ChatTJB duket si një chatbot i zakonshëm. Por është shumë larg asaj me të cilën përdoruesit janë mësuar. Në vend të një algoritmi, pyetjeve u përgjigjen njerëzit.
Autorja: Michaela Prešinská
Në një billboard në San Francisko thuhet se ChatTJB i ri është një «ndërfaqe udhëheqëse bashkëbisedimi e mundësuar nga AI». Tingëllon si një nga reklamat e panumërta të zakonshme për inteligjencën artificiale, të cilave një vizitor në qytetin kalifornian praktikisht nuk mund t’u shpëtojë.
Megjithatë, një yll i vogël pranë shkronjave e drejton kalimtarin te shpjegimi poshtë reklamës. Në këtë rast, shkurtesa AI nuk nënkupton «artificial intelligence» – inteligjencë artificiale – por «average individual», pra «njeri i zakonshëm».
ChatTJB, në fakt, nuk përdor fare inteligjencë artificiale. Përdoruesi shkruan një pyetje në kutinë e chat-it dhe, në anën tjetër, në vend që atë ta lexojë një model gjuhësor, e lexon një njeri.
Fillimisht, ishte kryesisht vetë Bryant, 32 vjeç, ish-menaxher projektesh në Google, folës publik dhe artist. Por gradualisht chat-i i tij satirik u zgjerua aq shumë, saqë iu desh të përfshinte në projekt edhe vullnetarë të tjerë.
Faqja funksionon që nga prilli 2026, por në fillim nuk tërhoqi shumë vëmendje. Kthesa ndodhi në fund të korrikut, kur Bryant vendosi të investonte 6.000 dollarë në billboardin e përmendur.
Reklama tërhoqi mediat dhe, bashkë me to, edhe përdoruesit. Deri më 6 gusht, sipas Wired, faqja kishte marrë më shumë se 30.000 pyetje. Vetëm gjashtë ditë më vonë, Fortune shkruante tashmë për më shumë se 100.000 pyetje.
Në momentin e ngarkesës më të madhe, sipas Bryantit, mbërrinin rreth 5.000 kërkesa në orë.
Për një volum të tillë, një njeri i vetëm thjesht nuk mjaftonte. Prandaj Bryant filloi të kërkonte njerëz të tjerë të zakonshëm që ta ndihmonin për t’u përgjigjur pyetjeve. Deri nga mesi i gushtit, më shumë se 10.000 persona ishin paraqitur për të punuar si vullnetarë dhe numri i tyre vazhdonte të rritej.
Kështu u krijua një përmbysje pothuajse e përsosur e një prej frikërave më të zakonshme të lidhura me zhvillimin e inteligjencës artificiale. Ndërsa punonjësit prej vitesh dëgjojnë paralajmërime se makinat do t’ua marrin punën, te ChatTJB njerëzit ulen vullnetarisht para kompjuterit dhe përpiqen të bëjnë punën e chatbotëve.
Ishte një shaka. Por njerëzit filluan të bëjnë pyetje serioze
Ajo që nisi si shaka gradualisht mori një dimension më serioz. Përdoruesit pushuan së dërguari vetëm kërkesa absurde.
Bryant, sipas Fortune, e kujton ende një person që i shkroi gjatë natës së parë të muajit të mjaltit se ndihej disi i tensionuar dhe e pyeti nëse një ndjesi e tillë ishte normale.
Pyetje të ngjashme filluan të shtoheshin. Dikush pyeste çfarë të bënte për ditëlindjen, kur nuk kishte dëshirë të organizonte festë; një tjetër kërkonte këshilla për darkën ose për mënyrën se si mund t’i përdorte ushqimet që kishte në frigorifer.
Bryant thotë se njerëzit në fillim vinin kryesisht për t’u argëtuar, por gradualisht filluan të ndanin edhe çështje shumë më personale dhe mendime që i shqetësonin.
Sipas tij, ata nuk kërkojnë aq shumë një këshillë profesionale, sesa një njeri të vërtetë me të cilin mund ta diskutojnë problemin e tyre.
Një nga arsyet përse Bryant e krijoi ChatTJB ishte pikërisht varësia gjithnjë e më e madhe nga përgjigjet e shpejta të makinave.
Ai filloi të merrej me atë që quhet «dorëzim njohës» ose «kapitullim kognitiv» – situata kur një person gradualisht ia delegon gjykimin e vet inteligjencës artificiale dhe fillon t’i pranojë përgjigjet e saj me më pak distancë kritike.
Edhe ai vetë e kishte kapur veten në një situatë të tillë.
