Nga Olga Samofalova
Rusia propozon krijimin e një qendre të shpërndarjes së gazit natyror në Afrikë. Dy gjigantët rusë të industrisë së gazit, “Novatek” dhe “Gazprom”, kanë deklaruar se janë të gatshëm të ofrojnë teknologjitë e tyre më të avancuara për gazin natyror të lëngëzuar (LNG), si dhe të bashkëpunojnë në nxjerrjen e gazit dhe zhvillimin e infrastrukturës përkatëse.
Realizimi i kësaj ideje është me interes dhe ekonomikisht i leverdishëm për të dyja palët. Për nga niveli i konsumit të energjisë, Afrika renditet e fundit në botë. Madje, edhe Amerika Latine konsumon disa herë më shumë energji. Arsyeja është e qartë: industria në kontinent është pak e zhvilluar, ndërsa një pjesë e konsiderueshme e popullsisë nuk ka mundësi të përdorë gazin as për gatim. Por kjo nënkupton gjithashtu një potencial të jashtëzakonshëm për rritjen e kërkesës për energji.
Ai që do të arrijë i pari të sigurojë një pozicion të qëndrueshëm në këtë treg, më vonë do të mund të përfitojë më shumë prej tij. Për Rusinë, gjetja e tregjeve të reja për shitjen e gazit të saj është një nga objektivat më të rëndësishëm strategjikë. “Gazprom” prej kohësh e ka humbur pjesën më të madhe të tregut evropian, me përjashtim të furnizimeve drejt disa vendeve mike, por Evropa synon t’i ndërpresë edhe ato. Nga 1 janari 2027, edhe gazi natyror i lëngëzuar rus do ta humbasë tregun evropian.
Për “Novatek” dhe projektin e tij “Yamal LNG”, kjo nënkupton praktikisht humbjen e menjëhershme të blerësit kryesor, pasi pjesa dërrmuese e furnizimeve drejtohej pikërisht në Evropë, me një vëllim prej pothuajse 20 milionë tonësh LNG në vit.
Natyrisht, gjetja e blerësve të rinj për LNG-në ruse nuk pritet të përbëjë problem. Kjo vlen veçanërisht në kushtet aktuale, kur tregu po përballet me mungesë të ofertës për shkak të situatës në Ngushticën e Hormuzit. Furnizimet do të ridrejtohen drejt Azisë, por kjo do të sjellë rritje të kostove të transportit dhe logjistikës.
Në çdo rast, një treg i ri për eksportin e LNG-së ruse do të ishte shumë i mirëpritur. Potenciali i rritjes së kërkesës në Afrikë vlerësohet në 20–30 milionë tonë në vit. Në perspektivë, vendet afrikane mund të thithin një pjesë të gazit që më parë eksportohej drejt tregut evropian dhe madje të nxisin rritjen e mëtejshme të eksporteve ruse.
“Novatek” është i gatshëm të ofrojë një teknologji që, sipas kompanisë, nuk ka të ngjashme në botë, si dhe të sigurojë furnizime me LNG për prodhimin e energjisë gjatë dekadave të ardhshme.
Kompania synon të krijojë një qendër industriale energjetike të ndërtuar mbi një strukturë me bazament gravitacional. Për këtë qëllim, propozohet ndërtimi i një platforme me përmasa 190 metra gjatësi dhe 70 metra gjerësi, e cila do të vendoset në shtratin e detit.
Platforma mund të ndërtohet në një kantier të pavarur detar dhe më pas të transportohet e përfunduar në zonën bregdetare të Afrikës.
Ajo do të kryejë njëkohësisht funksionet e terminalit të ankorimit, depozitimit të LNG-së, rigazifikimit të tij dhe prodhimit të energjisë elektrike, përmes një centrali me fuqi të instaluar deri në një gigavat.
Kapaciteti i saj i pranimit do të arrijë në shtatë milionë tonë LNG në vit, që korrespondojnë me rreth dhjetë miliardë metra kub gaz natyror në gjendje të gaztë.
“Novatek” ka ndërtuar më parë në seri struktura të ngjashme me bazament gravitacional për projektin “Arctic LNG 2”.
