Një fotografi vlen sa një mijë fjalë. Imazhet satelitore të Detit të Kinës Jugore, të marra më 19 korrik dhe 14 gusht dhe të siguruara nga Reuters, zbulojnë përparimin e parë të madh të Kinës në projektin e saj për ndërtimin e një ishulli artificial mbi shkëmbin nënujor Antelope, në arkipelagun Paracel. Pas të paktën gjashtë muajsh punimesh, pajisjet e ndërtimit janë larguar nga ishulli, që ndodhet 260 kilometra nga toka më e afërt kineze, provinca Hainan.
Në imazhin më të fundit të bërë publik, vetëm një anije e rojes bregdetare shihet e ankoruar pranë këtij ishulli, i cili tashmë ka marrë formën e shkronjës C dhe është rreth gjashtë kilometra i gjatë. Një segment bregdetar i drejtë, më shumë se tre kilometra i gjatë, mund të shërbejë për ndërtimin e një piste të ardhshme uljeje. Në breg mund të dallohet gjithashtu një mol rreth 680 metra i gjatë.
Strategji ushtarake?
Sipas informacioneve të përcjella nga mediat shtetërore kineze, shkëmbi Antelope, pasi të përfundojnë punimet, do të përdorej për nevoja civile, si parashikimi i motit dhe kërkimet shkencore. Në qershor, për shembull, studiuesi kinez i Detit të Kinës Jugore, Ding Duo, shkroi në një opinion për China Daily se, me investime “modeste”, “qëllimi është paqësor dhe konstruktiv”, pa synuar “militarizimin”. Deri tani, autoritetet kineze kanë heshtur.
Megjithatë, shumë elemente të çojnë drejt idesë së një baze ushtarake. Sipas analizave të specialistëve të sigurisë rajonale dhe atasheve ushtarakë të intervistuar nga Reuters, transformimi i këtij shkëmbi do t’i mundësonte fuqisë së drejtuar nga Xi Jinping të përforconte kapacitetet e saj ushtarake.
Ben Lewis, themelues i platformës së të dhënave me burime të hapura PLATracker, thotë: “Pjesa veriore e Detit të Kinës Jugore do të ishte veçanërisht e rëndësishme në një skenar konflikti për Tajvanin, prandaj Antelope ndodhet në një pozicion ideal.”
Sipas studiuesit Collin Koh, me bazë në Singapor, rreziku është që Antelope të mund të shndërrohet nga Kina në një lloj “bastioni” në mes të detit. Instalimet e vëzhgimit atje mund të vështirësonin veçanërisht operacionet e nëndetëseve amerikane dhe vietnameze, pa e ekspozuar drejtpërdrejt Kinën. Këto pika mbështetëse do t’i mundësonin gjithashtu Pekinit të mbronte më mirë nëndetëset e veta.
Sipas burimeve të Reuters, disa ekspertë besojnë se pikërisht në Detin e Kinës Jugore Pekini lëshoi muajin e kaluar një raketë me rreze të gjatë veprimi nga një nëndetëse.
Përtej funksionit mbrojtës, ky ishull artificial përfaqëson një pozicion ushtarak veçanërisht strategjik. Profesori i Australian Defence Force Academy, Carl Thayer, paralajmëron se, në kohë lufte, ishulli do t’ua vështirësonte përparimin kundërshtarëve të Kinës.
“Është edhe një gjë tjetër për të cilën Shtetet e Bashkuara duhet të shqetësohen”, përfundon ai.
Një zonë detare e lakmuar
Për më tepër, ky ishull nuk është një rast i izoluar, por pjesë e një Deti të Kinës Jugore jashtëzakonisht të kontestuar. Që nga viti 1974, kur Pekini dëboi ushtrinë e Vietnamit të Jugut, Kina kontrollon të gjithë arkipelagun Paracel.
Megjithatë, Vietnami vazhdon të pretendojë sovranitetin mbi të. Në mars, zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme vietnameze, Pham Thu Hang, deklaroi për Radio Free Asia se “çdo aktivitet i huaj i kryer në Hoang Sa [emri vietnamez i arkipelagut], përfshirë në shkëmbin Hai Sam [emri vietnamez i Antelope], pa autorizimin e Vietnamit, është plotësisht i paligjshëm dhe i pavlefshëm”.
Më 8 gusht, Shtetet e Bashkuara reaguan ndaj synimit të Pekinit për ta kthyer shkëmbin Scarborough — të pretenduar nga Kina, Tajvani dhe Filipinet — në një rezervat natyror.
Sipas zëdhënësit të Departamentit amerikan të Shtetit, Tommy Pigott, motivi është më tepër gjeopolitik. Në një deklaratë ai denoncoi “përpjekjet e përsëritura të Kinës për të imponuar rezervatin e saj kombëtar natyror në shkëmbin Scarborough dhe për t’u mohuar peshkatarëve filipinas qasjen në zonat e tyre tradicionale të peshkimit”.
Ai e cilësoi këtë gjithashtu si “një përpjekje tjetër të njëanshme të Kinës për të përdorur pretekste të dyshimta mjedisore dhe juridike, të mbështetura nga masa shtrënguese, për të imponuar pretendimet e saj territoriale dhe detare”.
Sipas studiuesve të intervistuar nga Reuters, shtimi i këtyre ishujve artificialë kinezë mund të rrisë ndjeshëm kapacitetet ushtarake të Kinës në rajon.
Megjithatë, sipas Konventës së Kombeve të Bashkuara për të Drejtën e Detit, edhe pse shkëmbi Antelope është shndërruar në një ishull artificial, statusi i tij juridik mbetet ai që kishte më parë. Për rrjedhojë, ishulli nuk i jep Pekinit të drejtën për një zonë ekonomike ekskluzive (ZEE) shtesë dhe as përfitimet që do të rridhnin prej saj./L’Express.fr
