Meqenëse kafshët nuk mund t’ju tregojnë se si ndihen, kushtojuni vëmendje këtyre sjelljeve që mund të sinjalizojnë se qeni juaj po përballet me një problem të shëndetit mendor.
Nga Jane Sykes
Njëri nga dy qentë e mi ngordhi disa javë më parë. Që atëherë, qeni tjetër është bërë më i qetë dhe më pak aktiv se zakonisht. A mund të jetë në depresion, apo duhet të shqetësohem për ndonjë sëmundje?
Dy javë më parë, teksa ecja nëpër një park në Krakov të Polonisë, hasa një statujë të një qeni të quajtur Dżok, të krijuar nga artisti polak Bronisław Chromy. Në pllakën e statujës shkruhej: “Dżok, qeni. Miku më besnik që një njeri mund të ketë, mishërim i përkushtimit të pakufishëm të qenit ndaj të zotit. Për një vit të tërë – 1990-1991 – Dżok u pa duke pritur më kot në rrethrrotullimin Rondo Grunwaldzkie që i zoti të kthehej për ta marrë, pasi ai kishte vdekur pikërisht në atë vend.”
E intriguar nga statuja, kërkova në internet historinë e Dżokut. Ajo tregon për vdekjen e papritur të të zotit nga një atak në zemër. Kalimtarët kujdeseshin për qenin, duke i dhënë ushqim dhe ujë, derisa një mësuese në pension, Maria Müller, e adoptoi. Maria vdiq shtatë vjet më vonë dhe trupi i Dżokut u gjet pranë shinave, pasi ishte goditur nga një tramvaj. Në vitin 2001, një qen i racës pastor gjerman, i quajtur Kety, zbuloi statujën duke tërhequr mbulesën me dhëmbë.
Edhe pse qentë nuk mund të na tregojnë se si ndihen, gjatë 30 viteve të fundit kam dëgjuar histori të panumërta nga pronarët — jo shumë të ndryshme nga ajo e Dżokut — të cilat më kanë bindur se qentë përjetojnë pikëllim dhe depresion në mënyra të ngjashme me njerëzit. Disa sjellje të kafshës suaj mund të tregojnë se ajo po përballet me këtë gjendje emocionale.
Ja çfarë duhet të vëzhgoni dhe kur duhet të kërkoni ndihmë veterinare.
Si ta kuptoj nëse qeni im është në depresion?
Shenjat e depresionit te qentë janë mjaft të ngjashme me simptomat te njerëzit. Qeni juaj mund të jetë në depresion nëse:
- Refuzon të lëvizë.
- Qëndron i shtrirë më shumë se zakonisht.
- Duket më pak reagues ndaj zërit ose komandave tuaja.
- Tund bishtin më pak.
- Tregon më pak entuziazëm për ushqimin.
- Ju qëndron shumë pranë juve ose anëtarëve të tjerë të familjes.
- Ecën sa andej-këndej ose duket i shqetësuar.
- Rënkon, ankohet ose ulërin më shumë se zakonisht.
Megjithatë, është e rëndësishme të dini se të gjitha këto shenja mund të tregojnë gjithashtu një sëmundje të fshehtë që kërkon trajtim, si demenca te qentë apo probleme të tjera të trurit, dhimbje kronike nga sëmundje si artriti, apo edhe sëmundje të zemrës, të rrugëve të frymëmarrjes ose të organeve të tjera jetësore.
Përsëri, ne nuk mund t’i kërkojmë qenit të flasë për ndjenjat e tij për të kuptuar se çfarë po ndodh. Nëse qeni juaj duket më pak ndërveprues ose sjellja e tij ju shqetëson, është më mirë ta kontrollojë një veteriner.
Gjatë vizitës, tregojini veterinerit sa kohë kanë qenë të pranishme shenjat dhe nëse kohët e fundit ka pasur ndonjë ndryshim në rutinë, si zhvendosje në një shtëpi të re, humbje të një anëtari të familjes ose humbje të një kafshe tjetër.
Është veçanërisht e rëndësishme të vizitoni veterinerin nëse shfaqen edhe shenja të tjera paralajmëruese të sëmundjes, si ndryshime në oreks; të vjella ose diarre; vështirësi në frymëmarrje ose kollë; humbje peshe; çalim apo ecje jonormale; probleme të lëkurës ose veshëve; apo sjellje të pazakonta si ecja në rreth, lëvizja e vazhdueshme sa andej-këndej, dridhjet, shikimi i ngulur në mure ose shenja të dukshme të verbërisë.
Veterineri mund t’ju bëjë pyetje se kur filluan shenjat dhe si janë zhvilluar me kalimin e kohës. Nëse është e mundur, mbani një ditar të përditshëm të shëndetit të kafshës suaj — duke përfshirë çdo rast të të vjellave, diarresë ose ndryshimeve në oreks, barnat e dhëna, peshën trupore, aktivitetet, llojin dhe sasinë e ushqimit të konsumuar dhe kontaktin me kafshë të tjera.
Gjithashtu, bëni video të sjelljeve shqetësuese të kafshës, në mënyrë që t’ia tregoni veterinerit. Ai do të kryejë edhe një ekzaminim të plotë të kafshës për të kërkuar shenja që mund të tregojnë ndonjë sëmundje.
Në varësi të historikut dhe rezultateve të ekzaminimit, veterineri mund të marrë mostra gjaku dhe urine dhe t’i dërgojë në laborator për analiza bazë shëndetësore, përfshirë vlerësimin e funksionit të veshkave dhe të mëlçisë.
Si mund ta ndihmoj qenin tim?
Nëse veterineri nuk gjen shenja të ndonjë problemi shëndetësor, mund të provoni t’i jepni qenit më shumë stimulim, si ushtrime fizike, shëtitje, lodra të reja ose ushqime të veçanta. Nëse depresioni i qenit është shkaktuar nga humbja e një kafshe tjetër, mund të mendoni për adoptimin e një qeni tjetër.
Pasi ngordhi qeni im i fundit, labradori im i zi, Bodhi, ishte jashtëzakonisht i mërzitur për javë të tëra — rrinte i shtrirë, rënkonte më shumë se zakonisht dhe kërkonte vazhdimisht të qëndronte pranë nesh. Vendosëm të adoptonim një këlysh tjetër labrador. Pas disa javësh përshtatjeje, Bodhi iu kthye gjendjes së tij të zakonshme të lumtur.
Sigurisht, disa qen mund të përjetojnë më shumë ankth nëse në shtëpi sillet një kafshë e re; kjo varet shumë nga personaliteti si i qenit tuaj, ashtu edhe i qenit të adoptuar.
Në fund të fundit, ju e njihni më mirë kafshën tuaj. Ndonjëherë, ilaçi më i mirë është thjesht koha./WP