Një nga përparësitë kryesore të projektit është se platforma parashikohet të vendoset pranë bregdetit, në ujëra me thellësi deri në 13 metra, pra në një zonë detare relativisht të cekët.
Kjo i thjeshton ndjeshëm zgjidhjet inxhinierike dhe ul kostot e ndërtimit, pasi shmang nevojën për ngritjen e një porti shtesë, si dhe për procedura shumëvjeçare të projektimit dhe miratimit të infrastrukturës në tokë.
Një tjetër përparësi është se platforma nuk do të projektohet për furnizimin e një konsumatori të vetëm, por për disa konsumatorë afrikanë njëkohësisht.
Kjo zgjidh problemin e kërkesës ende relativisht të ulët në disa vende, të cilave nuk u nevojiten menjëherë dhjetë miliardë metra kub gaz në vit.
Megjithatë, për transportimin e gazit nga platforma deri te konsumatorët përfundimtarë, ka të ngjarë të jetë e nevojshme ndërtimi i infrastrukturës tokësore, përfshirë rrjetet e gazsjellësve.
Platforma të tilla përbëjnë një zgjidhje teknologjike të veçantë të zhvilluar nga “Novatek”, pasi aktualisht në treg përdoren kryesisht njësitë lundruese të depozitimit dhe rigazifikimit të gazit natyror të lëngëzuar (FSRU).
Në thelb, bëhet fjalë për anije të specializuara që ankorohen pranë brigjeve të vendeve që dëshirojnë të importojnë gaz. Për shembull, Egjipti e importon LNG-në edhe përmes njësive të tilla lundruese.
Nëse një vend vendos të mos blejë më gaz, anija mund të zhvendoset drejt një tregu tjetër, pasi nuk është e lidhur në mënyrë të përhershme me një vendndodhje të caktuar.
Ndërkaq, një platformë e vendosur në shtratin e detit do të mbetet përgjithmonë në të njëjtin vend. Megjithatë, edhe kjo karakteristikë ka përparësitë e veta.
Ajo nënkupton se, përpara fillimit të ndërtimit, duhet të nënshkruhen kontrata tregtare afatgjata, të cilat garantojnë blerjen e sasive të përcaktuara të gazit. Si rrjedhojë, sigurimi i financimit për ndërtimin e infrastrukturës tokësore të transportit të gazit do të bëhet më i lehtë.
Problemi kryesor për Afrikën mbetet financimi.
Kush do ta financojë ndërtimin e qendrës së gazit dhe në çfarë monedhe do të kryhen pagesat, duke qenë se përdorimi i monedhave vendase konsiderohet ekonomikisht i paleverdishëm?
Vetë “Novatek” vlerëson se, përveç investimeve nga aksionarët, financimi mund të sigurohet edhe përmes kredive të Bankës Botërore, institucion në vendimmarrjen e të cilit Shtetet e Bashkuara kanë ndikim të konsiderueshëm.
Kjo do të nënkuptonte financim në dollarë amerikanë.
Një mundësi tjetër mund të ishte arritja e një marrëveshjeje me Bankën e Re për Zhvillim të BRICS-it ose me ndonjë institucion tjetër financiar nga vendet mike të Rusisë.
Në çdo rast, hyrja në tregun e ri afrikan për furnizimin me gaz rus ka rëndësi të veçantë.
Duke marrë parasysh nivelin e ulët të shtrirjes së rrjeteve të furnizimit me gaz natyror në kontinent, kërkesa pritet të rritet në mënyrë të pashmangshme. Prandaj, do të ishte më e favorshme për Rusinë të përfshihej në këtë proces që në fazat e tij fillestare.
Në pamje të parë, zëvendësimi i tregut evropian, i cili ofron çmime dhe fitime më të larta, me tregun afrikan, ku fuqia blerëse është më e ulët, mund të duket një zgjedhje e diskutueshme.
Por nëse kjo strategji shihet jo si zëvendësim i tregut evropian, por si zgjerim i bazës së blerësve dhe krijim i një tregu të ri, plotësues, me potencial të lartë zhvillimi në të ardhmen, atëherë perspektiva ndryshon ndjeshëm./RIA Novosti
