
112. Banka Qendrore uli parashikimin e rritjes ekonomike ruse për vitin 2026 në 0–1%. Qeveria ruse kishte ulur më herët parashikimin e saj në 0.4%, ndërsa FMN-ja vazhdonte të parashikonte rritje prej 1.1%.
113. Ekonomia ruse u rrit vetëm rreth 1% në vitin 2025, pas rritjes prej afro 4.9% në 2024. Në tremujorin e parë të vitit 2026 u regjistrua tkurrje prej 0.3%, e para tremujore në rreth tre vjet. [Reuters](https://www.investing.com/news/economy-news/russias-economy-shows-first-quarterly-contraction-in-three-years-4646533)
114. Rusia planifikoi 13.5 trilionë rubla për mbrojtjen në vitin 2025, rreth 6.3% të PBB-së dhe 32% të shpenzimeve federale. Mbrojtja dhe siguria së bashku përbënin afërsisht 41% të buxhetit dhe rreth 8% të PBB-së. [Reuters](https://www.reuters.com/world/europe/russia-hikes-national-defence-spending-by-23-2025-2024-09-30/)
115. Më 23 korrik 2026, BE-ja miratoi paketën e 21-të të sanksioneve, me 218 emërtime të reja: 48 persona dhe 170 subjekte. Paketa synon financat, energjinë, kriptovalutat, flotën hije dhe industrinë ushtarake. [Këshilli i BE-së](https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2026/07/23/21st-package-of-sanctions-eu-hits-russian-energy-financial-services-and-crypto-hard/)
116. BE-ja vendosi ngrirje asetesh dhe ndalim financimi për 94 banka e institucione financiare dhe zgjeroi ndalimin e transaksioneve te 33 institucione të tjera. Masa të reja u vendosën edhe ndaj bankave dhe platformave të kriptovalutave jashtë Rusisë.
117. Paketa shtoi 41 anije në listën e flotës hije, mbi 632 anije të sanksionuara më parë. Ajo preku gjithashtu kompani që ofrojnë ekuipazhe, furnizim me karburant dhe shërbime për anijet që shmangin kufirin e çmimit të naftës.
118. BE-ja sanksionoi 56 persona dhe kompani të tjera të lidhura me kompleksin ushtarako-industrial rus, prej të cilave 37 lidhen drejtpërdrejt me dronët me rreze të gjatë. Kufizimet e eksportit u zgjeruan ndaj 51 subjekteve në Rusi dhe vende të treta.
119. Bisedimet e drejtpërdrejta Rusi–Ukrainë rifilluan në Stamboll në maj 2025, për herë të parë pas më shumë se tre vjetësh. Tre raundet e vitit 2025 sollën kryesisht marrëveshje për shkëmbime robërish dhe kthim trupash, por jo armëpushim.
120. Në fillim të vitit 2026 u zhvilluan dy raunde në Abu Dhabi dhe një takim dypalësh me ndërmjetësim amerikan në Gjenevë. Palët iu afruan një dokumenti teknik për monitorimin e një armëpushimi, por nuk zgjidhën çështjet territoriale. [Reuters](https://www.reuters.com/world/europe/zelenskiy-says-deal-close-ceasefire-monitoring-land-issue-needs-leaders-2026-02-18/)
121. Rusia kërkon që Ukraina të heqë dorë edhe nga pjesë të Donetskut që ushtria ruse nuk i ka pushtuar. Ukraina e refuzon këtë dhe kërkon garanci të forta sigurie, ndërsa palët kundërshtohen edhe për të ardhmen e centralit bërthamor të Zaporizhzhias.
122. Me ndërmjetësimin amerikan, palët ranë dakord për një armëpushim treditor më 9–11 maj 2026 dhe shkëmbim 1,000 me 1,000 robër. Marrëveshja ishte humanitare dhe nuk u shndërrua në ndalim të përhershëm të luftimeve. [Reuters](https://www.reuters.com/world/europe/ukraines-zelenskiy-confirms-us-announcement-ceasefire-prisoner-exchange-2026-05-08/)
123. Më 16 korrik, Kremlini deklaroi se nuk kishte perspektivë të menjëhershme për rifillimin e bisedimeve. Negociatat ishin ndërprerë në shkurt, ndërsa vëmendja amerikane dhe rezervat e mbrojtjes ajrore ishin zhvendosur drejt konfliktit me Iranin. [Reuters](https://www.reuters.com/world/kremlin-says-theres-no-immediate-prospect-resuming-peace-talks-with-ukraine-2026-07-16/)
124. Ukraina përjetoi riorganizim të madh politik dhe ushtarak gjatë korrikut: Mykhailo Fedorov u largua nga Ministria e Mbrojtjes, Oleksandr Syrskyi u zëvendësua nga Mykhailo Drapatyi dhe Yevhenii Khmara u bë ministër në detyrë i Mbrojtjes. Ndryshimet pasuan protesta dhe debate për reformat ushtarake. [Reuters](https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/ukraines-ex-defence-minister-says-changes-military-procurements-behind-his-2026-07-29/)
125. Rustem Umerov, kryenegociatori ukrainas, u emërua drejtues i shërbimit të inteligjencës së jashtme më 3 gusht, por do të vazhdojë të udhëheqë bisedimet me Rusinë. Deri më 5 gusht 2026 nuk kishte marrëveshje paqeje, armëpushim të qëndrueshëm ose kompromis përfundimtar territorial. [Reuters](https://www.reuters.com/world/europe/ukraines-top-negotiator-umerov-head-foreign-intelligence-service-2026-08-03/)/Tetova News