E kishte pyetur inteligjencën artificiale nëse, në temperaturën 65 gradë Fahrenheit – rreth 18 gradë Celsius – duhej të vishte mëngë të shkurtra apo të gjata, megjithëse kishte jetuar në San Francisko për rreth shtatë vjet.
Vetëm më pas i kishte rënë ndër mend se një vendim që më parë do ta merrte vetë pa u menduar shumë, ia kishte kaluar automatikisht një modeli gjuhësor.
«Kapitullimi kognitiv»
Konceptin e «kapitullimit kognitiv» e prezantuan profesorët Steven D. Shaw dhe Gideon Nave nga Wharton në një studim të vitit 2026.
Pjesëmarrësit duhej të zgjidhnin detyra ku nuk mjaftonte të mbështeteshin vetëm në përgjigjen e parë intuitive, por duhej ta mendonin vërtet problemin. Një pjesë e tyre mund të përdornin ndihmën e inteligjencës artificiale.
Kur sistemi jepte këshilla të sakta, ata performonin më mirë.
Por sapo sistemi fillonte të jepte këshilla të gabuara, suksesi i tyre binte me 15 pikë përqindjeje krahasuar me njerëzit që nuk kishin fare ndihmë nga inteligjenca artificiale.
Studiuesit më pas testuan nëse njerëzit mbështeteshin te inteligjenca artificiale në të njëjtën mënyrë edhe në kushte të tjera.
Tendenca nuk u zhduk as nën presionin e kohës.
Në një eksperiment tjetër u shtuan shpërblime financiare për përgjigje të sakta dhe reagim i menjëhershëm mbi rezultatin. Në ato kushte njerëzit i refuzonin më shpesh këshillat e gabuara të IA-së, por as kjo nuk e eliminonte plotësisht «kapitullimin kognitiv».
E kundërta e chatbotëve të zakonshëm
ChatTJB është pothuajse e kundërta e një chatbot-i të zakonshëm.
Për një përgjigje mund të pritet disa orë. Kapaciteti i shërbimit është i kufizuar dhe në anën tjetër nuk ndodhet një model me sasi të jashtëzakonshme të dhënash, por një njeri konkret, me përvojat, pikëpamjet dhe kufizimet e veta.
Pikërisht ajo që kompanitë teknologjike zakonisht përpiqen ta eliminojnë, këtu është pjesë e vetë konceptit.
Bryant as nuk përpiqet të paraqitet si autoritet.
Në YouTube e ka përshkruar projektin e tij si «modeli më i keq gjuhësor i të gjitha kohërave», i cili nuk ka aspak për qëllim të japë përgjigjen më të saktë apo më të përsosur të mundshme.
Roli i tij është t’i rikthejë bisedës diçka që chatbot-ëve të zakonshëm u mungon: njerëzoren.
Ironia është se Bryant vetë nuk është kundërshtar i inteligjencës artificiale.
Faqen ChatTJB e krijoi me ndihmën e platformës Lovable, së cilës, përmes udhëzimeve të shkruara me gjuhë të zakonshme, i tregonte se çfarë duhej të programonte.
Pra, ai nuk e kundërshton vetë teknologjinë. Problemi, sipas tij, është sesa lehtë njerëzit fillojnë t’ia dorëzojnë asaj gjykimin e tyre, madje edhe për vendime për të cilat në të vërtetë nuk kanë aspak nevojë për inteligjencë artificiale.
Projekti pritej të zgjaste vetëm disa ditë
Fillimisht Bryant kishte planifikuar që projekti të funksiononte vetëm për disa ditë. Por pas fluksit të madh të përdoruesve ndryshoi mendje dhe tani dëshiron të vazhdojë me të.
Megjithatë, të paktën tani për tani, ChatTJB nuk është ndonjë biznes i madh.
Shërbimi ofron një abonim me pagesë prej 5 dollarësh në muaj, por deri më 6 gusht, sipas Wired, atë e kishin blerë vetëm rreth katër persona.
Vetë themeluesi e cilëson publikisht abonimin si «të pavlerë», pasi klienti, përveçse mbështet financiarisht projektin, nuk përfiton asgjë tjetër.
Megjithatë, sipas Fortune, Bryant ka zhvilluar disa bisedime me persona që do të donin të përfshiheshin në projekt në të ardhmen.
Dhe ndonëse ChatTJB e konsideron një nga eksperimentet e tij artistike më afatshkurtra, ai nuk e përjashton mundësinë që, me një partner të përshtatshëm, projekti të mund të funksionojë edhe për një kohë të gjatë./CzechCrunch
